Απο σήμερα, οι ΗΠΑ κλείνουν την πρόσβαση σε όλα τα λιμάνια του Ιράν μετά το αδιέξοδο στις συνομιλίες

Ο αμερικανικός στρατός ανακοίνωσε ότι από τη Δευτέρα θα τεθεί σε εφαρμογή ναυτικός αποκλεισμός για όλη τη θαλάσσια κυκλοφορία από και προς ιρανικά λιμάνια και παράκτιες περιοχές, μετά την αποτυχία των συνομιλιών του Σαββατοκύριακου να οδηγήσουν σε συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου με το Ιράν. Η εξέλιξη αυτή θέτει σε σοβαρό κίνδυνο την ήδη εύθραυστη εκεχειρία δύο εβδομάδων.

Προηγήθηκε ναυάγιο στις διαπραγματεύσεις μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ στην πόλη Ισλαμαμπάντ στο Πακιστάν, που διήρκεσαν από το Σάββατο έως τις πρώτες ώρες της Κυριακής. Ήταν μάλιστα η πρώτη άμεση επαφή ΗΠΑ-Ιράν μετά από περισσότερο από δέκα χρόνια, και οι υψηλότερου επιπέδου συνομιλίες μετά την Ιρανική Επανάσταση του 1979. Οι επαφές έγιναν λίγες ημέρες μετά την έναρξη της εκεχειρίας την περασμένη Τρίτη, η οποία είχε στόχο να σταματήσει έξι εβδομάδες συγκρούσεων στον Περσικό Κόλπο, με χιλιάδες νεκρούς, σοβαρές διαταραχές στις ενεργειακές ροές και αυξανόμενους φόβους για γενικευμένη περιφερειακή σύρραξη.

Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) ανακοίνωσε ότι ο αποκλεισμός θα ξεκινήσει στις 10:00 π.μ. ώρα Ανατολικής Ακτής ΗΠΑ (14:00 GMT) ή 5μ.μ. ώρα Ελλάδος και θα εφαρμόζεται «αμερόληπτα» σε πλοία όλων των χωρών που εισέρχονται ή εξέρχονται από ιρανικά λιμάνια και παράκτιες περιοχές, συμπεριλαμβανομένων των λιμανιών του Ιράν στον Αραβικό Κόλπο και στον Κόλπο του Ομάν. Σύμφωνα με την αμερικανική πλευρά, η διέλευση πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ προς και από μη ιρανικά λιμάνια δεν θα εμποδίζεται. Ωστόσο, διευκρινίστηκε ότι θα εκδοθούν επίσημες οδηγίες προς τη διεθνή ναυτιλιακή κοινότητα πριν από την έναρξη του μέτρου.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε την Κυριακή ότι οι αμερικανικές δυνάμεις θα αναχαιτίζουν επίσης κάθε πλοίο σε διεθνή ύδατα που έχει καταβάλει «διόδια» στο Ιράν. Σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, προειδοποίησε ότι κανένα πλοίο που πληρώνει «παράνομο τέλος» δεν θα έχει ασφαλή διέλευση, ενώ απείλησε με συντριπτική στρατιωτική απάντηση σε περίπτωση ιρανικής επίθεσης εναντίον αμερικανικών δυνάμεων ή εμπορικών σκαφών.

Ο Τραμπ πρόσθεσε ακόμη ότι το αμερικανικό ναυτικό θα ξεκινήσει την εξουδετέρωση ναρκών που, σύμφωνα με την Ουάσιγκτον, έχουν τοποθετήσει οι Ιρανοί στα Στενά του Ορμούζ, ένα από τα σημαντικότερα θαλάσσια περάσματα στον κόσμο, από όπου διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς ενέργειας.

Παρότι στοιχεία ναυτιλιακής κίνησης έδειξαν ότι το Σάββατο τρία υπερδεξαμενόπλοια πλήρως φορτωμένα με πετρέλαιο διήλθαν από τα Στενά, τη Δευτέρα αρκετά δεξαμενόπλοια φέρονταν να αποφεύγουν την περιοχή ενόψει του αμερικανικού αποκλεισμού.

Η αντίδραση των αγορών ήταν άμεση. Οι τιμές αναφοράς του αργού πετρελαίου αυξήθηκαν πάνω από 7% στις ασιατικές συναλλαγές της Δευτέρας, ξεπερνώντας τα 100 δολάρια ανά βαρέλι, ενώ το δολάριο ενισχύθηκε και τα προθεσμιακά συμβόλαια των αμερικανικών μετοχών υποχώρησαν.

Η πρώην ανώτερη αξιωματούχος του Πενταγώνου επί κυβέρνησης Μπάιντεν, Dana Stroul, εκτίμησε ότι η Ουάσιγκτον αναζητεί μια γρήγορη λύση, αλλά υπογράμμισε πως μια τέτοια αποστολή είναι δύσκολο να εφαρμοστεί μονομερώς και πιθανόν να μην είναι βιώσιμη σε μεσοπρόθεσμο ή μακροπρόθεσμο ορίζοντα.

