ΕΚΤ: Αυστηρότερα τα κριτήρια δανεισμού των επιχειρήσεων από τις τράπεζες το δ΄τρίμηνο 2025

Οι τράπεζες αύξησαν τα κριτήρια πιστοληπτικής ικανότητας για τις επιχειρήσεις το δ΄τρίμηνο 2025, αναφέροντας υψηλότερους αντιληπτούς κινδύνους εν μέσω χαμηλότερης ανοχής κινδύνου, σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), που δημοσίευσε σήμερα.

Σημειωτέον ότι η έρευνα του Ιανουαρίου 2026 διεξήχθη μεταξύ 15 Δεκεμβρίου 2025 και 13 Ιανουαρίου 2026 και συμμετείχαν συνολικά 153 τράπεζες, με ποσοστό απόκρισης 100%.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

ΤτΕ: Αυξήθηκε η ζήτηση για επιχειρηματικά δάνεια το δ’ τρίμηνο 2025 – Πιο χαλαροί οι όροι για τα στεγαστικά

Σχεδόν αμετάβλητα τα κριτήρια χορήγησης δανείων προς τις επιχειρήσεις

Τα πιστωτικά κριτήρια χαλάρωσαν ελαφρώς για τα στεγαστικά δάνεια, αλλά αυστηροποιήθηκαν περαιτέρω για την καταναλωτική πίστη.  Επίσης, καταγράφηκε μικρή αύξηση της ζήτησης δανείων προς τις επιχειρήσεις, ενώ η ζήτηση για στεγαστικά δάνεια αυξήθηκε μέτρια.

Οι εμπορικές εντάσεις και η σχετική αβεβαιότητα συνέβαλαν σε αυστηρότερα πιστωτικά κριτήρια και μείωσαν τη ζήτηση δανείων.

Σύμφωνα με την έρευνα τραπεζικών χορηγήσεων (BLS) του Ιανουαρίου 2026, οι τράπεζες της ζώνης του ευρώ ανέφεραν μια απροσδόκητη καθαρή αυστηροποίηση των πιστοδοτικών κριτηρίων (εσωτερικές οδηγίες των τραπεζών ή κριτήρια έγκρισης δανείων) για δάνεια ή πιστωτικές γραμμές προς επιχειρήσεις το τέταρτο τρίμηνο του 2025 (καθαρό ποσοστό των τραπεζών 7%· Διάγραμμα 1).

Οι τράπεζες ανέφεραν μια μικρή καθαρή χαλάρωση των πιστοδοτικών κριτηρίων για δάνεια προς νοικοκυριά για αγορά κατοικίας (καθαρό ποσοστό -2%), ενώ τα πιστοδοτικά κριτήρια για την καταναλωτική πίστη και άλλα δάνεια προς νοικοκυριά έγιναν περαιτέρω αυστηρότερα (καθαρό ποσοστό 6%).

Για τις επιχειρήσεις, η καθαρή αυστηροποίηση στο τέταρτο τρίμηνο ακολούθησε μια μικρότερη καθαρή αυστηροποίηση των πιστοδοτικών κριτηρίων το τρίτο τρίμηνο, ξεπερνώντας τις προσδοκίες που ανέφεραν οι τράπεζες στον προηγούμενο γύρο της έρευνας (1%). Οι ανησυχίες σχετικά με τις προοπτικές για τις επιχειρήσεις και την ευρύτερη οικονομία, καθώς και η χαμηλότερη ανοχή κινδύνου των τραπεζών, συνέβαλαν σε αυστηρότερα πιστοδοτικά κριτήρια.

Οι τράπεζες ανέφεραν μια μικρή καθαρή χαλάρωση των πιστοδοτικών κριτηρίων για τα στεγαστικά δάνεια, την οποία δεν ανέμεναν, και μια περαιτέρω καθαρή αυστηροποίηση των πιστοδοτικών κριτηρίων για την καταναλωτική πίστη, η οποία ήταν πάνω από τις προσδοκίες που είχαν αναφέρει το προηγούμενο τρίμηνο.

