Από το Μηλάκι στον Πρίνο: Το στοίχημα της ΗΡΑΚΛΗΣ (Holcim) για τσιμέντο χωρίς άνθρακα

Η ένταξη του επενδυτικού σχεδίου «Έργο Olympus» της «εταιρείας τσιμέντων ΗΡΑΚΛΗΣ, μέλους του Ομίλου Holcim εντάχθηκε στις διατάξεις του ν. 4864/2021 για τις Στρατηγικές Επενδύσεις και αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα βήματα για τον πράσινο μετασχηματισμό της ελληνικής τσιμεντοβιομηχανίας. Με απόφαση που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Β’ 2850/22.05.2026, το έργο χαρακτηρίζεται «Εμβληματική Επένδυση Εξαιρετικής Σημασίας», με συνολικό προϋπολογισμό ένταξης 99.024.492,48 ευρώ.

Σύμφωνα με την απόφαση που υπογράφεται από πέντε υπουργού Τάκη Θεοδωρικάκο, Κωστή Χατζηδάκη, Νίκο Παπαθανάση, Σταύρο Παπασταύρου και Λίνα Μενδώνη, η εταιρεία λαμβάνει τρία βασικά οφέλη: α) φορολογική απαλλαγή 6.160.980 ευρώ, β) επιχορήγηση 24.643.919 ευρώ και γ) κίνητρο ταχείας αδειοδότησης. Παράλληλα, προβλέπεται δυνατότητα εφαρμογής ευεργετικών διατάξεων για παραχώρηση χρήσης αιγιαλού και παραλίας, με τον ακριβή προσδιορισμό της έκτασης να γίνεται σε επόμενο στάδιο.

Το Olympus αφορά την εγκατάσταση τεχνολογιών δέσμευσης και αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα στο εργοστάσιο τσιμέντου στο Μηλάκι Εύβοιας. Το σχέδιο προβλέπει δέσμευση, καθαρισμό, υγροποίηση και μεταφορά CO₂, με στόχο τη μείωση του ανθρακικού αποτυπώματος της παραγωγής τσιμέντου. Η επίσημη σελίδα του έργου αναφέρει ότι το CO₂ θα μεταφέρεται διά θαλάσσης στην υπεράκτια εγκατάσταση αποθήκευσης του Πρίνου και ότι ο στόχος είναι η δέσμευση και αποθήκευση περίπου 1 εκατ. τόνων CO₂ ετησίως από το 2029.

Το Δημόσιο αντιμετωπίζει το Olympus ως έργο εθνικής και ευρωπαϊκής σημασίας για την πράσινη μετάβαση. Η ένταξη στο καθεστώς Στρατηγικών Επενδύσεων μειώνει διοικητικές καθυστερήσεις, ενισχύει την προβλεψιμότητα των αδειοδοτήσεων και βελτιώνει την επενδυτική ασφάλεια για ένα σύνθετο έργο υψηλής τεχνολογίας.

Σε επιχειρηματικό επίπεδο, το Olympus μπορεί να μετατρέψει το Μηλάκι σε μονάδα αναφοράς για την παραγωγή τσιμέντου σχεδόν μηδενικού ανθρακικού αποτυπώματος. Η Holcim αναφέρει ότι το έργο εντάσσεται στον ευρωπαϊκό οδικό χάρτη απανθρακοποίησης του ομίλου και ότι στοχεύει στην παραγωγή 2 εκατ. τόνων τσιμέντου σχεδόν μηδενικών εκπομπών ετησίως.

Το έργο έχει και χρηματοδοτική διάσταση. Η επίσημη σελίδα του Olympus αναφέρει ότι έχει επιλεγεί για στήριξη από το EU Innovation Fund με επιχορήγηση 124,5 εκατ. ευρώ, ενώ η συνολική επένδυση θα υπερβεί τα 350 εκατ. ευρώ. Η Holcim, σε νεότερη παρουσίαση, κάνει λόγο για σχεδιαζόμενη επένδυση άνω των 400 εκατ. ευρώ, στοιχείο που δείχνει ότι το συνολικό project είναι ευρύτερο από τον προϋπολογισμό που εντάσσεται στο συγκεκριμένο ελληνικό καθεστώς κινήτρων.

