Φωτιά στην εμπορική συμφωνία ΗΠΑ – ΕΕ και τη συνοχή του ΝΑΤΟ βάζουν οι νέοι δασμοί Τραμπ σε 8 ευρωπαϊκές χώρες

Στον αέρα τίθεται η εμπορική συμφωνία Τραμπ – Φον ντερ Λάιεν (27 Ιουλίου 2025), αλλά και η συνοχή του ΝΑΤΟ μετά τη χθεσινή (17.1.26) εξαγγελία του Αμερικάνου προέδρου για επιπλέον δασμούς 10% στις 8 ευρωπαϊκές χώρες οι οποίες δήλωσαν πως θα πραγματοποιήσουν συμβολικές στρατιωτικές ασκήσεις του ΝΑΤΟ στη Γροιλανδία σε απάντηση στις αμερικανικές επιθέσεις.

Οι δασμοί του Τραμπ θα ισχύουν για τη Δανία, τη Νορβηγία, τη Σουηδία, τη Γαλλία, τη Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Ολλανδία και τη Φινλανδία.

Με ένα 10%, οι δασμοί στις χώρες αυτές θα φτάσουν στο 25%. Ωστόσο, οι δασμοί δεν θεωρείται βέβαιο ότι θα τεθούν σε ισχύ, καθώς αναλυτές εκτιμούν ότι μπορεί να πρόκειται για μια απειλή κλιμάκωσης του εμπορικού πολέμου των ΗΠΑ κατά της ΕΕ και μία κίνηση προσβολής προς τους στενούς συμμάχους των ΗΠΑ, καταπατώντας την εμπορική συμφωνία ΗΠΑ-ΕΕ που επιτεύχθηκε μόλις έξι μήνες νωρίτερα στο θέρετρο Turnberry του Τραμπ στη Σκωτία, σημειώνει το Bloomberg.

Οι εξαγγελίες του Τραμπ προκάλεσαν άμεσες αντιδράσεις στην Ευρώπη:

• Ο πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου Κιρ Στάρμερ καταδίκασε την απειλή του για δασμολογικούς περιορισμούς ως «εντελώς λανθασμένη».
• Ο Γάλλος Εμανουέλ Μακρόν την χαρακτήρισε «απαράδεκτη».
• Ο Σουηδός πρωθυπουργός Ουλφ Κρίστερσον δήλωσε ότι η χώρα του δεν θα «εκβιαστεί».

Στις Βρυξέλλες προγραμματίστηκε συνάντηση σήμερα (18.1.26) εκπροσώπων των κυβερνήσεων των χωρών – μελών της ΕΕ για να συζητήσουν τα επόμενα βήματα του μπλοκ, σύμφωνα με ένα άτομο που γνωρίζει το θέμα.

Σε κάθε περίπτωση, η τελευταία κίνηση Τραμπ αποδεικνύει πως τίποτα δεν είναι εκτός εμβέλειας των διαπραγματεύσεων, οι συμμαχίες αντιμετωπίζονται με καχυποψία και η ισχύς και η μόχλευση είναι το παν.

«Όσοι πίστευαν ότι η δεύτερη χρονιά θα ήταν μια χρονιά δασμολογικής σταθερότητας θα πρέπει να αναγνωρίσουν ότι μοιάζει πολύ με την πρώτη χρονιά», δήλωσε ο Josh Lipsky, πρόεδρος διεθνών οικονομικών στο Ατλαντικό Συμβούλιο.

«Θα υπάρξει ενωμένη αντίδραση. Πρώτον, γιατί η Ευρώπη είναι ενωμένη στο ζήτημα της Γροιλανδίας και, δεύτερον, λόγω γιατί το πολιτικό τίμημα που πλήρωσε ήδη η Ευρώπη για τη συμφωνία Turnberry είναι μεγάλο».

Οι νέοι δασμοί του Τραμπ εξαγγέλθηκαν και γιατί πραγματοποιούνταν διαμαρτυρίες σε όλη τη Δανία, οι οποίες αντιτίθεντο σθεναρά σε οποιονδήποτε έλεγχο της Γροιλανδίας από τις ΗΠΑ.

