Αυτόνομη οδήγηση: Στο σκοτάδι τα δεδομένα ασφαλείας για το FSD της Tesla στην Ευρώπη

Τέσσερις μήνες μετά την έγκριση του συστήματος «Πλήρους Αυτόνομης Οδήγησης» (Full Self-Driving ή FSD) της Tesla, η ολλανδική ρυθμιστική αρχή οδικής κυκλοφορίας RDW RDW προωθεί πλέον την υιοθέτησή του σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ωστόσο, η αρχή αρνείται να αποκαλύψει με ποια κριτήρια έκρινε ότι το σύστημα είναι ασφαλές, πώς πραγματοποιήθηκαν οι σχετικές δοκιμές και ποια ήταν τα αποτελέσματά τους.

Η RDW υποστηρίζει ότι η δημοσιοποίηση των στοιχείων θα μπορούσε να παραβιάσει εμπορικά απόρρητα της Tesla. Την ίδια θέση προβάλλει και η αμερικανική αυτοκινητοβιομηχανία, η οποία, σύμφωνα με αλληλογραφία που εξασφάλισε το Reuters μέσω αιτήματος πρόσβασης σε δημόσια έγγραφα, πίεζε από τα τέλη του 2024 την ολλανδική αρχή να διατηρήσει εμπιστευτική την τεκμηρίωση της αξιολόγησης ασφαλείας.

Η Tesla θεωρεί την ευρωπαϊκή έγκριση του FSD κρίσιμη για την ενίσχυση των πωλήσεών της σε μια αγορά όπου έχει χάσει μερίδιο και βρίσκεται αντιμέτωπη με τον αυξανόμενο ανταγωνισμό των κινεζικών κατασκευαστών ηλεκτρικών οχημάτων.

Έγκριση χωρίς δημοσιοποίηση αποδεικτικών στοιχείων

Η RDW ανακοίνωσε τον Απρίλιο ότι το FSD είναι «ασφαλέστερο από άλλα συστήματα υποβοήθησης οδηγού». Τον Ιούνιο αναδιατύπωσε τη θέση της, αναφέροντας ότι είναι «τουλάχιστον εξίσου ασφαλές».

Σε καμία από τις δύο περιπτώσεις, όμως, δεν έδωσε στη δημοσιότητα δεδομένα ή άλλα αποδεικτικά στοιχεία που να τεκμηριώνουν τα συμπεράσματά της.

Η ολλανδική αρχή δηλώνει ότι πραγματοποίησε «εκτεταμένες δοκιμές» σε κλειστές πίστες και δημόσιους δρόμους, υπό διαφορετικές συνθήκες. Δεν διευκρίνισε, ωστόσο, με ποιες μεθόδους μέτρησε την απόδοση και την ασφάλεια του συστήματος.

Το FSD παραμένει σύστημα υποβοήθησης οδηγού και απαιτεί από τον άνθρωπο πίσω από το τιμόνι να παρακολουθεί διαρκώς τον δρόμο και να είναι έτοιμος να αναλάβει τον έλεγχο. Παρά ταύτα, ο διευθύνων σύμβουλος της Tesla, Έλον Μασκ, έχει επανειλημμένα υποστηρίξει ότι η τεχνολογία θα εξελιχθεί σύντομα σε πλήρως αυτόνομο σύστημα.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, το FSD έχει βρεθεί στο επίκεντρο ρυθμιστικών ερευνών και δικαστικών υποθέσεων που συνδέονται με τροχαία ατυχήματα.

Έρευνα του Reuters τον Μάιο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα στατιστικά ασφαλείας που δημοσιεύει η ίδια η Tesla παρουσιάζουν υπερβολικά θετική εικόνα για την απόδοση του συστήματος. Τον Ιούνιο, το πρακτορείο ανέφερε ότι η εταιρεία είχε διαβιβάσει αντίστοιχα στοιχεία σε ευρωπαϊκές ρυθμιστικές αρχές, μεταξύ των οποίων και η RDW, στο πλαίσιο της διαδικασίας έγκρισης.

Η ολλανδική αρχή δήλωσε ότι δεν βασίστηκε στα συγκεκριμένα στατιστικά στοιχεία, αλλά στις δικές της δοκιμές.

Ειδικοί ζητούν μεγαλύτερη διαφάνεια

Ευρωπαίοι ειδικοί στην οδική ασφάλεια υποστηρίζουν ότι η RDW επικαλείται υπερβολικά ευρεία προστασία των εμπορικών μυστικών, ενδεχομένως εις βάρος του δημόσιου συμφέροντος.

Ο Όλιβερ Κάρστεν, καθηγητής Ασφάλειας Μεταφορών στο Πανεπιστήμιο του Λιντς και συνεργάτης στη διαμόρφωση ευρωπαϊκών κανονισμών για την αυτοματοποιημένη οδήγηση, δήλωσε ότι οι μέθοδοι των δοκιμών και τα συμπεράσματα για την απόδοση του FSD θα έπρεπε να είναι διαθέσιμα στο κοινό.

«Δεν βλέπω κανέναν λόγο για τον οποίο αυτά τα στοιχεία δεν θα μπορούσαν να δημοσιοποιηθούν», ανέφερε.

Ο Φρανκ Μούτζε, στέλεχος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ασφάλειας Μεταφορών, σημείωσε ότι το κοινό καλείται ουσιαστικά να εμπιστευτεί πως οι αρμόδιες αρχές «έχουν κάνει σωστά την έρευνά τους», χωρίς να έχει πρόσβαση στα στοιχεία που θα επέτρεπαν ανεξάρτητο έλεγχο.

Η RDW αρνήθηκε να εξηγήσει πώς αξιολόγησε τις δοκιμές του FSD ή να δημοσιοποιήσει τα σχετικά έγγραφα, επικαλούμενη την υποχρέωσή της να προστατεύει πληροφορίες που αφορούν συγκεκριμένο κατασκευαστή.

Δεν διευκρίνισε, πάντως, με ποιον τρόπο η δημοσιοποίηση της μεθοδολογίας ή των συμπερασμάτων της θα αποκάλυπτε εμπορικά ευαίσθητες πληροφορίες.

Η Tesla δεν απάντησε στα αιτήματα του Reuters για σχολιασμό.

Η Tesla ζητούσε εγγυήσεις απορρήτου

Η αλληλογραφία μεταξύ της Tesla και της RDW δείχνει ότι η εμπιστευτικότητα αποτέλεσε βασική προτεραιότητα της εταιρείας σε όλη τη διάρκεια της διαδικασίας έγκρισης.

Τον Απρίλιο του 2025, εκπρόσωπος της Tesla ζήτησε να επιβεβαιωθεί ότι συγκεκριμένο έγγραφο «δεν θα δημοσιοποιούνταν ποτέ» και ρώτησε με ποιον τρόπο θα εξασφαλιζόταν η εξαίρεσή του από ενδεχόμενο αίτημα πρόσβασης σε δημόσια έγγραφα.

Ο ίδιος εκπρόσωπος προειδοποίησε ότι η Tesla δεν μπορούσε να παράσχει περαιτέρω πληροφορίες έως ότου διευκρινιστεί το ζήτημα.

Η RDW απάντησε ότι οι κατασκευαστές έχουν τη δυνατότητα να ζητούν εξαίρεση από τη δημοσιοποίηση συγκεκριμένων στοιχείων. Στο Reuters, πάντως, υποστήριξε ότι δεν απέκρυψε πληροφορίες κατόπιν απαίτησης της Tesla, αλλά ότι αποφασίζει αυτοτελώς ποια δεδομένα πρέπει να προστατευθούν ως εμπορικά απόρρητα.

Η Tesla έχει ακολουθήσει αντίστοιχη πρακτική και στις Ηνωμένες Πολιτείες, ζητώντας από τις ομοσπονδιακές αρχές οδικής ασφάλειας να αποκρύπτουν βασικές λεπτομέρειες από αναφορές ατυχημάτων στα οποία εμπλέκονται τα συστήματα υποβοήθησης οδηγού της.

