BBC: Νέος εποικισμός από το Ισραήλ απειλεί να «κόψει» στα δύο τη Δυτική Όχθη

Το Ισραήλ προχωρά ένα ακόμη βήμα προς την υλοποίηση ενός από τα πλέον αμφιλεγόμενα εποικιστικά σχέδια στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη, ανοίγοντας διαγωνισμό για την κατασκευή 1.234 κατοικιών στην περιοχή E1, ανατολικά της Ιερουσαλήμ, σύμφωνα με το BBC.

Η προθεσμία υποβολής προσφορών λήγει στις 19 Οκτωβρίου 2026, μόλις μία εβδομάδα πριν από τις ισραηλινές εκλογές της 27ης Οκτωβρίου. Σύμφωνα με την ισραηλινή οργάνωση Peace Now, ο διαγωνισμός άνοιξε στις 18 Αυγούστου και αφορά περίπου το ένα τρίτο των συνολικά 3.401 κατοικιών που έχουν εγκριθεί για την E1.

Εφόσον οι διαδικασίες προχωρήσουν και υπογραφούν συμφωνίες με κατασκευαστικές εταιρείες πριν από τις εκλογές, μια επόμενη κυβέρνηση θα βρεθεί αντιμέτωπη με πολύ μεγαλύτερα πολιτικά και νομικά εμπόδια εάν επιχειρήσει να ανατρέψει το σχέδιο. Η Peace Now υποστηρίζει ότι η κυβέρνηση επιδιώκει να δημιουργήσει τετελεσμένα πριν από την προσφυγή στις κάλπες.

Η E1 είναι μια έκταση περίπου 12 τετραγωνικών χιλιομέτρων, ανάμεσα στην Ανατολική Ιερουσαλήμ και τον μεγάλο ισραηλινό εποικισμό Μααλέ Αντουμίμ. Η γεωγραφική της θέση είναι ο βασικός λόγος που το σχέδιο προκαλεί τόσο έντονες διεθνείς αντιδράσεις.

Οι επικριτές του υποστηρίζουν ότι η δημιουργία μιας συνεχούς ζώνης ισραηλινής κατοίκησης από την Ιερουσαλήμ προς το Μααλέ Αντουμίμ θα αποκόψει ουσιαστικά το βόρειο από το νότιο τμήμα της Δυτικής Όχθης και θα απομονώσει ακόμη περισσότερο την Ανατολική Ιερουσαλήμ από τις υπόλοιπες παλαιστινιακές περιοχές. Ο ΟΗΕ έχει προειδοποιήσει ότι η ανάπτυξη της E1 αποτελεί σοβαρή απειλή για τη λύση των δύο κρατών, ακριβώς επειδή θα δυσκολέψει την εδαφική συνέχεια ενός μελλοντικού παλαιστινιακού κράτους.

Ιδιαίτερα κρίσιμη θεωρείται η σύνδεση του άξονα Ραμάλα – Ανατολική Ιερουσαλήμ – Βηθλεέμ. Για τους Παλαιστινίους, η Ανατολική Ιερουσαλήμ προορίζεται να αποτελέσει την πρωτεύουσα ενός μελλοντικού ανεξάρτητου κράτους. Η ανάπτυξη της E1 θα μπορούσε να μεταβάλει δραστικά αυτή τη γεωγραφική πραγματικότητα.

Ένα σχέδιο που παρέμενε «παγωμένο» επί δεκαετίες

Η οικοδόμηση στην E1 συζητείται εδώ και περισσότερα από 20 χρόνια, αλλά προηγούμενες ισραηλινές κυβερνήσεις είχαν αποφύγει την πλήρη εφαρμογή της, εν μέσω ισχυρών πιέσεων από τις Ηνωμένες Πολιτείες, ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και άλλους διεθνείς παράγοντες. Η κατάσταση άλλαξε ουσιαστικά τον Αύγουστο του 2025, όταν το σχέδιο για περίπου 3.400 κατοικίες έλαβε την τελική έγκριση. Τότε ο υπουργός Οικονομικών Μπεζαλέλ Σμότριτς, από τις ισχυρότερες φωνές υπέρ των εποικισμών στην κυβέρνηση Νετανιάχου, παρουσίασε δημόσια την απόφαση ως μέσο για την ακύρωση της προοπτικής δημιουργίας παλαιστινιακού κράτους.

Το νέο βήμα του Αυγούστου του 2026 μεταφέρει πλέον το σχέδιο από το επίπεδο του πολεοδομικού σχεδιασμού πιο κοντά στην πραγματική κατασκευή.

Η ευρύτερη εικόνα των εποικισμών

Από τον πόλεμο του 1967, όταν το Ισραήλ κατέλαβε τη Δυτική Όχθη και την Ανατολική Ιερουσαλήμ, εκατοντάδες χιλιάδες Ισραηλινοί έχουν εγκατασταθεί σε εποικισμούς στις περιοχές αυτές. Σήμερα περισσότεροι από 700.000 Ισραηλινοί έποικοι ζουν στη Δυτική Όχθη και την Ανατολική Ιερουσαλήμ, δίπλα σε εκατομμύρια Παλαιστινίους.

Η διεθνής κοινότητα θεωρεί σε συντριπτική πλειονότητα τους ισραηλινούς εποικισμούς στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη παράνομους βάσει του διεθνούς δικαίου. Το Ισραήλ αμφισβητεί αυτή την ερμηνεία, επικαλούμενο μεταξύ άλλων ιστορικούς δεσμούς με την περιοχή και λόγους ασφαλείας.

Το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, σε συμβουλευτική γνωμοδότηση τον Ιούλιο του 2024, έκρινε ότι η συνεχιζόμενη ισραηλινή παρουσία στα Κατεχόμενα Παλαιστινιακά Εδάφη είναι παράνομη και ότι το Ισραήλ έχει υποχρέωση να τερματίσει την παράνομη παρουσία του το ταχύτερο δυνατό.

Στο επίκεντρο και κοινότητες βεδουίνων

Το σχέδιο δεν αφορά μόνο τη συνολική γεωπολιτική εικόνα. Στην ευρύτερη περιοχή της E1 ζουν βεδουινικές παλαιστινιακές κοινότητες, οι οποίες φοβούνται ότι η επέκταση των εποικισμών και των σχετικών υποδομών θα οδηγήσει σε εκτοπισμούς.

Η εφαρμογή ακόμη και ενός μέρους του σχεδίου, σύμφωνα με την Peace Now, θα μπορούσε να αλλάξει μόνιμα τον γεωγραφικό και στρατηγικό χαρακτήρα της περιοχής. Παράλληλα, η υπόθεση βρίσκεται αντιμέτωπη με νομικές προσφυγές από Παλαιστίνιους κατοίκους και ισραηλινές οργανώσεις που αντιτίθενται στους εποικισμούς.