Αποχώρησε από το Συμβούλιο της Ευρώπης ο Θοδωρής Ρουσόπουλος

Ο Θεόδωρος Ρουσόπουλος, ολοκλήρωσε σήμερα τις δύο θητείες του ως Πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του Συμβουλίου της Ευρώπης, στις οποίες είχε εκλεγεί ομόφωνα από τους 612 βουλευτές από 46 χώρες μέλη του Συμβουλίου. Αποχώρησε εν μέσω επαίνων από τους αρχηγούς των πέντε πολιτικών ομάδων και καταχειροκροτούμενος από όλους τους βουλευτές οι οποίοι αναγνώρισαν με αυτόν τον υψηλό συμβολισμό το έργο του.

Στην αποχαιρετιστήρια ομιλία του, ο κ. Ρουσόπουλος αναφέρθηκε στη πολυετή διαδρομή του στην πολιτική ζωή της Ελλάδας και της Ευρώπης, από την πρώτη του παρουσία στο ημικύκλιο ως νεαρός δημοσιογράφος έως την εκλογή και επανεκλογή του στην προεδρία της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης. Τόνισε ότι αντιμετώπισε την προεδρία όχι ως εθιμοτυπικό ρόλο, αλλά ως πολιτική εντολή για δράση, με επίκεντρο την υπεράσπιση της Δημοκρατίας, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του κράτους δικαίου. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην έμπρακτη στήριξη της Ουκρανίας, και ειδικότερα στις πρωτοβουλίες της Συνέλευσης για τον εντοπισμό και την επιστροφή των αγνοούμενων παιδιών της Ουκρανίας, στην αντιμετώπιση της ξένης παρέμβασης στις εκλογές και στη διεθνή πρωτοπορία της Συνέλευσης στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης και της Δημοκρατίας.

Ο κ. Ρουσόπουλος υπογράμμισε ότι η Κοινοβουλευτική Συνέλευση αποτελεί την «πολιτική συνείδηση της Ευρώπης», επισημαίνοντας πως η δύναμη της Ευρώπης δεν βρίσκεται στη σιωπή ή στην επιβολή, αλλά στη θεσμική διαχείριση της διαφωνίας. Κλείνοντας, ευχαρίστησε τα μέλη της Συνέλευσης για την εμπιστοσύνη τους και αποχαιρέτησε το Σώμα με αίσθημα ευθύνης και βαθιάς ευγνωμοσύνης.

Ακολουθεί ανεπίσημη μετάφραση της ομιλίας του κ. Ρουσόπουλου:

«Αγαπητοί συνάδελφοι, η πρώτη φορά που εισήλθα σε αυτό το ημικύκλιο ήταν τον Ιανουάριο του 1984. Ήμουν νεαρός δημοσιογράφος, μόλις 21 ετών, και βρισκόμουν ψηλά στα θεωρεία, ως σιωπηλός ακροατής. Επέστρεψα πολλές φορές έκτοτε, είτε ως δημοσιογράφος είτε ως υπουργός, και από το 2019 και μετά ως μέλος αυτής της Συνέλευσης. Και τον Ιανουάριο του 2024, ακριβώς σαράντα χρόνια μετά την πρώτη μου είσοδο, με εκλέξατε Πρόεδρό σας και με επανεκλέξατε για δεύτερη θητεία.

Ο κύκλος τώρα κλείνει. Και η διαδρομή που διήνυσα με γεμίζει ταπεινότητα. Η πολιτική, όπως και η ζωή, κινείται σε κύκλους. Ξεκινάμε, δρούμε και κάποια στιγμή επιστρέφουμε στα ίδια έδρανα – λίγο πιο μεγάλοι και, ελπίζω, λίγο πιο σοφοί. Από την αρχή, δεν είδα την Προεδρία ως έναν εθιμοτυπικό ρόλο. Την είδα ως πολιτική εντολή για δράση και ανάληψη πρωτοβουλιών. Από τη στιγμή που ξέσπασε ο πόλεμος της Ρωσίας εναντίον της Ουκρανίας, θέσαμε το ζήτημα στο επίκεντρο της ηθικής και πολιτικής μας ευθύνης. Και κατά τη διάρκεια της προεδρίας μου, συνεχίσαμε σε αυτή την κατεύθυνση.