Κοινή γραμμή εμπιστευτικότητας στην Ευρώπη

Παρόμοια στάση έχουν υιοθετήσει και άλλες ευρωπαϊκές ρυθμιστικές αρχές, οι οποίες έχουν λάβει μέρος των στοιχείων των ολλανδικών δοκιμών.

Αρχές σε έξι ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων η Γερμανία, η Νορβηγία και η Δανία, δήλωσαν στο Reuters ότι δεν μπορούν να δημοσιεύσουν δεδομένα για τις δοκιμές ή την απόδοση του FSD, επικαλούμενες την προστασία εμπορικών μυστικών.

Η Νορβηγική Διοίκηση Δημόσιων Οδών ανέφερε ότι τα στοιχεία που έλαβε από την RDW δεν ταυτίζονται με εκείνα που δημοσιεύει η Tesla στην ιστοσελίδα της.

Σύμφωνα με την υπηρεσία, οι ισχυρισμοί της Tesla παρουσιάζουν τα οχήματά της ως ασφαλέστερα από ό,τι προκύπτει από τα δεδομένα που εξετάζουν οι ευρωπαϊκές ρυθμιστικές αρχές.

Ειδική εξαίρεση από τους ευρωπαϊκούς κανόνες

Η επιμονή στην εμπιστευτικότητα προκαλεί επιπλέον ανησυχίες επειδή η Tesla δεν ακολουθεί την τυπική διαδικασία έγκρισης, αλλά ζητά ειδική εξαίρεση από τους ισχύοντες ευρωπαϊκούς κανονισμούς.

Οι κανόνες της ΕΕ επιτρέπουν σήμερα τη λειτουργία αυτοματοποιημένων συστημάτων οδήγησης χωρίς συνεχή επαφή των χεριών με το τιμόνι κυρίως σε αυτοκινητοδρόμους. Αντίθετα, περιορίζουν τη χρήση τους σε πιο σύνθετα και πολυσύχναστα αστικά περιβάλλοντα.

Η RDW επιδιώκει πλέον την ευρωπαϊκή έγκριση του FSD. Για να δοθεί το πράσινο φως, απαιτείται θετική ψήφος από εκπροσώπους τουλάχιστον του 55% των κρατών-μελών, τα οποία θα πρέπει ταυτόχρονα να αντιπροσωπεύουν το 65% του πληθυσμού της ΕΕ.

Η ψηφοφορία ενδέχεται να πραγματοποιηθεί τον Οκτώβριο.

Επιφυλάξεις από Γαλλία και Φινλανδία

Ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες έχουν ήδη εκφράσει δημόσια τις ανησυχίες τους.

Ο υπουργός Μεταφορών της Γαλλίας δήλωσε ότι η χώρα δεν προτίθεται να εγκρίνει το FSD στην παρούσα μορφή του, επικαλούμενος προβλήματα υπερβολικής ταχύτητας και ανεπαρκείς μηχανισμούς παρακολούθησης της προσοχής του οδηγού.

Η Υπηρεσία Μεταφορών και Επικοινωνιών της Φινλανδίας αναγνώρισε ότι το σύστημα «συχνά λαμβάνει ασφαλέστερες αποφάσεις από έναν άνθρωπο οδηγό», διατύπωσε όμως επιφυλάξεις για τη λειτουργία του σε απότομους και εκτεθειμένους σε ισχυρούς ανέμους δρόμους.

Παράλληλα, έθεσε το ερώτημα κατά πόσο ένας οδηγός μπορεί να ανακτήσει με ασφάλεια τον έλεγχο του οχήματος όταν το σύστημα κάνει ένα ξαφνικό ή απρόβλεπτο λάθος.

Καθώς η διαδικασία ευρωπαϊκής έγκρισης προχωρά, το βασικό ερώτημα παραμένει αναπάντητο: κατά πόσο ένα σύστημα που προορίζεται να χρησιμοποιηθεί σε δημόσιους δρόμους μπορεί να αξιολογείται με στοιχεία τα οποία το κοινό και οι ανεξάρτητοι ειδικοί δεν έχουν δικαίωμα να εξετάσουν.