Αμφισβήτηση για την εξαγγελία συνταγματικής αναθεώρησης

Η εξαγγελία του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, για αναθεώρηση του Συντάγματος προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από επιστήμονες και καθηγητές συνταγματικού δικαίου, οι οποίοι αντιμετωπίζουν την πρωτοβουλία όχι ως θεσμική ανάγκη αλλά ως πολιτική αντίφαση με βαθύ δημοκρατικό έλλειμμα. Στον πυρήνα της κριτικής τους βρίσκεται το επιχείρημα ότι ο ίδιος ο πρωθυπουργός, υπό τη διακυβέρνηση του οποίου υπονομεύθηκαν θεμελιώδεις συνταγματικές αρχές, εμφανίζεται σήμερα ως θεματοφύλακας του Συντάγματος, ζητώντας την αναθεώρησή του.

Συνταγματολόγοι επισημαίνουν ότι η επίκληση της «θεσμικής ωρίμανσης» έρχεται σε ευθεία σύγκρουση με πρακτικές που καταγγέλλονται ως παραβίαση του κράτους δικαίου. Από την απαξίωση της διάκρισης των εξουσιών και τη λειτουργία ανεξάρτητων αρχών υπό πολιτική πίεση, έως την παρακολούθηση πολιτικών προσώπων και δημοσιογράφων και την εργαλειοποίηση της πλειοψηφίας στη Βουλή. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η πρόταση για αναθεώρηση εκλαμβάνεται ως απόπειρα «θεσμικού εξωραϊσμού» μιας ήδη διαταραγμένης συνταγματικής τάξης.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Συνέντευξη Μητσοτάκη στον Παπαχελά: Θα την ξεχάσουμε γρήγορα

Η συνάντηση με Ερντογάν πριν τις 15 Φεβρουαρίου 

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στη διαδικαστική διάσταση. Καθηγητές τονίζουν ότι, ενώ η συνταγματική αναθεώρηση προϋποθέτει ευρείες συναινέσεις και ουσιαστικό διάλογο, στην παρούσα συγκυρία μόνο το κυβερνών κόμμα διαθέτει τον ελάχιστο αριθμό βουλευτών για να καταθέσει προτάσεις. Αυτό, όπως υπογραμμίζουν, αλλοιώνει τον ίδιο τον χαρακτήρα της αναθεωρητικής διαδικασίας, μετατρέποντάς την από συλλογική θεσμική λειτουργία σε μονοκομματική άσκηση ισχύος. Το γεγονός ότι οι προτάσεις διαμορφώνονται αποκλειστικά από την κυβερνητική πλειοψηφία εγείρει φόβους για στοχευμένες αλλαγές που θα παγιώνουν πολιτικές επιλογές αντί να ενισχύουν τις εγγυήσεις του Συντάγματος.

Συνολικά, η επιστημονική κριτική συγκλίνει στο ότι δεν μπορεί να υπάρξει πειστική συζήτηση για αναθεώρηση όταν προηγείται ή συγκαλύπτεται η αποδυνάμωση των ίδιων των συνταγματικών κανόνων. Όπως σημειώνουν χαρακτηριστικά, το ζήτημα δεν είναι αν το Σύνταγμα χρειάζεται βελτιώσεις, αλλά αν εκείνος που, κατά την κρίση τους, συνέβαλε στην υπονόμευσή του μπορεί θεσμικά και πολιτικά να ηγηθεί μιας τέτοιας διαδικασίας χωρίς ευρείες συναινέσεις και χωρίς πρώτα να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη στο κράτος δικαίου.

Είναι χαρακτηριστική η έκφραση του Ευάγγελου Βενιζέλου (καθηγητής του Συνταγματικού Δικαίου στο Τμήμα Νομικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, πρώην υπουργός), με αφορμή την εξαγγελία του Πρωθυπουργού για την αναθεώρηση σε δήλωσή του ανέφερε πως «Ο σεβασμός προηγείται της αναθεώρησης».