Ευρώπη εν καμίνω: Ο καύσωνας εκτινάσσει τις τιμές ρεύματος στα υψηλότερα επίπεδα από την ενεργειακή κρίση

Το πρώτο μεγάλο κύμα καύσωνα για το εφετινό καλοκαίρι σαρώνει την Ευρώπη και αρχίζει ήδη να αφήνει το αποτύπωμά του στις αγορές ενέργειας. Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Bloomberg οι τιμές ηλεκτρικού ρεύματος στη Γαλλία εκτινάχθηκαν στα υψηλότερα επίπεδα από την ενεργειακή κρίση του 2022, καθώς η εκρηκτική άνοδος της ζήτησης για ψύξη συμπίπτει με περιορισμούς στην παραγωγή πυρηνικής ενέργειας και χαμηλή παραγωγή από αιολικά πάρκα.

Θερμοκρασίες-ρεκόρ σε όλη την Ευρώπη

Το θερμό κύμα που ξεκίνησε από τη νοτιοδυτική Ευρώπη εξαπλώνεται προς τον βορρά, με τη Γαλλία, την Ισπανία, τη Γερμανία και τη Βρετανία να βρίσκονται στο επίκεντρο.

Στη Γαλλία καταγράφηκαν ήδη 43,3 βαθμοί Κελσίου στο Σατομεγιάν, ενώ οι μετεωρολόγοι προβλέπουν θερμοκρασίες έως 42 βαθμούς στα δυτικά της χώρας τις επόμενες ημέρες.

Στην Ισπανία ο υδράργυρος αναμένεται να αγγίξει τους 44 βαθμούς, ενώ στη νότια Αγγλία οι θερμοκρασίες ενδέχεται να φτάσουν τους 39 βαθμούς, καταρρίπτοντας το ιστορικό ρεκόρ Ιουνίου.

Ράλι στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας

Η ακραία ζέστη αυξάνει θεαματικά τη ζήτηση για κλιματισμό σε μια ήπειρο που παραδοσιακά καταναλώνει λιγότερη ενέργεια για ψύξη σε σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες ή τη Μέση Ανατολή. Στην αγορά ηλεκτρισμού της EPEX Spot, η τιμή για την απογευματινή αιχμή της Τετάρτης στο Βέλγιο εκτινάχθηκε έως τα 933 ευρώ ανά μεγαβατώρα, επίπεδο που παραπέμπει στις ημέρες της ενεργειακής κρίσης μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Αντίστοιχα, οι γαλλικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας για τις βραδινές ώρες κατέγραψαν το υψηλότερο επίπεδο από το 2022, ενώ και στη Γερμανία οι τιμές αιχμής κινούνται στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων δύο ετών.

Πρόβλημα στους πυρηνικούς σταθμούς

Η κατάσταση επιδεινώνεται από τα προβλήματα που προκαλεί ο καύσωνας στους γαλλικούς πυρηνικούς σταθμούς. Οι υψηλές θερμοκρασίες των ποταμών που χρησιμοποιούνται για την ψύξη των αντιδραστήρων υποχρεώνουν την EDF να περιορίζει την παραγωγή σε ορισμένες μονάδες, προκειμένου να τηρηθούν τα περιβαλλοντικά όρια.

Ήδη έχουν επιβληθεί περιορισμοί στον σταθμό Γκολφέκ στον ποταμό Γκαρόν και στη μονάδα Νοζάν στον Σηκουάνα, ενώ η εταιρεία προειδοποιεί ότι ενδέχεται να απαιτηθούν περαιτέρω μειώσεις παραγωγής σε άλλες εγκαταστάσεις.

Ταυτόχρονα, η χαμηλή παραγωγή από αιολικά πάρκα περιορίζει ακόμη περισσότερο τη διαθέσιμη προσφορά ηλεκτρικής ενέργειας.

Ανησυχία για δίκτυα και εργαζόμενους

Οι διαχειριστές δικτύων βρίσκονται σε κατάσταση αυξημένης επιφυλακής. Στη Γαλλία εξετάζονται ακόμη και προληπτικές αποσυνδέσεις γραμμών μεταφοράς που μπορεί να παραμορφωθούν από τις υψηλές θερμοκρασίες.

