Χάος στα αεροδρόμια: Εισαγγελική παρέμβαση για το blackout στο FIR Αθηνών

Την παρέμβαση της εισαγγελίας Πρωτοδικών της Αθήνας προκάλεσε το ολικό μπλακ άουτ στο FIR Αθηνών που προκάλεσε χθες χάος στα αεροδρόμια.

Ειδικότερα, ο προϊστάμενος της εισαγγελίας της Αθήνας, Αριστείδης Κορέας, διέταξε τη διενέργεια κατεπείγουσας προκαταρκτικής έρευνας, την οποία θα διενεργήσει το τμήμα ηλεκτρονικού εγκλήματος.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

“Ελευθέριος Βενιζέλος”: Αποδεσμεύονται οι πτήσεις – Τι λένε Κυβέρνηση, ΥΠΑ, ελεγκτές και ΟΤΕ για το σημερινό black out σε όλα τα αεροδρόμια της χώρας

Ο Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών ανακοίνωσε ότι αναμένονται καθυστερήσεις στις πτήσεις λόγω της συσσώρευσης μεγάλου αριθμού πτήσεων στη διάρκεια του τεχνικού προβλήματος

Στο πλαίσιο της έρευνας θα διερευνηθεί εάν έχει τελεστεί το αδίκημα των επικίνδυνων παρεμβάσεων στη συγκοινωνία αεροσκαφών και από πού προήλθαν οι παρεμβολές σε όλες σχεδόν τις συχνότητες του FIR Αθηνών.

Δεν προκύπτουν ενδείξεις εξωτερικής παρεμβολής

Σε τεχνική δυσλειτουργία και όχι σε εξωτερική απειλή συγκλίνουν, μέχρι στιγμής, τα στοιχεία που εξετάζουν οι αρμόδιες υπηρεσίες του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών για το σοβαρό περιστατικό που καθήλωσε χθες 4 Ιανουαρίου τις πτήσεις στο έδαφος και οδήγησε σε εκτεταμένους περιορισμούς –και κατά περιόδους σε πλήρη αναστολή– των αερομεταφορών στο ελληνικό FIR.

Παρότι οι αρχικές αναφορές έκαναν λόγο για «παρεμβολές» στις συχνότητες του εναέριου χώρου, αφήνοντας ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο εξωτερικής επέμβασης, τα σενάρια περί κυβερνοεπίθεσης ή ασύμμετρης απειλής φαίνεται πλέον να απομακρύνονται. Από τους ελέγχους που πραγματοποιήθηκαν, τόσο μέσω εξειδικευμένων πτήσεων επιτήρησης συχνοτήτων όσο και από την ανάλυση των καταγραφών (logs και φασμάτων), δεν προέκυψαν ενδείξεις εξωτερικής παρεμβολής.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες που συγκεντρώνουν οι αρμόδιοι, οι ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας πράγματι άκουγαν παρεμβολές στις συχνότητες. Ωστόσο, το κρίσιμο πρόβλημα δεν ήταν η λήψη των μηνυμάτων από τα αεροσκάφη, αλλά η αδυναμία μετάδοσης των μηνυμάτων από τους ίδιους τους ελεγκτές, στοιχείο που ενισχύει την εκτίμηση ότι η δυσλειτουργία εντοπίζεται εντός του συστήματος.

Τα επικρατέστερα σενάρια: Πρώτον, πρόβλημα στην τηλεπικοινωνιακή υποδομή

Η Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας χρησιμοποιεί μισθωμένα τηλεπικοινωνιακά κυκλώματα για τη μεταφορά ήχου και δεδομένων μεταξύ κεραιών, ραντάρ και κέντρων ελέγχου. Πληροφορίες αναφέρουν ότι είχαν προηγηθεί τεχνικές εργασίες σε συγκεκριμένο link μεταφοράς δεδομένων, οι οποίες ενδέχεται να προκάλεσαν αστοχία ή ασυμβατότητα στη λειτουργία του συστήματος. Ένα τέτοιο πρόβλημα θα μπορούσε να δημιουργήσει εσωτερικές παρεμβολές και απώλεια επικοινωνίας, χωρίς εμπλοκή εξωτερικού παράγοντα. Το ανησυχητικό, όπως επισημαίνουν αρμόδιες πηγές, είναι ότι πρόκειται για κρίσιμες υποδομές με ανεπαρκή εφεδρεία (backup).

Οι δυσλειτουργίες μάλιστα που εντοπίστηκαν χθες στο σύστημα επικοινωνιών της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας δεν περιορίστηκαν μόνο στις ραδιοσυχνότητες του ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας. Σύμφωνα με πληροφορίες, τα προβλήματα επεκτάθηκαν και στο τηλεπικοινωνιακό δίκτυο των κεντρικών υπηρεσιών της ΥΠΑ, καθώς καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας η υποδομή φέρεται να λειτουργούσε χωρίς τηλεφωνικές επικοινωνίες και χωρίς πρόσβαση στο διαδίκτυο.