Για τα στεγαστικά δάνεια, ο ανταγωνισμός είχε χαλαρωτικό αντίκτυπο στα πιστωτικά κριτήρια, ενώ οι αντιλήψεις για τον κίνδυνο είχαν αυστηρότερο αντίκτυπο. Η χαμηλότερη ανοχή κινδύνου των τραπεζών και οι υψηλότερες αντιλήψεις κινδύνου ήταν οι κύριοι παράγοντες που οδήγησαν στην αυστηροποίηση της καταναλωτικής πίστης. Για το πρώτο τρίμηνο του 2026, οι τράπεζες αναμένουν μια μέτρια περαιτέρω καθαρή αυστηροποίηση των πιστωτικών κριτηρίων για τις επιχειρήσεις, μια ελαφρά αυστηροποίηση για τα στεγαστικά δάνεια και μια πιο έντονη αυστηροποίηση για την καταναλωτική πίστη.

Οι συνολικοί όροι και προϋποθέσεις των τραπεζών (οι πραγματικοί όροι και προϋποθέσεις που συμφωνήθηκαν στις συμβάσεις δανείου) έγιναν αυστηρότεροι για τα δάνεια προς επιχειρήσεις και την καταναλωτική πίστη, ενώ χαλάρωσαν για τα στεγαστικά δάνεια.

Οι τράπεζες ανέφεραν καθαρή αύξηση στο μερίδιο των απορριφθέντων αιτήσεων δανείων για επιχειρήσεις και καταναλωτική πίστη, ενώ το μερίδιο παρέμεινε αμετάβλητο, σε καθαρούς όρους, για τα στεγαστικά δάνεια. Η καθαρή αύξηση του μεριδίου ήταν υψηλότερη από ό,τι το προηγούμενο τρίμηνο για τις επιχειρήσεις, αλλά χαμηλότερη για τα νοικοκυριά.

Το τέταρτο τρίμηνο του 2025, οι τράπεζες ανέφεραν μια συνεχιζόμενη μικρή καθαρή αύξηση της ζήτησης για δάνεια ή πιστωτικές γραμμές προς τις επιχειρήσεις (καθαρό ποσοστό 3%· Διάγραμμα 2). Αυτό ακολούθησε μια παρόμοια καθαρή αύξηση της ζήτησης δανείων το προηγούμενο τρίμηνο και ξεπέρασε τις προσδοκίες που ανέφεραν οι τράπεζες στο ίδιο τρίμηνο (0%).

Η ζήτηση δανείων από τις επιχειρήσεις οφείλεται κυρίως στην αύξηση της ζήτησης για αποθέματα και κεφάλαιο κίνησης και άλλες χρηματοδοτικές ανάγκες, ενώ οι πάγιες επενδύσεις συνέχισαν να έχουν συνολικά ουδέτερη καθαρή συμβολή.

Η ζήτηση για στεγαστικά δάνεια συνέχισε να αυξάνεται σε καθαρούς όρους (καθαρό ποσοστό 9%), αν και πιο μετριοπαθώς, σε γενικές γραμμές σύμφωνα με τις προσδοκίες των τραπεζών το προηγούμενο τρίμηνο. Οι βελτιωμένες προοπτικές της αγοράς κατοικίας ήταν ο κύριος μοχλός αύξησης της ζήτησης στεγαστικών δανείων, ενώ η καταναλωτική εμπιστοσύνη συνέβαλε αρνητικά.

Η ζήτηση για καταναλωτική πίστη και άλλα δάνεια προς τα νοικοκυριά μειώθηκε ελαφρώς (καθαρό ποσοστό -2%), μετά από γενικά αμετάβλητη ζήτηση το τρίτο τρίμηνο και κάπως χαμηλότερη από ό,τι ανέμεναν οι τράπεζες το προηγούμενο τρίμηνο.

Η χαμηλότερη καταναλωτική εμπιστοσύνη μείωσε τη ζήτηση για καταναλωτική πίστη παρά τη συνεχιζόμενη θετική συμβολή από το επίπεδο των επιτοκίων. Το πρώτο τρίμηνο του 2026, οι τράπεζες αναμένουν καθαρή αύξηση της ζήτησης δανείων από επιχειρήσεις και νοικοκυριά.

Η πρόσβαση των τραπεζών στη λιανική χρηματοδότηση και στις αγορές χρήματος επιδεινώθηκε ελαφρώς το τέταρτο τρίμηνο του 2025, ενώ μειώθηκε για τους τίτλους χρέους και τις τιτλοποιήσεις. Κατά τους επόμενους τρεις μήνες, οι τράπεζες αναμένουν ότι η πρόσβαση στη χρηματοδότηση θα παραμείνει σε γενικές γραμμές αμετάβλητη, εκτός από μια μικρή μείωση της χρηματοδότησης από τίτλους χρέους.

Σε απάντηση σε νέες ρυθμιστικές ή εποπτικές ενέργειες, οι τράπεζες ανέφεραν καθαρή αύξηση του κεφαλαίου και των ρευστών διαθεσίμων τους, αν και υπέδειξαν προσωρινή μείωση των σταθμισμένων ως προς τον κίνδυνο περιουσιακών στοιχείων. Επίσης, υπέδειξαν καθαρή αυστηροποίηση των πιστωτικών κριτηρίων που προκύπτει από τις προαναφερθείσες ενέργειες σε όλες τις κατηγορίες δανείων, με περαιτέρω καθαρή αυστηροποίηση να αναμένεται για το 2026.

Οι τράπεζες ανέφεραν μια μικρή καθαρή επίδραση σύσφιξης των δεικτών μη εξυπηρετούμενων δανείων και άλλων δεικτών πιστωτικής ποιότητας στα πιστωτικά τους κριτήρια για όλες τις κατηγορίες δανείων το τέταρτο τρίμηνο του 2025, με τις αντιλήψεις για τον κίνδυνο και την αποστροφή προς τον κίνδυνο να είναι οι σημαντικότεροι παράγοντες. Το πρώτο τρίμηνο του 2026, οι τράπεζες αναμένουν μια περαιτέρω μικρή επίδραση σύσφιξης για τα δάνεια προς τις επιχειρήσεις και για την καταναλωτική πίστη, ενώ αναμένουν μια γενικά ουδέτερη επίδραση για τα στεγαστικά δάνεια.

Τα πιστοδοτικά κριτήρια έγιναν αυστηρότερα στις κατασκευές, το χονδρικό και λιανικό εμπόριο, την ενεργοβόρα μεταποίηση και τα εμπορικά ακίνητα (CRE) το δεύτερο εξάμηνο του 2025, με την καθαρή αυστηροποίηση να είναι η ισχυρότερη στην κατασκευή μηχανοκίνητων οχημάτων.

Η αυστηροποίηση παρέμεινε μέτρια στον συνολικό τομέα της μεταποίησης, ενώ οι μη χρηματοοικονομικές υπηρεσίες εκτός από τις CRE δεν κατέγραψαν καμία ή μόνο μικρή καθαρή αυστηροποίηση. Οι τράπεζες ανέφεραν επίσης καθαρή αύξηση της ζήτησης για δάνεια σε μη χρηματοοικονομικές υπηρεσίες εκτός από τις CRE και καμία αλλαγή ή μόνο ελαφρά πτώση σε άλλους τομείς το δεύτερο εξάμηνο του 2025.

Για το πρώτο εξάμηνο του 2026, οι τράπεζες αναμένουν είτε περαιτέρω καθαρή αυστηροποίηση είτε γενικά αμετάβλητα πιστοδοτικά κριτήρια σε όλους τους κύριους οικονομικούς τομείς. Αναμένουν καθαρή αύξηση της ζήτησης δανείων για τους περισσότερους τομείς εκτός από την κατασκευή μηχανοκίνητων οχημάτων, το χονδρικό και λιανικό εμπόριο και τα CRE.