Είναι αξιοσημείωτο ότι ο Τραμπ έκανε την ανακοίνωση των δασμών αφού αυτές οι χώρες – μερικοί από τους παλαιότερους συμμάχους των ΗΠΑ και όλα τα μέλη του ΝΑΤΟ – δήλωσαν ότι έστελναν μόνο μερικές δεκάδες στρατιώτες στη Γροιλανδία για να συμμετάσχουν σε κοινή άσκηση.

«Δεν μιλάμε για το Ιράν, είναι η Δανία», δήλωσε ο Σκοτ ​​Λίνσικομ, αναλυτής εμπορίου στο φιλελεύθερο Ινστιτούτο Cato, προσθέτοντας ότι η κίνηση θα εξοργίσει «πολλούς ανθρώπους».

Το αν ο Τραμπ θα σκεφτόταν ποτέ σοβαρά να εισβάλει στη Γροιλανδία δεν είναι σαφές, αν και έχει αφήσει επανειλημμένα ανοιχτό το ενδεχόμενο.

Και ένας από τους κορυφαίους αξιωματούχους του, μιλώντας την Παρασκευή 16 Ιανουαρίου 2026 το βράδυ στο Fox News, κατηγόρησε την Ευρώπη ότι εκμεταλλεύεται τις ΗΠΑ και είπε ότι η μοίρα της Γροιλανδίας θα πρέπει να αντικατοπτρίζει το ποιος έχει τη δύναμη να την προστατεύσει – παρόλο που, ως μέρος της Δανίας, οποιαδήποτε επίθεση εναντίον της από έναν αντίπαλο θα μπορούσε να ενεργοποιήσει τη ρήτρα αμοιβαίας άμυνας της συμμαχίας, γνωστή ως Άρθρο 5, και μια πιθανή απάντηση των ΗΠΑ.

«Η Δανία είναι μια μικροσκοπική χώρα με μια μικροσκοπική οικονομία και έναν μικροσκοπικό στρατό. Δεν μπορούν να υπερασπιστούν τη Γροιλανδία», δήλωσε ο αναπληρωτής αρχηγός του επιτελείου Στίβεν Μίλερ στο δίκτυο.

«Για να ελέγξεις μια περιοχή πρέπει να είσαι σε θέση να υπερασπιστείς μια περιοχή, να βελτιώσεις μια περιοχή, να κατοικήσεις μια περιοχή. Η Δανία έχει αποτύχει σε κάθε μία από αυτές τις δοκιμασίες».

Επειδή αποτελεί μέρος της Δανίας, «καλύπτεται επίσης κατ’ αρχήν από τη ρήτρα αμοιβαίας αλληλεγγύης στο Άρθρο 42.7 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση», δήλωσε αυτή την εβδομάδα η εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Anita Hipper.

Αντίθετα, τα μέλη του ΝΑΤΟ αντιμετωπίζουν τώρα οικονομική πίεση από ένα μέλος του μπλοκ τους για να υποστηρίξουν την βίαιη κατάσχεση, μια εξαιρετική εξέλιξη ακόμη και για τα πρότυπα του δηλωμένου συναλλακτισμού του Τραμπ.

Αλλαγή υπολογισμών

Μέχρι τώρα, οι Ευρωπαίοι ηγέτες έχουν προσπαθήσει σε μεγάλο βαθμό να κατευνάσουν τον Τραμπ κλείνοντας συμφωνίες και μη αντιμετωπίζοντάς τον, ειδικά καθώς εργάζονται για να διατηρήσουν την αμερικανική στρατιωτική και μυστική υποστήριξη προς την Ουκρανία για την αποτροπή της ρωσικής επιθετικότητας.

Αλλά μια κίνηση για τη Γροιλανδία θα μπορούσε να αλλάξει τους υπολογισμούς της ΕΕ.