Στην Ιταλία η κυβέρνηση ενέκρινε έκτακτα μέτρα προστασίας των εργαζομένων, επιτρέποντας σε επιχειρήσεις να περιορίζουν ή να διακόπτουν εργασίες κατά τις ώρες ακραίας ζέστης, με κρατική στήριξη για την κάλυψη μέρους του μισθολογικού κόστους.

Οι μετεωρολόγοι προειδοποιούν ότι το φαινόμενο δεν περιορίζεται μόνο στις υψηλές θερμοκρασίες της ημέρας. Οι λεγόμενες «τροπικές νύχτες», κατά τις οποίες η θερμοκρασία δεν πέφτει κάτω από τους 20 βαθμούς, αυξάνουν την καταπόνηση του πληθυσμού και επιβαρύνουν περαιτέρω τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς τα κλιματιστικά λειτουργούν αδιάκοπα επί 24 ώρες.

Η νέα αυτή θερμική δοκιμασία έρχεται να υπενθυμίσει ότι η κλιματική κρίση δεν αποτελεί πλέον μόνο περιβαλλοντικό πρόβλημα. Μετατρέπεται ολοένα και περισσότερο σε παράγοντα που επηρεάζει τις τιμές της ενέργειας, την ασφάλεια των δικτύων και τελικά το κόστος ζωής σε ολόκληρη την Ευρώπη.

40 νεκροί από πνιγμό στη Γαλλία

Εν τω μεταξύ, σαράντα άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους από πνιγμό στη Γαλλία τις τελευταίες ημέρες, στην προσπάθειά τους να δροσιστούν από τον καύσωνα που σαρώνει μεγάλο μέρος της Ευρώπης.

Την ίδια στιγμή, η Βρετανία, η Ιταλία, η Ελβετία και η Ισπανία δοκιμάζονται επίσης από την ακραία ζέστη, με τις πρωτοφανείς για την εποχή θερμοκρασίες να προκαλούν σοβαρά προβλήματα στη λειτουργία των σχολείων και στα δίκτυα μεταφορών. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Μετεωρολογικό Οργανισμό, η Ευρώπη θερμαίνεται με ρυθμό υπερδιπλάσιο από τον παγκόσμιο μέσο όρο, γεγονός που καθιστά αυτά τα παρατεταμένα επεισόδια καύσωνα όλο και πιο συχνά.

Μεγάλο μέρος της Γαλλίας βρίσκεται σε κατάσταση ύψιστου συναγερμού, με τον υδράργυρο να αγγίζει τους 40 βαθμούς Κελσίου, ενώ σε ορισμένες δυτικές περιοχές της χώρας αναμένονται ακόμη και 43°C. Η Γαλλία κατέγραψε μόλις το θερμότερο απόγευμα και την πιο καυτή νύχτα από τότε που άρχισαν να τηρούνται επίσημα αρχεία το 1947, με 54 διαμερίσματα να τίθενται σε κόκκινο συναγερμό – μια κατάσταση που οι μετεωρολόγοι χαρακτήρισαν πρωτοφανή. Σε ολόκληρη τη χώρα, οι πολίτες αναζητούν απεγνωσμένα ανάσα δροσιάς σε κανάλια και ποτάμια. Η Γαλλίδα υπουργός Αθλητισμού, Μαρίνα Φεράρι, δήλωσε ότι κατανοεί απόλυτα αυτή την ανάγκη, έκρουσε όμως τον κώδωνα του κινδύνου για το κολύμπι σε μη ελεγχόμενες ή επικίνδυνες περιοχές.

Λίγο πριν από την έκτακτη κυβερνητική σύσκεψη για την αντιμετώπιση της κρίσης, ο Γάλλος πρωθυπουργός Σεμπαστιάν Λεκορνί έκανε λόγο για “μάστιγα”, επιβεβαιώνοντας ότι από τις 18 Ιουνίου έχουν καταγραφεί 40 θάνατοι από πνιγμό, με τα περισσότερα θύματα να είναι νεαρής ηλικίας. Παράλληλα, η τραγωδία εντείνεται, καθώς τη Δευτέρα στο Καρπαντράς της νοτιοανατολικής Γαλλίας, οι διασώστες δεν κατάφεραν να επαναφέρουν στη ζωή δύο παιδιά, ηλικίας 2 και 4 ετών, τα οποία εντοπίστηκαν χωρίς τις αισθήσεις τους από τη μητέρα τους μέσα στο αυτοκίνητο.