Με βάση μια νέα ερώτηση που αφορούσε τον αντίκτυπο των αλλαγών στις εμπορικές πολιτικές και τη σχετική αβεβαιότητα, σχεδόν οι μισές τράπεζες του BLS αξιολόγησαν την έκθεσή τους ως σημαντική. Οι τράπεζες ανέφεραν αυστηρότερο αντίκτυπο στα πιστωτικά κριτήρια, κυρίως μέσω μείωσης της ανοχής κινδύνου, και μειωτικό αντίκτυπο στη ζήτηση δανείων προς τις επιχειρήσεις. Οι τράπεζες αναμένουν παρόμοιο αντίκτυπο για το 2026.

Η τριμηνιαία Έρευνα Τραπεζικών Δανείων (BLS) αναπτύχθηκε από το Ευρωσύστημα με σκοπό τη βελτίωση της κατανόησής του σχετικά με τη συμπεριφορά των τραπεζικών δανείων στη ζώνη του ευρώ. Τα αποτελέσματα που αναφέρθηκαν στην έρευνα του Ιανουαρίου 2026 αφορούν τις αλλαγές που παρατηρήθηκαν το τέταρτο τρίμηνο του 2025 και τις αλλαγές που αναμένονται το πρώτο τρίμηνο του 2026, εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά.

Διάγραμμα 1

Αλλαγές στα πιστωτικά κριτήρια για δάνεια ή πιστωτικές γραμμές προς επιχειρήσεις και παράγοντες που συμβάλλουν

Πηγή: ΕΚΤ (BLS).

Σημειώσεις: Τα καθαρά ποσοστά ορίζονται ως η διαφορά μεταξύ του αθροίσματος των ποσοστών των τραπεζών που απάντησαν ότι «αύξησαν σημαντικά τα κριτήριά τους» και «αύξησαν κάπως τα κριτήριά τους» και του αθροίσματος των ποσοστών των τραπεζών που απάντησαν ότι «αύξησαν κάπως τα κριτήριά τους» και «αύξησαν σημαντικά τα κριτήριά τους». Τα καθαρά ποσοστά για τους «Άλλους παράγοντες» αναφέρονται σε έναν μέσο όρο των περαιτέρω παραγόντων που ανέφεραν οι τράπεζες ότι συνέβαλαν στις αλλαγές στα πιστωτικά κριτήρια. Τα δεδομένα αφορούν τη ζώνη του ευρώ και τις τέσσερις μεγαλύτερες χώρες της ζώνης του ευρώ .

Διάγραμμα 2

Αλλαγές στη ζήτηση δανείων ή πιστωτικών γραμμών προς επιχειρήσεις και παράγοντες που συμβάλλουν

Πηγή: ΕΚΤ (BLS).

Σημειώσεις: Τα καθαρά ποσοστά για τις ερωτήσεις σχετικά με τη ζήτηση δανείων ορίζονται ως η διαφορά μεταξύ του αθροίσματος των ποσοστών των τραπεζών που απάντησαν «αυξήθηκε σημαντικά» και «αυξήθηκε κάπως» και του αθροίσματος των ποσοστών των τραπεζών που απάντησαν «μειώθηκε κάπως» και «μειώθηκε σημαντικά». Τα καθαρά ποσοστά για τους «Άλλους παράγοντες» αναφέρονται σε έναν μέσο όρο των περαιτέρω παραγόντων που ανέφεραν οι τράπεζες ως παράγοντες που συνέβαλαν στις μεταβολές της ζήτησης δανείων. Τα δεδομένα αφορούν τη ζώνη του ευρώ και τις τέσσερις μεγαλύτερες χώρες της ζώνης του ευρώ .