Γιατί το δολάριο υποχώρισε σε χαμηλό τεσσάρων ετών

Το δολάριο έπεσε αυτή την εβδομάδα στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων τεσσάρων ετών έναντι ενός «καλαθιού» βασικών νομισμάτων. Παράλληλα, κατέγραψε πολυετή χαμηλά έναντι του ευρώ και της βρετανικής λίρας, με συνολική πτώση περίπου 3% μέσα σε μόλις μία εβδομάδα. Αν και η πτώση φαίνεται προσωρινά να επιβραδύνεται, οι αναλυτές εκτιμούν ότι πρόκειται περισσότερο για «ανάσα» και όχι για ουσιαστική αντιστροφή της τάσης.
Η αποδυνάμωση του δολαρίου μειώνει την αγοραστική δύναμη των Αμερικανών, ιδιαίτερα για εισαγόμενα προϊόντα και ταξίδια στο εξωτερικό. Αυτό σημαίνει ακριβότερα καύσιμα, ηλεκτρονικά, τρόφιμα και διακοπές για τους πολίτες των ΗΠΑ. αν μάλιστα τα εισόγόμενα προϊόντα είναι αναγκαία και συνεχιστεί η ζήτηση για αυτά, , τότε αυξάνεται ο κίνδυνος αναζωπύρωσης του πληθωρισμού, καθώς οι εισαγωγές γίνονται πιο ακριβές.

Σε αυτό το περιβάλλον το μεγάλο ερώτημα είναι εάν το δολάριο κινδυνεύει να χάσει σταδιακά τον ρόλο του ως το βασικό αποθεματικό νόμισμα του κόσμου;

Το δολάριο βγαίνει από μια μακρά περίοδο ισχύος που κράτησε πάνω από μία δεκαετία, με ιδιαίτερα ισχυρή άνοδο την περίοδο 2020-2022, λόγω της ταχύτερης ανάπτυξης των ΗΠΑ μετά την πανδημία και των υψηλών επιτοκίων.

Όμως το 2025, ο δείκτης δολαρίου (dollar index) υποχώρησε σχεδόν 10%, η χειρότερη επίδοση από το 2017. Μεγάλο μέρος της πτώσης σημειώθηκε μετά τις ανακοινώσεις για νέους δασμούς την επονομαζόμενη «Ημέρα Απελευθέρωσης» (Liberation Day) την άνοιξη του 2025.

Εφέτος τον Ιανουάριο, η πίεση εντάθηκε λόγω της όξυνσης των σχέσεων ΗΠΑ-Ευρώπης, με φόντο τη διαμάχη για τη Γροιλανδία, γεγονός που αύξησε τη γεωπολιτική αβεβαιότητα.

Επιπλέον, υπήρξαν φήμες ότι οι ΗΠΑ ενδέχεται να εξετάζουν συντονισμένες κινήσεις με την Ιαπωνία για παρεμβάσεις στις αγορές συναλλάγματος, ώστε να ενισχυθεί το γεν, κάτι που θα μπορούσε να αποδυναμώσει περαιτέρω το δολάριο.

Αναλυτές αποδίδουν μεγάλο μέρος της πτώσης στην αβεβαιότητα γύρω από την οικονομική και εμπορική πολιτική της κυβέρνησης Τραμπ. Η αστάθεια αυτή έχει αυξήσει και τις προσδοκίες για μεγαλύτερες διακυμάνσεις στο μέλλον, κάτι που κάνει τους επενδυτές πιο επιφυλακτικούς απέναντι στο αμερικανικό νόμισμα.

Πού πηγαίνουν τα κεφάλαια

Η απομάκρυνση από το δολάριο έχει ενισχύσει σημαντικά τον χρυσό, με την τιμή του να έχει σχεδόν διπλασιαστεί τον τελευταίο χρόνο, καθώς θεωρείται «ασφαλές καταφύγιο». Παράλληλα, το ευρώ και η στερλίνα ενισχύθηκαν αισθητά, ενώ περισσότερα από τα μισά νομίσματα αναδυόμενων αγορών κατέγραψαν άνοδο άνω του 1%.

Σημαντικό είναι επίσης ότι μεγάλα συνταξιοδοτικά ταμεία στην Ολλανδία και τη Δανία έχουν αρχίσει να μειώνουν τις τοποθετήσεις τους σε αμερικανικά κρατικά ομόλογα, ένδειξη ότι ορισμένοι θεσμικοί επενδυτές επανεξετάζουν την έκθεσή τους στις ΗΠΑ.

Παρόλα αυτά, οι ειδικοί τονίζουν ότι δεν πρόκειται ακόμη για γενικευμένο «sell America». Οι αμερικανικές μετοχές παραμένουν κοντά σε ιστορικά υψηλά και η αγορά αμερικανικού χρέους δεν έχει υποστεί μαζικές εκροές.

Θέλει ο Τραμπ ασθενέστερο δολάριο;

Ο ίδιος ο Τραμπ έχει κατά καιρούς εκφραστεί θετικά για ένα πιο αδύναμο δολάριο, καθώς αυτό κάνει τις αμερικανικές εξαγωγές πιο ανταγωνιστικές και ενισχύει τα έσοδα των πολυεθνικών εταιρειών σε δολάρια. Το ίδιο δείχνει και με την απαίτηση για χαμηλότερα επιτόκια, αφού συνεχώς πιέζει έντονα για ταχύτερες μειώσεις επιτοκίων την Ομοσπονδιακή Τράπεζα (Fed). Αν τα επιτόκια μειωθούν, το δολάριο πιθανότατα θα δεχθεί νέα πίεση, καθώς οι επενδυτές θα αναζητήσουν υψηλότερες αποδόσεις σε άλλες χώρες.

Προς το παρόν η πτώση του δολαρίου οφείλεται όχι σε υγιή αναπτυξιακή δυναμική κάπου αλλού, αλλά σε απώλεια εμπιστοσύνης στις πολιτικές των ΗΠΑ. Αυτό αποτελεί σοβαρό προειδοποιητικό σήμα για τη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου.