Από το Grexit στο «Grecovery»: Η εξυγίανση των τραπεζών δε συνοδεύτηκε από πλήρη εξυγίανση της οικονομίας

Περισσότερο από μια δεκαετία μετά την κορύφωση της κρίσης χρέους, η Ελλάδα παρουσιάζεται πλέον ως παράδειγμα οικονομικής ανάκαμψης εντός της Ευρωζώνης. Ωστόσο, σύμφωνα με ανάλυση οικονομολόγων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), η πορεία αυτή παραμένει «έργο σε εξέλιξη», με σημαντικές προκλήσεις να εξακολουθούν να βαραίνουν τις προοπτικές της χώρας.

Το άρθρο, που δημοσιεύθηκε στο blog της ΕΚΤ με τίτλο «From Grexit to Grecovery», εξετάζει την πορεία της ελληνικής οικονομίας από τα χρόνια της αβεβαιότητας έως τη σημερινή φάση σταθεροποίησης, αναδεικνύοντας τόσο τα επιτεύγματα όσο και τις εκκρεμότητες. Το υπογράφουν οι Martin Bijsterbosch, Diego Moccero, Daphne Momferatou, Marta Rodríguez Vives και ο Giacomo Pongetti.

Η ελληνική οικονομία έχει διανύσει μια εντυπωσιακή διαδρομή από την περίοδο 2010-2015, όταν η χώρα βρέθηκε στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής κρίσης χρέους. Τότε, το τραπεζικό σύστημα κατέρρεε υπό το βάρος των «κόκκινων δανείων», της απώλειας καταθέσεων και των ζημιών από το «κούρεμα» των ομολόγων.

Σήμερα, η εικόνα είναι διαφορετική. Οι ελληνικές τράπεζες έχουν ενισχύσει την κεφαλαιακή τους βάση, έχουν μειώσει δραστικά τα μη εξυπηρετούμενα ανοίγματα και έχουν επιστρέψει στην κερδοφορία. Η εξυγίανση των ισολογισμών τους, σε συνδυασμό με μεταρρυθμίσεις και βελτίωση των μακροοικονομικών συνθηκών, συνέβαλαν στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης.

Παράλληλα, η μείωση των «κόκκινων δανείων» μέσω τιτλοποιήσεων και η δημιουργία δευτερογενούς αγοράς συνέβαλαν στη σταθεροποίηση του χρηματοπιστωτικού συστήματος, ενώ το δημόσιο χρέος εμφανίζει τάσεις αποκλιμάκωσης ως ποσοστό του ΑΕΠ.

Το παράδοξο της ανάκαμψης: Ανάπτυξη χωρίς επαρκή χρηματοδότηση

Ωστόσο, πίσω από τη θετική εικόνα, οι οικονομολόγοι της ΕΚΤ εντοπίζουν ένα κρίσιμο πρόβλημα, πως σημαντικό μέρος του ιδιωτικού χρέους έχει μεταφερθεί εκτός τραπεζικού συστήματος, σε εταιρείες διαχείρισης δανείων. Αυτό σημαίνει ότι, αν και οι τράπεζες έχουν «καθαρίσει» τους ισολογισμούς τους, ένα μεγάλο κομμάτι νοικοκυριών και επιχειρήσεων παραμένει υπερχρεωμένο και αποκλεισμένο από νέα χρηματοδότηση. Το ύψος αυτών των δανείων αντιστοιχεί περίπου στο ένα τρίτο του ΑΕΠ της χώρας, περιορίζοντας την ικανότητα του τραπεζικού συστήματος να στηρίξει την ανάπτυξη.

Με άλλα λόγια, η εξυγίανση των τραπεζών δεν συνοδεύτηκε από πλήρη εξυγίανση της οικονομίας.

Διαρθρωτικές αδυναμίες και «κληρονομιά» της κρίσης

Η ανάλυση της ΕΚΤ υπογραμμίζει ότι αρκετές από τις «κληρονομιές» της κρίσης παραμένουν ενεργές. Μεταξύ αυτών:

• οι αργές διαδικασίες απονομής δικαιοσύνης, που καθυστερούν την αναδιάρθρωση χρεών,
• η σχετικά χαμηλή παραγωγικότητα,
• η υστέρηση στη συμμετοχή στο εργατικό δυναμικό,
• και η ποιότητα των θεσμών.

Παράλληλα, το δημόσιο χρέος εξακολουθεί να βρίσκεται σε υψηλά επίπεδα, παρά τη βελτίωση των τελευταίων ετών, γεγονός που περιορίζει τα περιθώρια δημοσιονομικής πολιτικής.

Οι τράπεζες επέστρεψαν αλλά δεν επιτελούν πλήρως το ρόλο τους

Οι ελληνικές τράπεζες έχουν πλέον ανακτήσει σε μεγάλο βαθμό τον ρόλο τους ως διαμεσολαβητές χρηματοδότησης. Η πιστωτική επέκταση προς επιχειρήσεις αυξάνεται και η αγορά στεγαστικών δανείων δείχνει σημάδια ανάκαμψης.

Ωστόσο, η ΕΚΤ επισημαίνει ότι η ικανότητά τους να στηρίξουν ευρύτερα την οικονομία εξακολουθεί να περιορίζεται από το «απόθεμα» ιδιωτικού χρέους εκτός τραπεζικού συστήματος.

Η πλήρης αποκατάσταση της πιστωτικής λειτουργίας, επομένως, εξαρτάται όχι μόνο από την υγεία των τραπεζών αλλά και από τη συνολική επίλυση των προβληματικών δανείων.

Εδώ το άρθρο