HELLAS – SPACE 2.0: Η Ελλάδα περνά στη δεύτερη φάση της διαστημικής της πολιτικής με νέο πρόγραμμα 350 εκατ. ευρώ

Τη δεύτερη φάση της ελληνικής διαστημικής πολιτικής εγκαινιάζει η κυβέρνηση, με την παρουσίαση του νέου Εθνικού Διαστημικού Προγράμματος «HELLAS-SPACE 2.0», συνολικού προϋπολογισμού περίπου 350 εκατ. ευρώ.

Το τετραετές πρόγραμμα, που θα υλοποιηθεί την περίοδο 2026-2030 με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, αποτελεί τη συνέχεια του πρώτου Εθνικού Προγράμματος Μικροδορυφόρων, ύψους 200 εκατ. ευρώ. Η νέα φάση διευρύνει σημαντικά τη φιλοδοξία της χώρας, καθώς μετατοπίζει το βάρος από τη δημιουργία των πρώτων διαστημικών υποδομών στην ανάπτυξη ελληνικής αεροδιαστημικής βιομηχανίας, την προσέλκυση επενδύσεων και την παραγωγή τεχνολογίας υψηλής προστιθέμενης αξίας.

Παράλληλα, παρουσιάστηκε η πρώτη ολοκληρωμένη Εθνική Στρατηγική για το Διάστημα με ορίζοντα το 2030. Οι ανακοινώσεις έγιναν στην εκδήλωση «Greece in Orbit», παρουσία του πρωθυπουργού.

«Χτίσαμε υποδομές. Με το πρόγραμμα μικροδορυφόρων μπήκαμε στην αγορά. Τώρα περνάμε σε βιώσιμες διεθνείς δυνατότητες. Από το τοπικό πρωτάθλημα πάμε στο Champions League», ανέφερε ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης Δημήτρης Παπαστεργίου, περιγράφοντας τη φιλοσοφία του νέου προγράμματος.

Στροφή στην εγχώρια παραγωγή

Σε αντίθεση με την πρώτη φάση της ελληνικής διαστημικής πολιτικής, το «HELLAS-SPACE 2.0» δίνει ιδιαίτερο βάρος στην ανάπτυξη της εγχώριας παραγωγικής βάσης. Όπως ανακοίνωσε ο υπουργός, προβλέπεται η δημιουργία εθνικών γραμμών παραγωγής, ώστε μεγαλύτερο μέρος της προστιθέμενης αξίας να παραμένει στην Ελλάδα. Παράλληλα, στους διεθνείς διαγωνισμούς θα επιδιωχθεί ελληνική συμμετοχή τουλάχιστον 50%.

«Θέλουμε να σας δούμε πρωταθλητές στην Ευρώπη, αλλά και με εξαγωγή τεχνολογίας και προϊόντων σε παγκόσμιο επίπεδο», δήλωσε ο κ. Παπαστεργίου, σκιαγραφώντας τον στόχο για την ελληνική αεροδιαστημική βιομηχανία.

Η υλοποίηση του προγράμματος θα γίνει μέσω ανοικτών διεθνών διαγωνισμών, με την κυβέρνηση να εκτιμά ότι μπορεί να αποτελέσει μοχλό για την προσέλκυση νέων επενδύσεων στον κλάδο.

Στο πλαίσιο αυτό, ο υπουργός αναφέρθηκε και στην πρόσφατη απόφαση της ICEYE να δημιουργήσει εργοστάσιο μικροδορυφόρων στην Ελλάδα έως το 2027, με περίπου 250 νέες θέσεις εργασίας, εκφράζοντας την προσδοκία ότι θα ακολουθήσουν αντίστοιχες κινήσεις και από άλλες επιχειρήσεις του κλάδου.

Νέοι δορυφόροι και εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης

Το νέο πρόγραμμα προβλέπει την ανάπτυξη νέας γενιάς δορυφόρων παρατήρησης Γης, συστημάτων εντοπισμού, ασφαλών δορυφορικών επικοινωνιών με μετακβαντική κρυπτογραφία, καθώς και εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης για την αξιοποίηση των δεδομένων και την υποστήριξη αυτόνομων λειτουργιών.

Οι τεχνολογίες αυτές αναμένεται να αξιοποιηθούν σε τομείς όπως η πολιτική προστασία, η θαλάσσια επιτήρηση, η γεωργία ακριβείας, η συνοριακή ασφάλεια, η άμυνα και οι ασφαλείς επικοινωνίες για νησιά και απομακρυσμένες περιοχές.