Δεύτερον, παλαιός και ανεπαρκώς εφεδρικός εξοπλισμός.

Ο εξοπλισμός της ΥΠΑ χαρακτηρίζεται σε μεγάλο βαθμό παρωχημένος, με συστήματα που δεν έχουν εκσυγχρονιστεί εδώ και δεκαετίες. Οι ίδιες πηγές του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών τονίζουν ότι δεν μπορούν να γίνουν αποσπασματικές αναβαθμίσεις σε τέτοιας κρισιμότητας συστήματα, καθώς οι μεγάλες προμήθειες και ο πλήρης εκσυγχρονισμός απαιτούν χρόνο, που υπολογίζεται τουλάχιστον σε μία διετία.

Σύμφωνα με την ΥΠΑ, αμέσως μετά την εκδήλωση του προβλήματος ενεργοποιήθηκαν τα πρωτόκολλα ασφαλείας, με δραστικό περιορισμό των πτήσεων και, όπου κρίθηκε αναγκαίο, με προσωρινή αναστολή τους. Τα μέτρα αυτά απέτρεψαν οποιονδήποτε κίνδυνο για την ασφάλεια των πτήσεων, ανέδειξαν όμως με τον πιο σαφή τρόπο τις αδυναμίες του συστήματος.

Γιατί δεν επηρεάστηκε η Πολεμική Αεροπορία

Στην Ελλάδα λειτουργούν δύο απολύτως διακριτά και αυτόνομα συστήματα διαχείρισης εναέριας κυκλοφορίας. Το πρώτο είναι το σύστημα, αρμοδιότητας της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας, το οποίο είναι γνωστό στο ευρύ κοινό και εξυπηρετεί τις πολιτικές πτήσεις στο FIR Αθηνών. Το σύστημα αυτό περιλαμβάνει τα ραντάρ, τις τηλεπικοινωνιακές υποδομές και τους ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας που διαχειρίζονται την πολιτική αεροπλοΐα.

Το δεύτερο σύστημα ανήκει στην Πολεμική Αεροπορία και υπάγεται στο Υπουργείο Εθνικής Άμυνας. Διαθέτει πλήρως ανεξάρτητη υποδομή, με δικά του ραντάρ σε όλη τη χώρα, αυτόνομους πομποδέκτες, εξειδικευμένους ελεγκτές αεράμυνας και ξεχωριστό Κέντρο Ελέγχου Αεροπορικών Επιχειρήσεων, με επιχειρησιακή έδρα τη Λάρισα.

Τα δύο συστήματα λειτουργούν παράλληλα αλλά χωρίς λειτουργική ή τεχνική διασύνδεση μεταξύ τους. Πρόκειται για πλήρως αυτόνομα δίκτυα, με διαφορετικές υποδομές, προσωπικό και διαδικασίες, γεγονός που σημαίνει ότι τεχνικά προβλήματα ή δυσλειτουργίες στο πολιτικό σύστημα ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας δεν επηρεάζουν τη λειτουργία του στρατιωτικού συστήματος της Πολεμικής Αεροπορίας.

Την ίδια ώρα, την άποψη ότι δεν υπήρξε κίνδυνος στην ασφάλεια των πτήσεων, επανέλαβε ο Υπουργός Υποδομών και Μεταφορών Χρίστος Δήμας μιλώντας στην ΕΡΤ για το τεχνικό πρόβλημα που δημιούργησε «θόρυβο» σε πολλαπλές συχνότητες και επηρέασε τις επικοινωνίες εντός του FIR Αθηνών.

Άμεσα θα δοθούν απαντήσεις για την αιτία, καθώς όπως αυτό δεν έχει πλήρως αποσαφηνιστεί, ενώ είναι σε εξέλιξη η ένορκη διοικητική εξέταση για απόδοση ευθυνών ώστε να μην επαναληφθεί το πρόβλημα. «Ναι, θα πέσουν κεφάλια», απάντησε μάλιστα στο σχετικό ερώτημα των δημοσιογράφων.

Οι επιβάτες δικαιούνται αποζημιώσεις για τις ακυρώσεις και τις καθυστερήσεις, ανέφερε επίσης, συμπληρώνοντας ότι και οι αερομεταφορείς από την πλευρά τους έχουν δικαίωμα για ανάλογη διεκδίκηση.

Ο Χρίστος Δήμας, αναφέρθηκε στο σχέδιο δράσης και εκσυχρονισμού «ώστε μέχρι το 2028 να έχουν εκσυγχρονιστεί όλα τα ζητήματα».

«Έχουμε πράγματι παλαιά συστήματα αλλά είναι σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές προδιαγραφές. Έχουμε συμφωνήσει με την Επιτροπή σε συγκεκριμένο σχέδιο δράσης που υλοποιούμε από τον Μάιο του 2025 με έκθεση προόδου κάθε εξάμηνο και όλα τα ζητήματα βρίσκονται τους τελευταίους 8 μήνες στο τραπέζι με την Επιτροπή και όλους τους εμπλεκόμενους φορείς», είπε ο Υπουργός Υποδομών και Μεταφορών.