BBC: Στο στόχαστρο Deloitte και Κύπρος για παραποίηση στοιχείων και απόκρυψη δισεκατομμυρίων του Ρομάν Αμπράμοβιτς

Σοβαρά ερωτήματα για τον ρόλο της ελεγκτικής εταιρείας Deloitte στη διαχείριση της περιουσίας του Ρομάν Αμπράμοβιτς εγείρει νέα δημοσιογραφική έρευνα του BBC Panorama, σε συνεργασία με το Bureau of Investigative Journalism. Σύμφωνα με τα ευρήματα, η Deloitte στην Κύπρο φέρεται να συνέβαλε στην έγκριση παραποιημένων οικονομικών καταστάσεων και να παρείχε συμβουλές για αναδρομικές αλλαγές σε εταιρικά έγγραφα, οι οποίες επέτρεψαν την απόκρυψη σημαντικών περιουσιακών στοιχείων του Ρώσου μεγιστάνα και την αποφυγή φορολογικών υποχρεώσεων.

Η έρευνα βασίζεται σε χιλιάδες διαρρεύσαντα έγγραφα, ηλεκτρονική αλληλογραφία και εταιρικά αρχεία της περιόδου 1995-2022, που αποκαλύπτουν τον τρόπο λειτουργίας ενός εκτεταμένου δικτύου υπεράκτιων εταιρειών με έδρα την Κύπρο και τις Βρετανικές Παρθένες Νήσους (BVI). Τα στοιχεία εντάσσονται στη διεθνή δημοσιογραφική έρευνα «Cyprus Confidential», η οποία έχει αναδείξει τον ρόλο της Κύπρου στη διαχείριση περιουσιακών στοιχείων Ρώσων ολιγαρχών.

Κεντρικό ρόλο στο δίκτυο αυτό ήταν η MeritServus, εταιρεία παροχής εταιρικών υπηρεσιών με έδρα τη Λεμεσό, η οποία διαχειριζόταν υπεράκτιες εταιρείες του Αμπράμοβιτς. Η MeritServus ανήκε στη Deloitte μέχρι το 2005, ενώ, σύμφωνα με το BBC, οι δύο εταιρείες συνέχισαν να συνεργάζονται στενά και μετά τον διαχωρισμό τους.

Η εξαφάνιση περιουσιακών στοιχείων αξίας 672 εκατ. δολαρίων

Μία από τις σημαντικότερες αποκαλύψεις αφορά την κυπριακή εταιρεία Amiscan Investments, στα οικονομικά στοιχεία της οποίας για το 2003 περιλαμβάνονταν πολυτελή περιουσιακά στοιχεία αξίας 672 εκατ. δολαρίων. Μεταξύ αυτών βρίσκονταν επαύλεις στη Βρετανία και τη Γαλλία, πολυτελές διαμέρισμα στο Λονδίνο, ιδιωτικά αεροσκάφη, ελικόπτερα και θαλαμηγοί, όπως το σούπερ γιοτ Pelorus, αξίας 147,5 εκατ. δολαρίων.

Όταν η κυπριακή νομοθεσία επέβαλε τη δημοσιοποίηση των οικονομικών καταστάσεων των εταιρειών, οι συνεργάτες του Αμπράμοβιτς αναζήτησαν, σύμφωνα με τα έγγραφα, τρόπο να αποφύγουν την αποκάλυψη αυτής της περιουσίας.

Η λύση ήταν η αναδρομική μεταφορά των περιουσιακών στοιχείων στη μητρική εταιρεία της Amiscan στις Βρετανικές Παρθένες Νήσους, μια δικαιοδοσία με αυστηρότερο καθεστώς εταιρικής μυστικότητας. Η μεταφορά εμφανίστηκε ως συναλλαγή που είχε πραγματοποιηθεί ήδη από το 2003, παρότι τα σχετικά έγγραφα συντάχθηκαν αργότερα.

Κατά το BBC, η Deloitte Cyprus εξέτασε τα αναδρομικά έγγραφα και τα έκρινε επαρκή για την αφαίρεση των περιουσιακών στοιχείων από τους λογαριασμούς της Amiscan. Έτσι, όταν η Deloitte ενέκρινε το 2006 τις οικονομικές καταστάσεις του 2003, τα εμφανιζόμενα περιουσιακά στοιχεία είχαν περιοριστεί από 672 εκατ. δολάρια σε μόλις 75.000 δολάρια.

Η έρευνα υποστηρίζει ότι η Deloitte γνώριζε πως οι δημοσιευμένες καταστάσεις δημιουργούσαν παραπλανητική εικόνα για την πραγματική περιουσία της εταιρείας.

Το σχέδιο αποφυγής φόρων μέσω της Kravin Investments

Ακόμη σοβαρότερες είναι οι αποκαλύψεις που αφορούν την Kravin Investments, άλλη κυπριακή εταιρεία του Αμπράμοβιτς, η οποία το 2003 διέθετε τραπεζικά κεφάλαια σχεδόν 2 δισ. δολαρίων.