Το Δίκτυο για τα Παιδιά της Ουκρανίας που δημιουργήσαμε, έχει συμβάλει στην επιστροφή περισσότερων από 1.600ων παιδιών στα σπίτια τους. Το Μητρώο Ζημιών, που δρομολογήσαμε, έδωσε τη δυνατότητα σε δεκάδες χιλιάδες Ουκρανούς πολίτες να καταγράψουν τις απώλειές τους, ώστε να αποζημιωθούν όταν επικρατήσει η ειρήνη. Το Διεθνές Δικαστήριο για το έγκλημα της επιθετικότητας, που επισφραγίστηκε με τις υπογραφές του Προέδρου της Ουκρανίας Volodymyr Zelenskyy και του Γενικού Γραμματέα του Συμβουλίου Alain Berset, δεν ήταν απλώς μια συμβολική στιγμή, αλλά μια απτή πράξη ευθύνης.

Πολλές από τις αποφάσεις που λάβαμε από κοινού αντιμετωπίστηκαν αρχικά με κριτική – ορισμένες φορές ακόμη και με ειρωνεία. Η σιωπή θα ήταν ευκολότερη. Και θα ήταν λάθος. Διότι σήμερα, η μεγαλύτερη απειλή για τη δημοκρατία δεν είναι μόνο η ανοιχτή καταστολή. Είναι η σιωπή – η στιγμή που η αδικία γίνεται οικεία και η αγανάκτηση αναβάλλεται. Γι’ αυτό η Κοινοβουλευτική Συνέλευση δεν μπορούσε – και δεν έμεινε – σιωπηλή.

Δεν συμφωνούμε πάντοτε μεταξύ μας και δεν συμφωνούμε πάντοτε με τις κυβερνήσεις μας. Η Κοινοβουλευτική Συνέλευση δεν είναι ηχώ των κυβερνήσεων. Είναι η πολιτική συνείδηση της Ευρώπης. Η Κοινοβουλευτική Συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης δεν κυβερνά. Αλλά μετρά τη «ηθική θερμοκρασία» της Ευρώπης. Τα τελευταία χρόνια, ακούσαμε πολλές φωνές να αμφισβητούν την ίδια την Ευρώπη. Φωνές που μιλούν για πολιτικές, στρατηγικές και ακόμη και ηθικές αδυναμίες. Κατά τη γνώμη μου, η Ευρώπη δεν είναι αδύναμη επειδή διστάζει. Η Ευρώπη – αν διστάζει – είναι επειδή θυμάται.

Στην ήπειρό μας δεν επιλέξαμε την εξουσία χωρίς όρια. Επιλέξαμε την εξουσία με όρια. Επιλέξαμε το δίκαιο αντί του παρορμητισμού. Τους θεσμούς αντί του ενστίκτου. Την ευθύνη αντί του θεάματος. Αυτή η επιλογή μπορεί να μοιάζει αργή σε έναν κόσμο που κινείται με την ταχύτητα που επιβάλλουν τα κοινωνικά δίκτυα. Συχνά συγχέουμε τη βιασύνη με τη σημασία. Την αντίδραση με την απόφαση. Όμως η πραγματική ζωή δεν είναι scrolling στα social media. Η δημοκρατία δεν είναι ένα «κλικ». Και η ευθύνη δεν μπορεί να περιοριστεί στην αγανάκτηση.