Η απάντηση της Τεχεράνης
Μετά τις αρχικές δηλώσεις Τραμπ, οι Φρουροί της Επανάστασης προειδοποίησαν ότι κάθε στρατιωτικό πλοίο που θα προσεγγίζει τα Στενά θα θεωρείται παραβίαση της εκεχειρίας και θα αντιμετωπίζεται «σκληρά και αποφασιστικά», αυξάνοντας τον κίνδυνο σοβαρής στρατιωτικής κλιμάκωσης.

Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι το Ιράν απέρριψε τις απαιτήσεις της Ουάσιγκτον για πλήρη διακοπή του εμπλουτισμού ουρανίου, αποξήλωση των βασικών εγκαταστάσεων εμπλουτισμού και μεταφορά του υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου εκτός χώρας.

Σύμφωνα με την ίδια πηγή, η Τεχεράνη αρνήθηκε επίσης να σταματήσει τη χρηματοδότηση οργανώσεων όπως η Χαμάς, η Χεζμπολάχ και οι Χούθι, καθώς και να αποδεχθεί πλήρες άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ υπό τους όρους που έθεσαν οι ΗΠΑ.

Ιρανικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν πως υπήρξε πρόοδος σε ορισμένα σημεία, αλλά τα δύο βασικά αγκάθια παρέμειναν το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας και ο έλεγχος του Ορμούζ.

Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, κατηγόρησε τις ΗΠΑ για «μαξιμαλισμό», «μετατόπιση των όρων» και «αποκλεισμό», τη στιγμή που, όπως είπε, οι δύο πλευρές βρίσκονταν μια ανάσα πριν από ένα «Μνημόνιο Κατανόησης της Ισλαμαμπάντ». «Δεν πήραν κανένα μάθημα», ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι «η καλή θέληση γεννά καλή θέληση, ενώ η εχθρότητα γεννά εχθρότητα».

Οικονομικές και γεωπολιτικές συνέπειες
Ακόμη και αν η εκεχειρία παραμείνει σε ισχύ, πολλοί αναλυτές εκτιμούν ότι θα χρειαστεί χρόνος μέχρι να αποκατασταθεί η ομαλή ροή ενέργειας μέσω του Κόλπου. Αυτό σημαίνει υψηλότερες τιμές καυσίμων, μεγαλύτερες πληθωριστικές πιέσεις και νέα αβεβαιότητα για την παγκόσμια οικονομία.

Ο Τραμπ παραδέχθηκε σε συνέντευξή του στο Fox News ότι οι τιμές πετρελαίου και βενζίνης ενδέχεται να παραμείνουν υψηλές έως τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου, αναγνωρίζοντας έμμεσα το πιθανό πολιτικό κόστος της κρίσης.

Από την ιρανική πλευρά, ο πρόεδρος του κοινοβουλίου Μοχάμεντ Μπαγέρ Καλιμπάφ ανήρτησε χάρτη με τις τιμές βενζίνης στην ευρύτερη περιοχή της Ουάσιγκτον, σχολιάζοντας ειρωνικά ότι οι Αμερικανοί θα νοσταλγούν σύντομα τις σημερινές τιμές στην αντλία, αν εφαρμοστεί ο αποκλεισμός.

Θα συνεχιστούν οι διαπραγματεύσεις;

Παρά τη σύγκρουση, ο Τραμπ εμφανίστηκε αρχικά αισιόδοξος, δηλώνοντας ότι πιστεύει πως το Ιράν θα επιστρέψει στις διαπραγματεύσεις και χαρακτηρίζοντας τις συνομιλίες στην Ισλαμαμπάντ «πολύ φιλικές». Υποστήριξε ότι η Τεχεράνη τελικά θα προσέλθει στο τραπέζι, επειδή, όπως είπε, δεν έχει περιθώρια να επιμείνει σε πυρηνικά όπλα. Ωστόσο, λίγες ώρες αργότερα εμφανίστηκε πιο σκληρός, δηλώνοντας σε δημοσιογράφους ότι δεν τον ενδιαφέρει αν ένα «απελπισμένο» Ιράν επιστρέψει ή όχι στις συνομιλίες.

Από την άλλη πλευρά, ο Καλιμπάφ κατηγόρησε τις ΗΠΑ ότι δεν κατάφεραν να κερδίσουν την εμπιστοσύνη της Τεχεράνης, παρότι η ιρανική διαπραγματευτική ομάδα, όπως είπε, κατέθεσε «πρωτοβουλίες με προοπτική».

Ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν, σε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν, δήλωσε ότι η Τεχεράνη εξακολουθεί να επιδιώκει μια «ισορροπημένη και δίκαιη συμφωνία». Τόνισε μάλιστα ότι, αν οι Ηνωμένες Πολιτείες επιστρέψουν στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου, τότε μια συμφωνία δεν είναι μακριά.