Για την τοπική οικονομία, η εταιρεία προβάλλει κοινωνικοοικονομικό αποτύπωμα για 1.000 θέσεις εργασίας, εκ των οποίων 400 άμεσες και 600 έμμεσες, καθώς και συνεργασίες με εργολάβους και προμηθευτές. Εφόσον υλοποιηθεί σύμφωνα με τον σχεδιασμό, το έργο μπορεί να ενισχύσει την Εύβοια ως βιομηχανικό και τεχνολογικό κόμβο για εφαρμογές δέσμευσης άνθρακα.

Ωστόσο, η ένταξη δεν σημαίνει ότι το έργο είναι απαλλαγμένο από προκλήσεις. Το CCS παραμένει τεχνολογία υψηλού κόστους, με σύνθετη αλυσίδα δέσμευση στο εργοστάσιο, υγροποίηση, προσωρινή αποθήκευση, μεταφορά με πλοία και τελική γεωλογική αποθήκευση. Η επιτυχία του Olympus εξαρτάται όχι μόνο από την ΗΡΑΚΛΗΣ, αλλά και από την ωριμότητα των υποδομών αποθήκευσης στον Πρίνο, το κανονιστικό πλαίσιο και τη μακροχρόνια παρακολούθηση της αποθήκευσης CO₂.

Περιβαλλοντικές επιφυλάξεις

Οι βασικές επιφυλάξεις προέρχονται κυρίως από περιβαλλοντικές οργανώσεις και ειδικούς που ασκούν κριτική στη δέσμευση και αποθήκευση άνθρακα ως γενική στρατηγική. WWF Ελλάς και Greenpeace Greece, σε κοινά σχόλιά τους για τη μονάδα αποθήκευσης CO₂ στον Πρίνο, υποστήριξαν ότι το CCS είναι τεχνολογία μεγάλου κόστους, περιορισμένης εφαρμογής και με περιβαλλοντικούς κινδύνους, όπως κίνδυνοι διαρροών, επιπτώσεις στο θαλάσσιο περιβάλλον, σεισμικοί και γεωλογικοί κίνδυνοι, καθώς και ανάγκη αυστηρής ανεξάρτητης παρακολούθησης.

Αντίστοιχα, η Θεοδότα Νάντσου από το WWF Ελλάς έχει διατυπώσει επιφυλάξεις ότι το CCS δεν πρέπει να λειτουργεί ως τρόπος παράτασης της χρήσης ορυκτών καυσίμων ούτε να απορροφά δημόσιους πόρους που θα μπορούσαν να κατευθυνθούν σε βαθιές μειώσεις εκπομπών. Σημειώνει πάντως ότι μπορεί να εξετάζεται μόνο για τομείς όπου η μείωση των εκπομπών είναι πραγματικά δύσκολη, όπως η βαριά βιομηχανία.

Από την άλλη πλευρά, η τσιμεντοβιομηχανία ανήκει πράγματι στους κλάδους όπου η απανθρακοποίηση είναι δυσκολότερη, επειδή μεγάλο μέρος των εκπομπών προέρχεται από την ίδια τη χημική διαδικασία παραγωγής κλίνκερ και όχι μόνο από την καύση καυσίμων. Έκθεση του Κοινού Κέντρου Ερευνών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αναφέρει ότι το CCS θεωρείται ουσιαστικά αναπόφευκτο για βαθιά απανθρακοποίηση του τσιμέντου, αν και πρέπει να συνδυάζεται με άλλες λύσεις, όπως κυκλικότητα, εναλλακτικά υλικά και ενεργειακή αποδοτικότητα.