Ευχές αλλά χωρίς δεσμεύσεις για «ασφαλή και αξιόπιστη» Τεχνητή Νοημοσύνη

Σε μια περίοδο όπου η Τεχνητή Νοημοσύνη εξελίσσεται ταχύτερα από κάθε προηγούμενη τεχνολογική επανάσταση, 86 χώρες και δύο διεθνείς οργανισμοί υπέγραψαν στο Νέο Δελχί κοινό ανακοινωθέν που ζητά την ανάπτυξη μιας AI «ασφαλούς, αξιόπιστης και ακμαίας». Ανάμεσα στους υπογράφοντες βρίσκονται τόσο οι Ηνωμένες Πολιτείες όσο και η Κίνα, γεγονός που θεωρείται σημαντικό σε ένα πεδίο έντονου γεωπολιτικού ανταγωνισμού.

Το κείμενο τονίζει ότι η εμπιστοσύνη των πολιτών αποτελεί βασική προϋπόθεση ώστε η τεχνολογία να αποδώσει τα μέγιστα κοινωνικά και οικονομικά οφέλη. Παράλληλα υπογραμμίζεται πως η αξία της Τεχνητής Νοημοσύνης πραγματώνεται πλήρως μόνο όταν τα οφέλη της διαμοιράζονται σε ολόκληρη την ανθρωπότητα, από την υγεία και την εκπαίδευση έως την παραγωγικότητα και την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.

Ωστόσο, το ανακοινωθέν δεν περιλαμβάνει δεσμευτικές νομικές υποχρεώσεις. Πρόκειται κυρίως για ένα πλαίσιο αρχών και συνεργασίας: κοινή χρήση ερευνητικών δυνατοτήτων, ενίσχυση διεθνών προτύπων ασφάλειας και προώθηση υπεύθυνης καινοτομίας. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι τέτοιου τύπου «ήπιες συμφωνίες» συχνά αποτελούν το πρώτο βήμα πριν από πιο αυστηρή νομοθεσία.

Ο καθηγητής Πληροφορικής Stuart Russell σχολίασε ότι η ύπαρξη έστω και βασικών δεσμεύσεων έχει αξία, εφόσον μπορεί να οδηγήσει σε μελλοντικές νομικές ρυθμίσεις που θα προστατεύουν τους πολίτες από μη αποδεκτούς κινδύνους, όπως αυτόνομες αποφάσεις χωρίς ανθρώπινο έλεγχο, παραπληροφόρηση μεγάλης κλίμακας ή αδιαφανείς αλγόριθμοι.

Τα βασικά ζητήματα που συζητήθηκαν

Στη διάσκεψη συμμετείχαν πολιτικοί ηγέτες και κορυφαίοι εκπρόσωποι της τεχνολογίας, μεταξύ τους ο Ναρέντρα Μόντι, ο Εμανουέλ Μακρόν, ο Αντόνιο Γκουτέρες, ο Κυριάκος Μητσοτάκης, αλλά έλαμψε δια της απουσίας του ο Μπιλ Γκέιτς και στελέχη μεγάλων εταιρειών AI. Οι συζητήσεις επικεντρώθηκαν σε τρεις βασικούς άξονες:

1. Κοινωνικά οφέλη

Αυτόματη πολύγλωσση μετάφραση και πρόσβαση στη γνώση

Υποστήριξη στην ιατρική διάγνωση και έρευνα

Ενίσχυση της εκπαίδευσης μέσω εξατομικευμένης μάθησης

2. Κίνδυνοι και προκλήσεις

Απώλεια θέσεων εργασίας και μετασχηματισμός επαγγελμάτων

Παραπληροφόρηση και deepfakes

Τεράστια ενεργειακή κατανάλωση των data centers

3. Διακυβέρνηση της AI

Ποιος θέτει τους κανόνες; κράτη, διεθνείς οργανισμοί ή εταιρείες;

Πόσο ανθρώπινος έλεγχος πρέπει να υπάρχει;

Πώς αποφεύγεται η τεχνολογική ανισότητα μεταξύ χωρών;

Σύγκρουση προσεγγίσεων

Η μεγαλύτερη διαφωνία αφορούσε τον τρόπο ρύθμισης της τεχνολογίας. Ο ΟΗΕ ανακοίνωσε τη δημιουργία επιστημονικής επιτροπής για να διασφαλιστεί ουσιαστικός ανθρώπινος έλεγχος της AI. Οι ΗΠΑ απέρριψαν την ιδέα παγκόσμιας διακυβέρνησης, υποστηρίζοντας πιο ευέλικτα εθνικά πλαίσια. Η βιομηχανία τεχνολογίας, από την πλευρά της, ζήτησε ρυθμιστικό πλαίσιο ώστε να υπάρχει σαφήνεια και ασφάλεια στην καινοτομία.

Η αντίθεση αυτή αντανακλά ένα βαθύτερο δίλημμα: η AI αντιμετωπίζεται ταυτόχρονα ως εργαλείο οικονομικής ανάπτυξης και ως πιθανός συστημικός κίνδυνος, παρόμοιος με την πυρηνική ή βιοτεχνολογική τεχνολογία.