Η δύναμη της Ευρώπης δεν βρίσκεται στην επιβολή της σιωπής, αλλά στη δημοκρατική συνεννόηση. Όχι στην κυριαρχία του ισχυρότερου, αλλά στη δύναμη των κανόνων. Όχι στη λατρεία της ηγεσίας, αλλά στη διάρκεια των θεσμών. Και αυτή η Συνέλευση ενσαρκώνει αυτή την επιλογή. Δεν διοικούμε στρατούς. Διοικούμε με επιχειρήματα. Σε μια εποχή όπου η δημοκρατία αμφισβητείται όχι μόνο από όπλα, αλλά και από αλγορίθμους, αυτή ίσως να είναι η δυσκολότερη μορφή εξουσίας. Είναι όμως και η πιο αναγκαία.

Γι’ αυτό υποστηρίξαμε τις αξίες μας όχι με διακηρύξεις, αλλά με πράξεις – πέρα από την Ουκρανία και όπου αλλού η ανθρώπινη αξιοπρέπεια βρέθηκε υπό απειλή. Μέσω της πρωτοβουλίας «Victory for Victoria», σταθήκαμε δίπλα σε δημοσιογράφους που διακινδυνεύουν την ελευθερία τους – και πολλές φορές τη ζωή τους – για να πουν την αλήθεια. Με το Βραβείο «Human Rights in Motion», ανοίξαμε νέους δρόμους ανάμεσα στον πολιτισμό και τα ανθρώπινα δικαιώματα, υπενθυμίζοντάς μας ότι τα δικαιώματα πρέπει να βιώνονται και να γίνονται αισθητά, όχι μόνο να καταγράφονται σε συμβάσεις.

Διατηρήσαμε τον διάλογο στα πιο πολωμένα περιβάλλοντα, συμπεριλαμβανομένης της Παλαιστίνης και του Ισραήλ. Στα Βαλκάνια, υπερασπιστήκαμε τη δημοκρατία, τη συμφιλίωση και την ευρωπαϊκή προοπτική. Δώσαμε φωνή σε εξόριστους Ρώσους και Λευκορώσους δημοκράτες εντός της Συνέλευσης. Αντιδράσαμε αποφασιστικά απέναντι στη ξένη παρέμβαση στις εκλογές, στη Ρουμανία και τη Μολδαβία, με την έγκαιρη καθοδήγηση της Επιτροπής της Βενετίας.

Ενισχύσαμε τη διαφάνεια στη Δημοκρατία, πρωτοπορώντας παγκοσμίως στην τεχνητή νοημοσύνη με την υιοθέτηση της πρώτης σύμβασης για την αποτροπή της κατάχρησής της εις βάρος της. Προωθήσαμε την υπεύθυνη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης μέσω υψηλού επιπέδου κοινοβουλευτικής διάσκεψης στο Λονδίνο. Παράλληλα, ενσωματώσαμε εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης στον ιστότοπο της Συνέλευσης, προκειμένου να προβάλλουμε το έργο μας με διαφάνεια προς τους πολίτες.

Διασφαλίσαμε τον θεσμικό ρόλο της Συνέλευσης στην προώθηση του New Democratic Pact, με ειδική επιτροπή και σαφή εντολή. Ενισχύσαμε επίσης τη διεθνή προβολή της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης – όχι για λόγους εικόνας, αλλά ουσίας. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Γραφείου Επικοινωνίας, η διεθνής προβολή της Συνέλευσης στα μέσα ενημέρωσης αυξήθηκε κατά 65% κατά την πρώτη μου θητεία και κατά 195% κατά τη δεύτερη. Αυτό δεν ήταν αποτέλεσμα επικοινωνιακών τεχνασμάτων, αλλά πολιτικού περιεχομένου. Η προβολή έγινε εργαλείο για να γίνουν οι αξίες μας ορατές, ακουστές και κατανοητές.

