Αδιέξοδο στις συνομιλίες για εμπορική συμφωνία ΕΕ,ΗΠΑ υπό την απειλή νέων δασμών Τραμπ

Οι συνομιλίες ανάμεσα στους ευρωβουλευτές, τις κυβερνήσεις των κρατών-μελών και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την εφαρμογή της εμπορικής συμφωνίας ΕΕ-ΗΠΑ ολοκληρώθηκαν το βράδυ της Τετάρτης, σύμφωνα με ρεπορτάζ του Politico, χωρίς ουσιαστική πρόοδο. Το αδιέξοδο αυξάνει τον κίνδυνο νέας έντασης στις διατλαντικές σχέσεις, καθώς ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έχει απειλήσει να επιβάλει δασμούς 25% στα ευρωπαϊκά αυτοκίνητα, εάν η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν προχωρήσει γρήγορα στην εφαρμογή της συμφωνίας.

Η συμφωνία, που είχε επιτευχθεί τον Ιούλιο του 2025 στο Turnberry της Σκωτίας ανάμεσα στον Τραμπ και την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, προέβλεπε την κατάργηση των ευρωπαϊκών δασμών σε αμερικανικά βιομηχανικά προϊόντα και την επιβολή ανώτατου δασμού 15% στα περισσότερα αγαθά που εισάγονται στις ΗΠΑ. Ωστόσο, η ΕΕ δεν έχει ακόμη ολοκληρώσει τη σχετική νομοθετική διαδικασία, γεγονός που έχει προκαλέσει έντονη δυσαρέσκεια στην Ουάσιγκτον.

Ο επίτροπος Εμπορίου της ΕΕ, Μάρος Σέφτσοβιτς, φέρεται να κάλεσε τους διαπραγματευτές να καταλήξουν σε συμφωνία που θα σταθεροποιήσει τις εμπορικές σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Παρά τις περίπου έξι ώρες συνομιλιών, οι δύο πλευρές δεν κατάφεραν να γεφυρώσουν τις διαφορές τους.

Η ευρωβουλευτής Καρίν Κάρλσμπρο, από την ομάδα Renew Europe, χαρακτήρισε τις συνομιλίες «καλές και εποικοδομητικές», τονίζοντας ωστόσο ότι η ΕΕ χρειάζεται μια συμφωνία «ανθεκτική στον Τραμπ» πριν από την τελική έγκριση. Από την πλευρά του, ο πρόεδρος της Επιτροπής Διεθνούς Εμπορίου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Μπερντ Λάνγκε, δήλωσε ότι οι πλευρές «συγκλίνουν προς μια συμφωνία», αλλά χρειάζονται περισσότερο χρόνο. Σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ο επόμενος γύρος διαπραγματεύσεων έχει προγραμματιστεί για τις 19 Μαΐου στο Στρασβούργο.

Οι ευρωβουλευτές ζητούν πρόσθετες δικλίδες ασφαλείας, όπως δυνατότητα αναστολής της συμφωνίας εάν οι ΗΠΑ δεν τηρήσουν τις δεσμεύσεις τους, επανεξέταση των όρων εφαρμογής και πιθανή λήξη των ευρωπαϊκών παραχωρήσεων πριν από το τέλος της προεδρικής θητείας Τραμπ. Ζητούν επίσης να ληφθούν υπόψη οι αμερικανικοί δασμοί στον χάλυβα και οι πολιτικές απειλές που έχουν προκαλέσει ανησυχία στις Βρυξέλλες.

Η πίεση από την Ουάσιγκτον είναι έντονη. Ο πρεσβευτής των ΗΠΑ στην ΕΕ, Άντριου Πάζντερ, προειδοποίησε ότι οι δασμοί 25% σε αυτοκίνητα και φορτηγά από την Ευρωπαϊκή Ένωση θα μπορούσαν να επιβληθούν «σχετικά σύντομα», εάν δεν υπάρξει γρήγορη πρόοδος. Παράλληλα, άφησε να εννοηθεί ότι, αν η ΕΕ δεν εφαρμόσει τη συμφωνία, οι ΗΠΑ θα μπορούσαν ακόμη και να αποχωρήσουν από αυτήν.

Το ζήτημα είναι ιδιαίτερα κρίσιμο για την ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία, κυρίως για χώρες όπως η Γερμανία, όπου οι εξαγωγές αυτοκινήτων προς τις ΗΠΑ αποτελούν σημαντικό κομμάτι της οικονομικής δραστηριότητας. Μια αύξηση των δασμών στο 25% θα μπορούσε να αυξήσει το κόστος για τις ευρωπαϊκές εταιρείες, να μειώσει την ανταγωνιστικότητά τους στην αμερικανική αγορά και να επιβαρύνει περαιτέρω τις ήδη τεταμένες εμπορικές σχέσεις.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η πλειοψηφία των κρατών-μελών θέλουν να ολοκληρωθεί η συμφωνία πριν από τη λήξη των προσωρινών δασμολογικών ρυθμίσεων τον Ιούλιο. Ωστόσο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επιμένει ότι η εφαρμογή της συμφωνίας δεν πρέπει να γίνει χωρίς εγγυήσεις. Έτσι, η ΕΕ βρίσκεται ανάμεσα σε δύο πιέσεις: από τη μία την ανάγκη να αποφύγει μια εμπορική σύγκρουση με τις ΗΠΑ, και από την άλλη την απαίτηση των ευρωβουλευτών για ισχυρότερη προστασία των ευρωπαϊκών συμφερόντων.

Το επόμενο ραντεβού των διαπραγματευτών στις 19 Μαΐου θεωρείται καθοριστικό. Αν δεν υπάρξει συμβιβασμός, η εμπορική συμφωνία του Turnberry κινδυνεύει να μείνει στα χαρτιά, με άμεσες συνέπειες για τις επιχειρήσεις και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού.