ESA: Τεράστιο αστρικό κύμα διατρέχει τον Γαλαξία

Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Διαστήματος ανακοίνωσε ότι το διαστημικό τηλεσκόπιο Gaia αποκάλυψε ένα «γιγάντιο αστρικό κύμα» που διαδίδεται ακτινικά από το κέντρο του Γαλαξία. Χρησιμοποιώντας δείγματα νεαρών γιγάντων και αστεριών Κηφείδων, οι ερευνητές χαρτογράφησαν τρισδιάστατα θέσεις και κινήσεις άστρων και εντόπισαν μια κυματική δομή η οποία επηρεάζει περιοχές του δίσκου σε αποστάσεις περίπου 30.000-65.000 ετών φωτός από το γαλαξιακό κέντρο. Η απεικόνιση και οι μετρήσεις καταδεικνύουν ότι το αστρικό κύμα Gaia αποτελεί φαινόμενο μεγάλης κλίμακας που καλύπτει σημαντικό μέρος του εξωτερικού δίσκου.

Η επιστημονική ανάλυση, γνωστή ως «The Great Wave», τεκμηριώνει ότι πάνω από το γνωστό στρέβλωμα (warp) του δίσκου υπάρχει μια εκτεταμένη κατακόρυφη κυμάτωση ύψους περίπου 150–200 parsec. Τα άστρα που την απαρτίζουν εμφανίζουν συστηματικές κινήσεις τόσο κατακόρυφες όσο και ακτινικές, με ακτινικές ταχύτητες της τάξης των 10–15 km/s προς τα εξωτερικά τμήματα του δίσκου. Η μετατόπιση φάσης μεταξύ της χωρικής κυμάτωσης και του μοτίβου ταχυτήτων παραπέμπει σε πραγματικό κύμα που διαδίδεται προς τα έξω, ενισχύοντας την ερμηνεία του «αστρικού κύματος Gaia» ως δυναμικής διαταραχής που μεταφέρει ενέργεια σε γαλαξιακές κλίμακες.

Ως προς την προέλευση, οι επιστήμονες εξετάζουν σενάρια όπως μια παρελθοντική αλληλεπίδραση του Γαλαξία με νάνο-γαλαξία, χωρίς να υπάρχει οριστικό συμπέρασμα. Συζητείται επίσης η σχέση με το μικρότερης κλίμακας «Κύμα Radcliffe», που βρίσκεται πολύ κοντύτερα στον Ήλιο, όμως οι πρώτες συγκρίσεις δείχνουν διαφορετική γεωμετρία και κλίμακα. Η επερχόμενη τέταρτη δημοσιοποίηση δεδομένων της Gaia (DR4) αναμένεται να προσφέρει ακόμη ακριβέστερες θέσεις και κινήσεις για μεταβλητά άστρα, επιτρέποντας μια αυστηρότερη δοκιμή των σεναρίων και βαθύτερη κατανόηση του «αστρικού κύματος Gaia».