Οι σύμμαχοι είχαν νωρίτερα καταλήξει στο συμπέρασμα ότι «ήταν καλύτερο να κατευνάσουν τον Τραμπ και να προχωρήσουν παρά να κλιμακώσουν, και αν το κάνατε αυτό, θα μπορούσατε να δώσετε στις εταιρείες και τους επενδυτές σας κάποια βεβαιότητα», δήλωσε ο Lincicome. «Είναι σαφές ότι αυτό είναι απλώς λάθος. Η μόνη κυβέρνηση μέχρι στιγμής που φαίνεται να έχει πείσει τον Τραμπ να υποχωρήσει είναι η Κίνα και το έκανε αυτό μέσω μάλλον επιθετικών αντιποίνων».

Οι δασμοί που σχετίζονται με τη Γροιλανδία ενδέχεται να μην τεθούν σε ισχύ — ο Τραμπ μπορεί να επιδιώξει να τους επιβάλει βάσει ενός νόμου για τον οποίο το Ανώτατο Δικαστήριο θα μπορούσε σύντομα να αποφανθεί, ενδεχομένως περιορίζοντας τις εξουσίες που ο Τραμπ έχει χρησιμοποιήσει μέχρι στιγμής για να θεσπίσει γρήγορα δασμούς σε φίλους και εχθρούς.

Ο Ρεπουμπλικάνος γερουσιαστής Τομ Τίλις και η Δημοκρατική Τζιν Σαχίν εξέδωσαν κοινή δήλωση προτρέποντας την κυβέρνηση Τραμπ να «απενεργοποιήσει τις απειλές και να ενεργοποιήσει τη διπλωματία».

Οι συμπρόεδροι μιας ομάδας της Γερουσίας για το ΝΑΤΟ έγραψαν: «Η συνέχιση αυτής της πορείας είναι κακή για την Αμερική, κακή για τις αμερικανικές επιχειρήσεις και κακή για τους συμμάχους της Αμερικής».

Τόσο ο Λίπσκι όσο και ο Λίνσικομ δήλωσαν ότι πιστεύουν ότι είναι απίθανο, με την υπόθεση του Ανωτάτου Δικαστηρίου και άλλους παράγοντες, οι δασμοί να ξεκινήσουν την 1η Φεβρουαρίου 2026.

«Όχι αδύνατο, αλλά χαμηλή πιθανότητα», είπε ο Λίπσκι. Αλλά επίσης δεν είναι σαφές τι μπορεί να διαπραγματευτεί η Ευρώπη για να κερδίσει μια καθυστέρηση, όπως έχει συμβεί σε άλλες διαπραγματεύσεις για τους δασμούς. «Αυτό είναι διαφορετικό από μια παραδοσιακή απειλή».

Η απειλή του Τραμπ προκάλεσε κριτική από τον συνταξιούχο Ρεπουμπλικάνο βουλευτή Ντον Μπέικον, ο οποίος είπε ότι το Κογκρέσο θα πρέπει να ανακτήσει τις δασμολογικές εξουσίες που έχει εδραιώσει ο Τραμπ και προέβλεψε την παραπομπή του Τραμπ σε περίπτωση που εισβάλει.

«Νιώθω ότι είναι καθήκον ανθρώπων σαν εμένα να μιλήσουν και να πουν ότι αυτές οι απειλές και ο εκφοβισμός ενός συμμάχου είναι λάθος», δήλωσε ο Μπέικον στο CNN. «Και μόνο στην περίεργη πιθανότητα να είναι σοβαρός για την εισβολή στη Γροιλανδία, θέλω να τον ενημερώσω ότι πιθανότατα θα είναι το τέλος της προεδρίας του. Οι περισσότεροι Ρεπουμπλικάνοι γνωρίζουν ότι αυτό είναι ένα ηθικό λάθος και θα αντισταθούμε σε αυτό».

Ο Ρον Γουάιντεν, ο κορυφαίος Δημοκρατικός στην Επιτροπή Οικονομικών της Γερουσίας, χαρακτήρισε την τελευταία απειλή του Τραμπ «άσκοπη αυτοκρατορική φαντασίωση» και κάλεσε τους άλλους νομοθέτες να την αποκηρύξουν. Ο ηγέτης της μειοψηφίας της Γερουσίας Τσακ Σούμερ δήλωσε ότι οι Δημοκρατικοί θα καταθέσουν νομοθεσία που θα αποσκοπεί στο να εμποδίσει τον Τραμπ να επιβάλει τους δασμούς.