Δικαστικό “φρένο” στα Airbnb ανάβει φωτιές στις πολυκατοικίες

Η ραγδαία άνοδος της βραχυχρόνιας μίσθωσης έχει μετατρέψει τους κοινόχρηστους διαδρόμους των πολυκατοικιών σε ένα άτυπο πεδίο μάχης, φέρνοντας στην επιφάνεια μια βαθιά σύγκρουση ανάμεσα σε δύο θεμελιώδη, αλλά φαινομενικά ασυμβίβαστα, δικαιώματα.

Από τη μία πλευρά βρίσκεται η οικονομική ελευθερία του ιδιοκτήτη να αξιοποιεί την περιουσία του με τον πλέον προσοδοφόρο τρόπο, εξασφαλίζοντας ένα σημαντικό εισόδημα, και από την άλλη το δικαίωμα των μόνιμων κατοίκων στην ασφάλεια, την ηρεμία και την απρόσκοπτη καθημερινότητα.

Η αφορμή για τη συζήτηση δόθηκε από την πρώτη δικαστική απόφαση αυτού του είδους, που εκδόθηκε από το Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Η υπόθεση αφορούσε αίτηση ασφαλιστικών μέτρων που κατέθεσε η διαχειρίστρια πολυκατοικίας στο κέντρο της Αθήνας κατά ιδιοκτήτη διαμερίσματος, ο οποίος το εκμεταλλευόταν μέσω βραχυχρόνιας μίσθωσης.

Το δικαστήριο έκρινε ότι ο συγκεκριμένος ιδιοκτήτης δεν μπορεί να συνεχίσει τη χρήση του ακινήτου ως Airbnb, επειδή το καταστατικό της πολυκατοικίας προέβλεπε ρητά την απαγόρευση της τουριστικής εκμετάλλευσης των διαμερισμάτων.

Ωστόσο, η απόφαση αυτή δεν εφαρμόζεται αυτόματα σε όλες τις πολυκατοικίες. Καθοριστικό ρόλο παίζει το περιεχόμενο του καταστατικού. Σε πολλές, κυρίως παλαιότερες πολυκατοικίες, τα καταστατικά έχουν συνταχθεί πριν από την εμφάνιση των πλατφορμών βραχυχρόνιας μίσθωσης και δεν περιλαμβάνουν σχετική πρόβλεψη. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η νομική αντιμετώπιση είναι πιο σύνθετη και εξετάζεται κατά περίπτωση από τα δικαστήρια.

Παράλληλα, υπάρχει η δυνατότητα τροποποίησης του καταστατικού μιας πολυκατοικίας, εφόσον πληρούνται οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις και συμφωνήσει η απαιτούμενη πλειοψηφία των ιδιοκτητών.

Την ίδια στιγμή, το Υπουργείο Δικαιοσύνης επεξεργάζεται νέο νομοσχέδιο για την οριζόντια και κάθετη ιδιοκτησία, με στόχο να αντιμετωπίσει τα κενά και τις ασάφειες που έχουν δημιουργηθεί τις τελευταίες δεκαετίες. Το σχέδιο νόμου αναμένεται να είναι έτοιμο στις αρχές του φθινοπώρου, να κατατεθεί στη Βουλή και, εφόσον ψηφιστεί, να τεθεί σε ισχύ από τις αρχές του 2027.

Το νέο πλαίσιο φιλοδοξεί να δώσει λύσεις σε χρόνια προβλήματα που αφορούν τις πολυκατοικίες, όπως οι οφειλές κοινοχρήστων, οι αλλαγές χρήσης ακινήτων και οι διαφωνίες μεταξύ συνιδιοκτητών, εκσυγχρονίζοντας ουσιαστικά το θεσμικό πλαίσιο, το οποίο βασίζεται σε νομοθεσία που χρονολογείται από το 1929.