Ο “θερμικός θόλος”

Το φαινόμενο αυτό, όπως γράφει το Reuters, οφείλεται σε έναν “θερμικό θόλο” που προκλήθηκε από ένα καιρικό σύστημα γνωστό ως “Ωμέγα εμποδιστής”. Το σύστημα αυτό, που πήρε το όνομά του από το σχήμα του ελληνικού γράμματος, παγιδεύει μια μάζα θερμού αέρα στο κέντρο, περιτριγυρισμένη από ψυχρότερες μάζες, με αποτέλεσμα η θερμοκρασία να συσσωρεύεται και να ανεβαίνει μέρα με τη μέρα. Οι επιστήμονες τονίζουν ότι οι καύσωνες και οι καταιγίδες γίνονται όλο και πιο έντονες εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής. Η γαλλική μετεωρολογική υπηρεσία συνέκρινε την τρέχουσα κατάσταση με τον φονικό καύσωνα του Αυγούστου του 2003, ο οποίος είχε διάρκεια 16 ημερών και στοίχισε τη ζωή σε περίπου 80.000 ανθρώπους σε όλη την Ευρώπη, επισημαίνοντας ότι παραμένει άγνωστο το πότε θα υποχωρήσει το τωρινό κύμα.

“Λιώνουν” Ιταλία, Βρετανία, Ισπανία και Βέλγιο

Στην Ιταλία, το υπουργείο Υγείας κήρυξε κόκκινο συναγερμό για 15 πόλεις, επιβάλλοντας περιορισμούς στις εξωτερικές εργασίες, ενώ αναμένονται ισχυρές καταιγίδες με χαλάζι και θυελλώδεις ανέμους στις Άλπεις και τα Απέννινα. Στη Βρετανία, το Met Office προβλέπει θερμοκρασίες έως και 37°C στον νότο, γεγονός που αναμένεται να καταρρίψει το ρεκόρ Ιουνίου, με την κατάσταση να επιδεινώνεται τις επόμενες ημέρες. Δεκάδες σχολεία αποφάσισαν να κλείσουν νωρίτερα, καθώς τα κτίριά τους δεν είναι σχεδιασμένα για τέτοια ζέστη. Προβλήματα αντιμετωπίζουν και τα τρένα, με τη Network Rail να κάνει έκκληση στους επιβάτες να αποφεύγουν τις άσκοπες μετακινήσεις, καθώς οι θερμοκρασίες που αγγίζουν τους 39°C επιβάλλουν όρια ταχύτητας στις αμαξοστοιχίες για λόγους ασφαλείας. Την ίδια ώρα, σφοδρές νυχτερινές καταιγίδες προκάλεσαν σοβαρές καθυστερήσεις στις πτήσεις του αεροδρομίου Χίθροου στο Λονδίνο.

Στην Ισπανία, ο υδράργυρος αναμένεται να δείξει ακόμα και 44°C, με τις νύχτες να μην προσφέρουν καμία ανακούφιση, αφού οι σταθμοί μέτρησης δείχνουν πάνω από 25°C από τα ξημερώματα. Στη Μαδρίτη άνοιξαν ειδικά «καταφύγια» για την προστασία των αστέγων και των ευάλωτων ομάδων, προσφέροντάς τους δροσερό περιβάλλον, βασικά είδη διατροφής και τη δυνατότητα να κάνουν ένα ντους και να ξεκουραστούν. Παράλληλα, δεκάδες δήμοι στη βόρεια Ισπανία ακύρωσαν τις παραδοσιακές καλοκαιρινές φωτιές λόγω του τεράστιου κινδύνου για δασικές πυρκαγιές, αποδεικνύοντας πώς η κλιματική κρίση αλλάζει ακόμη και τις πολιτιστικές παραδόσεις.

Η κατάσταση είναι παρόμοια και στην υπόλοιπη κεντρική Ευρώπη. Στο Βέλγιο, οι εξετάσεις ενός δημοτικού σχολείου μεταφέρθηκαν σε μια γειτονική εκκλησία που ήταν πιο δροσερή, ενώ στην Ελβετία, οι αρχές του καντονιού του Σεντ Γκάλεν αναγκάστηκαν να περιορίσουν την άντληση νερού από λίμνες και ποτάμια λόγω της δραματικής πτώσης της στάθμης τους και των υψηλών θερμοκρασιών των υδάτων.