Επιστολή σε Βαρβέρη του ΕΦΚΑ γιατί χάνονται τα ένσημα των εργαζομένων

Ανοιχτή επιστολή προς τη διοίκηση του ΕΦΚΑ, επικεφαλής της οποίας είναι ο Αλέξανδρος Βαρβέρης, έστειλαν οι λογιστές, φοροτεχνικοί Αχαΐας (ΕΛΦΕΕ Αχαΐας :Ένωση Λογιστών – Φοροτεχνικών Ελευθέρων Επαγγελματιών) περιγράφοντας σειρά τεχνικών προβλημάτων. Η αναφορά στα συμβάντα αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτυχίας της ψηφιακής μεταρρύθμισης του κράτους που κινδυνεύει να μετατραπεί σε έναν νέο, πιο περίπλοκο γραφειοκρατικό λαβύρινθο με θύματα όχι μόνο τους επαγγελματίες αλλά και τους εργαζόμενους.

Σύμφωνα με τη σχετική επιστολή, εγκύκλιος του ΕΦΚΑ του 2022 προέβλεπε τη δυνατότητα ηλεκτρονικής διόρθωσης στοιχείων ασφάλισης χωρίς επανυποβολή ΑΠΔ. Θεωρητικά, επρόκειτο για ένα βήμα εκσυγχρονισμού με λιγότερες ουρές, λιγότερη γραφειοκρατία, γρηγορότερη εξυπηρέτηση.

Όμως τρία και πλέον χρόνια μετά, η εφαρμογή της συνοδεύτηκε από ένα παράδοξο. Το σύστημα δεν συμβαδίζει με την εργατική νομοθεσία ούτε με την πραγματική μισθοδοτική πρακτική.

Το αποτέλεσμα είναι ότι οι ηλεκτρονικές υπηρεσίες, αντί να αυτοματοποιούν διαδικασίες, τις μπλοκάρουν. Προσαυξήσεις νυχτερινών ή υπερωριών θεωρούνται «λάθος» αποδοχές, μερική απασχόληση δεν αναγνωρίζεται, πρακτικά ασκούμενοι εμφανίζονται ως διαφορετικής ασφαλιστικής κατηγορίας και εργαζόμενοι κινδυνεύουν να μείνουν χωρίς ένσημα, όχι επειδή δεν εργάστηκαν, αλλά επειδή το σύστημα δεν μπορεί να καταγράψει την εργασία τους.

Εδώ αποκαλύπτεται μια βαθύτερη παθογένεια. Η διοίκηση φαίνεται να αντιμετωπίζει την ψηφιοποίηση ως μεταφορά της παλιάς διαδικασίας σε οθόνη, όχι ως επανασχεδιασμό της. Η γραφειοκρατία δεν καταργείται. Απλώς αλλάζει μορφή. Αντί για φάκελο υπάρχει επισύναψη αρχείου. Αντί για γκισέ υπάρχει φόρμα. Αντί για ουρά υπάρχει πολύωρη προσπάθεια διόρθωσης λαθών. Και στο τέλος, ο υπάλληλος καλείται πάλι να ελέγξει χειροκίνητα.

Έτσι δημιουργείται μια αλυσίδα πίεσης: ο εργαζόμενος δεν βλέπει ένσημα, ο εργοδότης φοβάται κυρώσεις, ο λογιστής απορροφά την ένταση και τον χρόνο ενώ η ευθύνη του συστήματος παραμένει αόρατη.

Η ψηφιοποίηση της διοίκησης έχει νόημα μόνο όταν απλοποιεί τη ζωή του πολίτη και προστατεύει τα δικαιώματά του. Αν αντί γι’ αυτό δημιουργεί αβεβαιότητα, καθυστερήσεις και συγκρούσεις μεταξύ εργαζομένων, εργοδοτών και επαγγελματιών, τότε δεν πρόκειται για μεταρρύθμιση αλλά για αναπαραγωγή των ίδιων προβλημάτων με νέα εργαλεία.

Ακολουθεί η επιστολή:

Στις 12/5/2022 εκδόθηκε η εγκύκλιος 44689/12.5.2022 που τροποποιούσε το άρθρο 28 της Φ21/544/28.03.2002 υπουργικής απόφασης και συγκεκριμένα προέβλεπε:

«Η διόρθωση λαθών ή παραλείψεων που δεν απαιτούν επανυποβολή της ΑΠΔ, αλλά τροποποίηση των στοιχείων ασφάλισης των ασφαλισμένων που αναφέρονται σε αυτή, δύναται να πραγματοποιηθεί και από τους υπόχρεους εργοδότες μέσω των ηλεκτρονικών υπηρεσιών του e-ΕΦΚΑ, εφόσον αφορά σε αναλυτικές εγγραφές ΑΠΔ κανονικού ή συμπληρωματικού τύπου, οι οποίες έχουν οριστικοποιηθεί ως ορθά επεξεργασμένες και αφορούν μισθολογικές περιόδους από 01.01.2017 και έπειτα…».

Η διοίκηση λοιπόν έρχεται με 3,5 έτη καθυστέρησης να “αναβαθμίσει” το σύστημα του ΕΦΚΑ για τις ΑΠΔ ώστε να συμμορφωθεί με το νομικό πλαίσιο που τη διέπει και αντ’ αυτού κατάφερε τα εξής (ενδεικτικά αναφέρονται τα παρακάτω):

– Το σύστημα δεν μπορεί να λάβει ΑΠΔ με επιδότηση εργατικής εισφοράς όταν υπάρχουν τακτικές αποδοχές επιπλέον του βασικού μισθού (πχ. νύχτα, αργία, υπερεργασία, υπερωρία) αφού η διοίκηση θυμήθηκε το πάλαι ποτέ «μισθολόγιο ΙΚΑ» και αποφάσισε παραβλέποντας την εργατική νομοθεσία ότι οι προσαυξήσεις νυχτερινών, υπερεργασίας κλπ δεν είναι τακτικές αποδοχές αλλά λοιπές αποδοχές με τύπο αποδοχών 014. Ακόμα και στην περίπτωση που δεν υπάρχουν οι προσαυξήσεις των ανωτέρω τακτικών αποδοχών, δε δέχεται σε εργατοτεχνίτη επί 5θήμερης απασχόλησης το κλάσμα που αναλογεί στην επιδότηση εργατικής εισφοράς, όταν οι μισθοδοτούμενες ημέρες είναι δεκαδικός αριθμός (πχ 12/2025 27,6 μισθοδοτούμενες ημέρες ή 1/2026 26,4 μισθοδοτούμενες ημέρες).

– Το ημερομίσθιο που αναλογεί σε μερική απασχόληση, να αναγνωρίζεται ως λάθος και να θέλει το ημερομίσθιο της πλήρους απασχόλησης για να γίνει δεκτή η υποβολή.

– Σε ωφελούμενο πρακτικής άσκησης που είναι υπόχρεος ΤΕΚΑ, να βγάζει μήνυμα πριν την υποβολή ότι είμαστε υποχρεωμένοι να υποβάλουμε ΑΠΔ για ΤΕΚΑ επειδή ο εργαζόμενος είναι υπόχρεος, αλλά το σύστημα αδυνατεί να λάβει υπόψη του ότι αφορά πρακτική άσκηση

– Σε πλήρη απασχόληση να βγάζει προειδοποιητικό μήνυμα, όταν ο μισθός υπολείπεται του κατώτατου για κάποιο λόγο (πχ έγινε πλήρους απασχόλησης μέσα στον μήνα)

– Σε πλήρη απασχόληση μισθωτού όταν έχει εργαστεί Κυριακή έως 5 ώρες χωρίς να δικαιούται αναπληρωματικό ρεπό, το σύστημα αδυνατεί να δεχθεί την επιπλέον (άνω των 25) ασφαλιστική ημέρα

Αποτέλεσμα αυτού είναι για τον μεν εργαζόμενο να μην έχει ενημερωμένη καρτέλα ενσήμων για 11/2025 και 12/2025, για τον δε λογιστή-εκκαθαριστή μισθοδοσίας να σπαταλά ατελείωτες ώρες σε ένα ήδη επιβαρυμένο εργασιακό περιβάλλον γεμάτο ασφυκτικές προθεσμίες και πρόστιμα. Ταυτόχρονα δημιουργούνται συνθήκες κοινωνικού αυτοματισμού μεταξύ 3 μερών, εργαζόμενου, εργοδότη και λογιστή-εκκαθαριστή μισθοδοσίας ενώ η διοίκηση είναι απούσα, για να αναλάβει τις ευθύνες της ως βασικός υπαίτιος του παραλογισμού που βιώνουμε.