Τα κεφάλαια αυτά απέφεραν σημαντικούς τόκους, δημιουργώντας φορολογικές υποχρεώσεις στην Κύπρο. Ωστόσο, σύμφωνα με την έρευνα, οι σύμβουλοι του ολιγάρχη επεξεργάστηκαν σχέδιο ώστε να εμφανίζεται ότι η Kravin δεν ήταν η πραγματική ιδιοκτήτρια των χρημάτων, αλλά τα διακρατούσε και τα επένδυε για λογαριασμό της μητρικής της εταιρείας στις Βρετανικές Παρθένες Νήσους.

Ηλεκτρονικό μήνυμα της MeritServus, τον Αύγουστο του 2005, προς Ρώσους συνεργάτες του Αμπράμοβιτς ανέφερε ότι, κατόπιν συνάντησης με τη Deloitte, θα έπρεπε να τροποποιηθούν αναδρομικά οι οικονομικές καταστάσεις και τα λογιστικά αρχεία για το 2003 και το 2004. Τον επόμενο μήνα δόθηκε η συγκατάθεση από συνεργάτη του Αμπράμοβιτς και ακολούθησε η σύνταξη εγγράφων με παλαιότερες ημερομηνίες, τα οποία παρουσίαζαν διαφορετικά την ιδιοκτησία των κεφαλαίων.

Η Deloitte, σε δική της ηλεκτρονική επικοινωνία τον Σεπτέμβριο του 2005, αναγνώριζε ότι θα απαιτούνταν αλλαγές στα τραπεζικά υπόλοιπα, στα έσοδα από τόκους και στα αποτελέσματα χρήσης.

Σύμφωνα με το BBC, τα στοιχεία υποδηλώνουν ότι η Deloitte δεν περιορίστηκε σε παθητικό ελεγκτικό ρόλο, αλλά εμφανίζεται να παρείχε συμβουλές για αλλαγές στα οικονομικά αρχεία που ενδέχεται να επέτρεψαν την αποφυγή φόρων εκατομμυρίων δολαρίων.

Πώς «εξαφανίστηκαν» άλλα 10 δισ. δολάρια

Μια τρίτη περίπτωση αφορά την Electus Investments, κυπριακή εταιρεία που διαχειριζόταν επιχειρηματική περιουσία του Αμπράμοβιτς αξίας άνω των 10 δισ. δολαρίων. Σύμφωνα με τα διαρρεύσαντα στοιχεία, η MeritServus δημιούργησε αναδρομικά έγγραφα προκειμένου να εμφανιστεί ότι τα συγκεκριμένα περιουσιακά στοιχεία ανήκαν ήδη από τις 20 Νοεμβρίου 2003 σε άλλη εταιρεία με ακριβώς την ίδια επωνυμία, Electus Investments, εγκατεστημένη στις Βρετανικές Παρθένες Νήσους.

Με τη συγκεκριμένη μεθόδευση, οι οικονομικές καταστάσεις της κυπριακής Electus εμφάνιζαν τελικά περιουσιακά στοιχεία μόλις 145.000 δολαρίων, αντί της περιουσίας άνω των 10 δισ. δολαρίων που συνδεόταν με αυτή.

Το BBC επισημαίνει ότι η χρήση δύο εταιρειών με την ίδια επωνυμία, αλλά εγκατεστημένων σε διαφορετικές δικαιοδοσίες, διευκόλυνε την απόκρυψη της πραγματικής ιδιοκτησίας και του μεγέθους της περιουσίας.

Στη συγκεκριμένη τρίτη περίπτωση, η έρευνα αποδίδει την αναδρομική παραποίηση των εγγράφων στη MeritServus, χωρίς να τεκμηριώνει αντίστοιχη άμεση συμμετοχή της Deloitte.

Τι απαντούν ο Αμπράμοβιτς και η Deloitte

Οι δικηγόροι του Ρομάν Αμπράμοβιτς απορρίπτουν κατηγορηματικά τους ισχυρισμούς περί φοροδιαφυγής και απόκρυψης περιουσιακών στοιχείων. Υποστηρίζουν ότι το BBC δεν προσκόμισε αποδείξεις πως ο ίδιος γνώριζε, ενέκρινε ή έδωσε εντολή για την παραποίηση οποιουδήποτε εγγράφου. Επισημαίνουν επίσης ότι ο Ρώσος επιχειρηματίας δεν συμμετείχε στην καθημερινή λειτουργία των συγκεκριμένων εταιρειών και ότι ήταν απολύτως θεμιτό να βασίζεται στις συμβουλές επαγγελματιών.

Η Deloitte Cyprus δήλωσε ότι λειτουργεί σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, χωρίς ωστόσο να σχολιάσει αναλυτικά τις συγκεκριμένες καταγγελίες. Ως αιτιολογία ανέφερε ότι τα επίμαχα έγγραφα χρονολογούνται πριν από περισσότερα από 20 χρόνια και δεν είναι πλέον προσβάσιμα.

Η MeritServus, από την άλλη, διέκοψε τη λειτουργία της μετά τις αποκαλύψεις της διεθνούς έρευνας Cyprus Confidential.