Ευρώπη δύο ταχυτήτων στα εξοπλιστικά: Η αμερικανική εξάρτηση φρενάρει την αμυντική αυτονομία

Η Ευρώπη εξακολουθεί να εμφανίζεται διχασμένη ως προς την ενίσχυση της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας και την προτεραιότητα που θα πρέπει να δίνεται στα ευρωπαϊκής κατασκευής οπλικά συστήματα, παρά τις αυξανόμενες πιέσεις για μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία και ενίσχυση των στρατιωτικών δυνατοτήτων της.

Όπως μεταδίδει το Reuters, το ζήτημα ανέδειξε ο διευθύνων σύμβουλος της ευρωπαϊκής εταιρείας κατασκευής πυραυλικών συστημάτων MBDA, Έρικ Μπερανζέρ, μιλώντας τη Δευτέρα στο Φόρουμ Ασφάλειας της Βαρσοβίας. Όπως υπογράμμισε, οι προσπάθειες να κατευθυνθεί μεγαλύτερο μέρος των ευρωπαϊκών αμυντικών δαπανών προς κατασκευαστές της ίδιας της ηπείρου εξακολουθούν να προσκρούουν σε σημαντικά πολιτικά εμπόδια.

Στο επίκεντρο βρίσκεται η διαφορετική αντίληψη των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων για την αξιοπιστία των αμερικανικών εγγυήσεων ασφαλείας και τον βαθμό εξάρτησης της Ευρώπης από την Ουάσινγκτον.

«Θέλουμε, ως Ευρωπαίοι, να πάρουμε πραγματικά τη μοίρα μας στα χέρια μας και να συνεισφέρουμε με τις δικές μας δυνατότητες στη συμμαχία του ΝΑΤΟ ή απλώς αυξάνουμε τις στρατιωτικές μας δυνατότητες αγοράζοντας εξοπλισμό από το εξωτερικό;», διερωτήθηκε ο επικεφαλής της MBDA.

Ο ίδιος αναγνώρισε ότι οι απόψεις των κυβερνήσεων εξακολουθούν να αποκλίνουν, γεγονός που δυσχεραίνει τη διαμόρφωση μιας ενιαίας ευρωπαϊκής πολιτικής αμυντικών προμηθειών.

«Υπάρχουν διαφορετικές στάσεις μεταξύ των κυβερνήσεων. Νομίζω ότι η απόφαση δεν έχει ακόμη ληφθεί», δήλωσε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι «υπάρχει ακόμη δρόμος μπροστά μας».

Η τοποθέτησή του έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ουάσινγκτον πιέζει τους Ευρωπαίους συμμάχους του ΝΑΤΟ να αυξήσουν τις αμυντικές τους δαπάνες, ενώ η Γαλλία πρωτοστατεί στις εκκλήσεις για μεγαλύτερη στήριξη της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας.

Ωστόσο, η επιδίωξη αυτή δεν βρίσκει σύμφωνες όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κράτη όπως η Πολωνία, η Γερμανία και η Ολλανδία εξακολουθούν να επιλέγουν αμερικανικά οπλικά συστήματα, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τα μαχητικά αεροσκάφη F-35, δίνοντας ιδιαίτερη βαρύτητα στη διατήρηση στενών αμυντικών δεσμών με τις ΗΠΑ.

Από την πλευρά της, η Ουάσινγκτον έχει εκφράσει ανοιχτά την αντίθεσή της σε ενδεχόμενους περιορισμούς της συμμετοχής αμερικανικών εταιρειών στα ευρωπαϊκά εξοπλιστικά προγράμματα.

«Ο περιορισμός της αμερικανικής αμυντικής βιομηχανίας στα ευρωπαϊκά προγράμματα προμηθειών απειλεί αυτή τη συνεργασία και αποδυναμώνει την αμοιβαία μας ασφάλεια», είχε επισημάνει τον Φεβρουάριο η αμερικανική αποστολή στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Στο επίκεντρο η πυρηνική αποτροπή και η αξιοπιστία των ΗΠΑ

Η συζήτηση για την ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία συνδέεται άμεσα και με το ζήτημα της αποτροπής, σε μια περίοδο αυξημένων εντάσεων εξαιτίας του πολέμου στην Ουκρανία και των νέων προειδοποιήσεων της Μόσχας σχετικά με το ενδεχόμενο χρήσης πυρηνικών όπλων.