Στα τοπικά υποκαταστήματα μισθωτών του ΕΦΚΑ που βασιλεύει η απαξίωση και πλέον εργάζεται το 1/5 των υπαλλήλων σε σχέση με παλαιότερα έτη, οι υπάλληλοι αδυνατούν να αντεπεξέλθουν στην εντατικοποίηση που δέχονται, και εκτιμάται ότι η κατάσταση θα γίνει ακόμα χειρότερη όταν ενταθεί η υποβολή ηλεκτρονικών τροποποιητικών ΑΠΔ, αφού τελικά δεν πρόκειται για αυτόματη υποβολή κατά δήλωση του εργοδότη, αλλά θα περνούν από έλεγχο αφού οι λογιστές-εκκαθαριστές μισθοδοσίας θα ανεβάζουν δικαιολογητικά και οι υπάλληλοι θα τα ελέγχουν. Ό,τι γίνονταν και δια ζώσης δηλαδή με την μόνη διαφορά ότι αντί να εκτυπώνει ο λογιστής και να δέχεται τα έγγραφα ο υπάλληλος θα σαρώνει και θα επισυνάπτει ο λογιστής και ο υπάλληλος του ΕΦΚΑ θα τα εκτυπώνει.

Αυτό δεν ονομάζεται ψηφιακή μετάβαση, αλλά ψηφιακή ταλαιπωρία.

Τα προγράμματα της ΔΥΠΑ αναμένουν ΑΠΔ για να κλείσουν δίμηνα επιχορήγησης, άλλοι εργαζόμενοι αναμένουν τα ένσημα τους γιατί μπορεί να απολύθηκαν σε τρέχον διάστημα και να υπάρχει ανάγκη να συνυπολογιστούν ένσημα από 11ο και 12ο καθώς και μέσος όρος αποδοχών για υπολογισμό ταμείου ανεργίας, ενώ κινδυνεύει σε πολλούς η ασφαλιστική ικανότητα από το τέλος του τρέχοντος μήνα και έπειτα.

Υπάρχει μεγάλη αναγκαιότητα να γίνει αντιληπτό από τη διοίκηση ότι:

1) Οι λογιστές-εκκαθαριστές μισθοδοσίας δεν είμαστε beta testers

2) Οι εργαζόμενες και οι εργαζόμενοι δεν μπορούν να μένουν στον αέρα για να γίνονται δοκιμές ηλεκτρονικών συστημάτων

3) Πρέπει να εφαρμόζει αλλαγές και νέα περιβάλλοντα όταν υπάρχει η κατάλληλη λογισμική υποδομή και έχουν γίνει όλες οι απαραίτητες δοκιμές πριν τεθούν σε παραγωγική λειτουργία

Απαιτούμε:

α) Να διορθωθούν τα σφάλματα κατά την υποβολή και οι διορθώσεις αυτών να λαμβάνουν υπόψη την κείμενη εργατική νομοθεσία

β) Να παραμείνει ενεργή η ασφαλιστική ικανότητα σε όλους τους μισθωτούς

γ) Να δοθεί ικανό διάστημα παράτασης για να γίνει σωστά η διαδικασία μέχρι να κατατεθούν όλες οι ΑΠΔ και να μην μείνει καμία εκπρόθεσμη

δ) Σε επίπεδο διοικήσεων, υπαγόμενων στο ίδιο Υπουργείο, όπως δοθεί η οδηγία στις υπηρεσίες της ΔΥΠΑ για τους μεν εργαζόμενους να δέχονται για τους τελευταίους μήνες αποκλειστικά και μόνο τις βεβαιώσεις ενσήμων εργοδότη και να μην λαμβάνουν υπόψη τους τη μη κατάθεση ΑΠΔ, για τους δε εργοδότες να μη ζητούν σε έλεγχο προγραμμάτων απασχόλησης τα αντίστοιχα αποδεικτικά και να τους αρκούν οι αναλυτικές καταστάσεις.

Με εκτίμηση
Το ΔΣ της ΕΛΦΕΕ Αχαΐας