Μιλήσαμε μέσα από ισχυρά σύμβολα, φέρνοντας την Ολυμπιακή Φλόγα στο ημικύκλιο, κατά τον εορτασμό της 75ης επετείου του Συμβουλίου της Ευρώπης, ως μήνυμα ειρήνης και συμφιλίωσης. Κατά τη διάρκεια της προεδρίας μου, μίλησα σε κοινοβούλια, σε αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων, και κυρίως σε πανεπιστήμια και σχολεία. Οφείλουμε να εξηγούμε ξανά και ξανά τη σημασία της δημοκρατίας στις νεότερες γενιές. Η δημοκρατία είναι – μεταξύ άλλων – ισότητα. Και επ’ ευκαιρία αυτού, επιτρέψτε μου να σας πω ότι λίγο πριν εισέλθω σήμερα σε αυτή την αίθουσα, η Δέσποινα Χατζηβασιλείου με ενημέρωσε ότι η Συνέλευση που ξεκινά σήμερα τις εργασίες της αποτελείται ισότιμα από γυναίκες και άνδρες.

Στα χέρια σας κρατάτε σήμερα το βιβλίο που έγραψα, με σκοπό να προσφέρω μια εικόνα για το πώς λειτουργεί ο Πρόεδρος αυτής της Συνέλευσης, τόσο στο προσκήνιο όσο και στο παρασκήνιο. Πολλοί από εσάς γνωρίζετε ότι συχνά αναφέρομαι στην Αρχαία Ελλάδα. Όχι για να διεκδικήσω την «ιδιοκτησία» της δημοκρατίας, αλλά για να υπενθυμίσω ότι γεννήθηκε ως διαφωνία, ως διάλογος, ως αναζήτηση μέτρου. Σας ζητώ όμως να θυμάστε μια απλή φράση, που επανέλαβα πολλές φορές:

“Democracy may be old, but not old-fashioned”!

Αγαπητές και αγαπητοί συνάδελφοι, ο Θουκυδίδης ανέφερε ότι εκείνο που αφήνουμε πίσω μας δεν είναι αυτό που χαράσσεται σε μνημεία ή επιγραφές, αλλά αυτό που ζει στη μνήμη και στο παράδειγμά τους. Όταν αποχωρούμε από την πολιτική ζωή – ή ακόμη κι όταν κάνουμε ένα βήμα πίσω από θέσεις ευθύνης – δεν είναι οι τίτλοι, τα αξιώματα ή η τυπική εξουσία που καθορίζουν την παρακαταθήκη μας. Είναι οι αρχές που υπερασπιστήκαμε όταν η σιωπή θα ήταν ευκολότερη. Οι άνθρωποι που εμπνεύσαμε να πιστέψουν ότι η πολιτική μπορεί ακόμη να είναι ηθική. Και οι αξίες που συμβάλαμε να ριζώσουν στην κοινή ευρωπαϊκή μας ζωή. Αυτό, τελικά, είναι το αληθινό μέτρο της ευθύνης.

Θα κλείσω με μια προσωπική αναφορά. Τη δεκαετία του ’90 υπήρξα πολεμικός ανταποκριτής στους σκληρούς πολέμους της πρώην Γιουγκοσλαβίας. Όμως το 1999 έκανα κάτι ακόμη πιο ακραίο: συμμετείχα σε ειδική εκπαιδευτική πτήση για αστροναύτες και πέταξα στη στρατόσφαιρα υπό συνθήκες μηδενικής βαρύτητας! Τότε πίστευα ότι είχα φτάσει στο υψηλότερο σημείο της ζωής μου. Αποδείξατε ότι έκανα λάθος. Γιατί ήταν η δική σας ψήφος εμπιστοσύνης στην προεδρία μου που με ανέβασε ακόμη ψηλότερα – όχι σε ύψος, αλλά σε ευθύνη. Και τώρα, αγαπητοί φίλοι, ήρθε η στιγμή να αποχωρήσω όπως ακριβώς εισήλθα σε αυτή τη Συνέλευση – όχι από την πόρτα του Προέδρου, αλλά την ορεινή είσοδο των μελών. Να επιστρέψω στα επάνω έδρανα και να σας αποχαιρετήσω με ευγνωμοσύνη. Γιατί αυτό που μένει δεν είναι ο τίτλος, αλλά η ευθύνη που μοιραστήκαμε. Σας ευχαριστώ ειλικρινά. Ευχαριστώ, Ελλάδα. Αντίο».