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό του υπουργείου, το πρόγραμμα διαμορφώθηκε με βάση τις ανάγκες των τελικών χρηστών του Δημοσίου και της κοινωνίας, ώστε οι νέες διαστημικές υποδομές να μπορούν να αξιοποιηθούν άμεσα σε κρίσιμες δημόσιες λειτουργίες.

Μαθητές θα στείλουν νανοδορυφόρους σε τροχιά

Στο πλαίσιο των ανακοινώσεων παρουσιάστηκε και το πρώτο Πανελλήνιο Μαθητικό Διαστημικό Πρόγραμμα. Μέσω αυτού, μαθητές της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης θα σχεδιάσουν, θα κατασκευάσουν και θα στείλουν σε τροχιά έως οκτώ πραγματικούς νανοδορυφόρους τύπου PocketQube.

Παράλληλα, σχολεία από όλη τη χώρα θα λειτουργήσουν ως σταθμοί εδάφους για τη διαχείρισή τους, εντάσσοντας την εκπαιδευτική κοινότητα στο νέο διαστημικό οικοσύστημα που επιχειρείται να διαμορφωθεί.

Εθνική Στρατηγική για το Διάστημα έως το 2030

Την πρώτη ολοκληρωμένη Εθνική Στρατηγική για το Διάστημα, με ορίζοντα το 2030, παρουσίασε ο πρόεδρος του Ελληνικού Κέντρου Διαστήματος Μανώλης Ράμμος. Όπως τόνισε, η στρατηγική αποτελεί προϊόν εκτεταμένης διαβούλευσης με το ελληνικό διαστημικό οικοσύστημα και δίνει, για πρώτη φορά, μια κοινή κατεύθυνση για την ανάπτυξη του κλάδου.

Η στρατηγική θέτει σαφείς βραχυπρόθεσμους και μακροπρόθεσμους στόχους, προβλέπει σύστημα διακυβέρνησης και ετήσια αξιολόγηση της προόδου, ενώ επιδιώκει τον καλύτερο συντονισμό δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων σε ολόκληρο το οικοσύστημα.

Βασίζεται σε πέντε εθνικούς άξονες: την αξιοποίηση των διαστημικών τεχνολογιών από το Δημόσιο, την ανάπτυξη της διαστημικής οικονομίας, την ενίσχυση της επιστημονικής αριστείας και του brain regain, την ισχυρότερη διεθνή παρουσία της Ελλάδας και την ανάπτυξη αυτόνομων δυνατοτήτων λήψης αποφάσεων.

Όπως σημείωσε ο κ. Ράμμος, η στρατηγική χαράσσει την πορεία της χώρας έως το 2030, σε μια περίοδο κατά την οποία η παγκόσμια διαστημική οικονομία εκτιμάται ότι θα φτάσει τα 1,8 τρισ. ευρώ έως το 2035.

Επένδυση με αναπτυξιακό και στρατηγικό αποτύπωμα

Από την πλευρά του, ο αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκος Παπαθανάσης χαρακτήρισε την επένδυση στο Διάστημα στρατηγική επιλογή. Όπως ανέφερε, το πρόγραμμα μπορεί να λειτουργήσει ως εφαλτήριο για την ανάπτυξη ενός ισχυρού οικοσυστήματος ελληνικών επιχειρήσεων στον τομέα της αεροδιαστημικής, να ενισχύσει τη σύνδεση της έρευνας με την παραγωγή, να δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας υψηλής εξειδίκευσης και να δώσει στη χώρα τη δυνατότητα να αναπτύξει εγχώρια τεχνογνωσία.

Το στίγμα της νέας φάσης έδωσε και ο γενικός γραμματέας Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων Κωνσταντίνος Καράντζαλος, επισημαίνοντας ότι η Ελλάδα περνά πλέον από τον ρόλο του απλού χρήστη διαστημικών υπηρεσιών σε εκείνον του σχεδιαστή, κατασκευαστή και διαχειριστή των δικών της δορυφόρων, οι οποίοι ελέγχονται από ελληνικό έδαφος.

Όπως ανέφερε, σε μια περίοδο αυξημένων γεωπολιτικών προκλήσεων, η δυνατότητα της χώρας να βλέπει, να επικοινωνεί και να λαμβάνει αποφάσεις με δικά της μέσα αποτελεί ζήτημα εθνικής αυτονομίας.