Γουίτκοφ και Αραχτσί πάνε Ελβετία

Η συμφωνία κατάπαυσης του πυρός μεταξύ Ισραήλ και Χεζμπολάχ τέθηκε σε ισχύ την Παρασκευή, έπειτα από νέα κλιμάκωση των συγκρούσεων που είχε απειλήσει να εκτροχιάσει τις κρίσιμες συνομιλίες ΗΠΑ–Ιράν. Οι διαπραγματεύσεις θεωρούνται καθοριστικές για την επαναλειτουργία των θαλάσσιων ροών μέσω των Στενών του Ορμούζ και τη σταθεροποίηση των διεθνών αγορών ενέργειας.

Το διπλωματικό άνοιγμα βασίζεται σε μνημόνιο 14 σημείων που υπεγράφη αυτή την εβδομάδα και προβλέπει παύση των εχθροπραξιών, καθώς και περίοδο 60 ημερών για την επίλυση εκκρεμοτήτων γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, τις περιφερειακές συγκρούσεις και τους όρους μιας διαρκούς συμφωνίας.

Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζ. Ντ. Βανς ακύρωσε την Πέμπτη την προγραμματισμένη μετάβασή του στην Ελβετία, λόγω της έντασης στον Λίβανο. Ωστόσο, μετά την εφαρμογή της εκεχειρίας, ο Γουίτκοφ αναμένεται να συμμετάσχει στις επαφές μαζί με τον Τζάρεντ Κούσνερ, ο οποίος βρίσκεται ήδη εκεί. Ο Αραγτσί αναμένεται να μεταβεί στην Ελβετία το Σάββατο.

Η εξέλιξη ερμηνεύεται ως ένδειξη ότι Ουάσινγκτον και Τεχεράνη είναι έτοιμες να περάσουν σε τεχνικές διαπραγματεύσεις για μια πιο μόνιμη εκεχειρία. Η Ελβετία, η οποία διατηρεί παραδοσιακά ρόλο διαμεσολαβητή σε ευαίσθητες διπλωματικές υποθέσεις, έχει δηλώσει ότι παραμένει έτοιμη να διευκολύνει τη διαδικασία.

Παρά την εκεχειρία, η κατάσταση στον Λίβανο παραμένει εύθραυστη. Πηγές ασφαλείας ανέφεραν ότι ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές συνεχίστηκαν για περίπου μία ώρα μετά την έναρξη της συμφωνίας, χωρίς όμως να καταγραφούν νέες επιθέσεις στη συνέχεια. Το υπουργείο Υγείας του Λιβάνου ανακοίνωσε 47 νεκρούς και 97 τραυματίες από τα πλήγματα πριν από την εκεχειρία, ενώ ο ισραηλινός στρατός ανέφερε τον θάνατο τεσσάρων στρατιωτών σε επεισόδιο στον Λίβανο.

Κεντρικό εμπόδιο για τις συνομιλίες παραμένει το μέλλον της Χεζμπολάχ και η παρουσία ισραηλινών δυνάμεων στον νότιο Λίβανο. Το Ισραήλ δηλώνει ότι δεν δεσμεύεται από τη συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν, ενώ η Ουάσινγκτον επιμένει στην ανάγκη αφοπλισμού της Χεζμπολάχ και ενίσχυσης της κυριαρχίας του λιβανικού κράτους.

Παράλληλα, συζητείται νέος γύρος συνομιλιών Ισραήλ-Λιβάνου στην Ουάσινγκτον από τις 23 έως τις 25 Ιουνίου. Για τη Βηρυτό, μια συνολική και αξιόπιστη κατάπαυση του πυρός αποτελεί βασική προϋπόθεση για την επιτυχία αυτών των επαφών.

Η προσωρινή συμφωνία προβλέπει πιθανή ανακούφιση του Ιράν από κυρώσεις, αποδέσμευση περιουσιακών στοιχείων δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων, άμεσες αμερικανικές εξαιρέσεις για τις εξαγωγές πετρελαίου, καθώς και ταμείο ανοικοδόμησης ύψους 300 δισ. δολαρίων. Ωστόσο, ο Ντόναλντ Τραμπ επιχείρησε να καθησυχάσει τους επικριτές του στις ΗΠΑ, υποστηρίζοντας ότι το Ιράν έχει αποδυναμωθεί και ότι δεν θα λάβει οικονομικά ανταλλάγματα πριν ολοκληρωθεί η περίοδος των 60 ημερών.

Το αν η εκεχειρία στον Λίβανο θα αντέξει αναμένεται να κρίνει σε μεγάλο βαθμό την τύχη των συνομιλιών στην Ελβετία και, κατ’ επέκταση, τις πιθανότητες για μια ευρύτερη αποκλιμάκωση στη Μέση Ανατολή.