Κατά τη διάρκεια του Φόρουμ Ασφάλειας της Βαρσοβίας, η δυνατότητα της Ευρώπης να ενισχύσει την πυρηνική και συμβατική της αποτρεπτική ισχύ αποτέλεσε βασικό αντικείμενο συζήτησης.

Ο πρώην υπουργός Άμυνας της Βρετανίας, Μπεν Γουάλας, εκτίμησε ότι το συγκεκριμένο ζήτημα θα συγκεντρώσει το μεγαλύτερο ενδιαφέρον της Ρωσίας από όλες τις συζητήσεις του συνεδρίου, καθώς αφορά άμεσα την ικανότητα των ευρωπαϊκών κρατών να ανταποκριθούν σε ενδεχόμενες απειλές.

Στην ίδια κατεύθυνση, η Κλαούντια Μέιτζορ, ανώτερη αντιπρόεδρος για τη διατλαντική ασφάλεια στο Γερμανικό Ταμείο Μάρσαλ, επισήμανε ότι η αποτροπή δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τον διαθέσιμο στρατιωτικό εξοπλισμό, αλλά και από την αξιοπιστία των συμμαχικών δεσμεύσεων.

«Η αποτροπή δεν είναι μόνο οι δυνατότητες. Η αποτροπή είναι επίσης οι αντιλήψεις. Πιστεύουμε ότι οι Αμερικανοί σύμμαχοί μας θα έρθουν; Πιστεύει η Ρωσία ότι οι Αμερικανοί σύμμαχοί μας θα έρθουν;», ανέφερε.

Η ίδια ξεκαθάρισε ότι δεν εισηγείται απομάκρυνση από τις ΗΠΑ, αλλά μια περισσότερο ρεαλιστική προσέγγιση των διατλαντικών σχέσεων.

«Δεν λέω να εγκαταλείψουμε τις ΗΠΑ. Απλώς λέω να μην εθελοτυφλούμε», σημείωσε, παραπέμποντας στις πρόσφατες εντάσεις μεταξύ Ευρώπης και Ουάσινγκτον για τη Γροιλανδία, τη Ρωσία και τον πόλεμο στην Ουκρανία.

Παρά τους προβληματισμούς, τα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ, επαναβεβαίωσαν στη Σύνοδο Κορυφής της Άγκυρας, τον Ιούλιο, τη δέσμευσή τους στη συλλογική άμυνα, στη βάση της αρχής ότι επίθεση εναντίον ενός συμμάχου συνιστά επίθεση εναντίον όλων.

Για τον Έρικ Μπερανζέρ, πάντως, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι εάν η Ευρώπη διαθέτει τις βιομηχανικές δυνατότητες να ενισχύσει την άμυνά της, αλλά εάν υπάρχει η αναγκαία πολιτική βούληση ώστε αυτές να αξιοποιηθούν.

Ο απερχόμενος επικεφαλής της MBDA, ο οποίος αναμένεται να αποχωρήσει από τη θέση του τον επόμενο μήνα, υπογράμμισε ότι η ευρωπαϊκή βιομηχανική βάση υπάρχει ήδη. Εκείνο που παραμένει ζητούμενο είναι μια κοινή στρατηγική που θα μετατρέψει την αύξηση των αμυντικών προϋπολογισμών σε ουσιαστική ενίσχυση της ευρωπαϊκής αυτονομίας.

Με άλλα λόγια, το δίλημμα για την Ευρώπη δεν περιορίζεται στο πόσα περισσότερα χρήματα θα δαπανήσει για την άμυνά της, αλλά και στο πού θα κατευθυνθούν αυτά τα κεφάλαια, καθώς και στο κατά πόσο θα συμβάλουν στη μείωση της εξάρτησής της από τρίτες χώρες.