Η ανάφλεξη στα Στενά του Ορμούζ ξαναβάζει φωτιά στα επιτόκια της ΕΚΤ – Προσανατολισμός για νέα αύξηση

Η νέα κλιμάκωση των εχθροπραξιών στα Στενά του Ορμούζ και η απότομη άνοδος των τιμών του πετρελαίου επαναφέρουν στο προσκήνιο το ενδεχόμενο νέας αύξησης των επιτοκίων από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, σε ένα περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από εξαιρετικά υψηλή αβεβαιότητα.

Η ΕΚΤ αύξησε τον Ιούνιο το βασικό επιτόκιο καταθέσεων κατά 25 μονάδες βάσης, αντιδρώντας στην έντονη άνοδο του ενεργειακού κόστους. Μέχρι πρόσφατα, οι αγορές είχαν ουσιαστικά αποκλείσει μια νέα αύξηση κατά τη συνεδρίαση της 22ας Ιουλίου. Ωστόσο, η εκ νέου εκτίναξη των τιμών του αργού υποχρεώνει τους επενδυτές να αναθεωρήσουν τις εκτιμήσεις τους.

Η αβεβαιότητα εντείνεται και από το γεγονός ότι το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ θα πρέπει να αποφασίσει για τα επιτόκια αρκετές εβδομάδες πριν από τη δημοσιοποίηση των νεότερων στοιχείων για τον πληθωρισμό στην ευρωζώνη.

Οι συνεχόμενες ημέρες ανταλλαγής πληγμάτων μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν έχουν αναζωπυρώσει τις ανησυχίες για την ασφάλεια των ενεργειακών ροών μέσω του στρατηγικής σημασίας Στενού του Ορμούζ. Ως αποτέλεσμα, οι αγορές επανεξετάζουν το σενάριο διατήρησης των επιτοκίων στα σημερινά επίπεδα.

Νάγκελ και Πανέτα περί εγρήγορσης

«Το ανανεωμένο ξέσπασμα στρατιωτικής σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή και η νέα άνοδος των τιμών του πετρελαίου υπογραμμίζουν ότι η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά ασταθής και η αβεβαιότητα είναι εξίσου υψηλή», δήλωσε στο Reuters ο πρόεδρος της Bundesbank και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΚΤ, Γιόακιμ Νάγκελ.

«Εξακολουθεί να είναι σκόπιμο να αντιδράσουμε με προσοχή, αλλά να δράσουμε αποφασιστικά εάν χρειαστεί», πρόσθεσε. «Η νομισματική πολιτική θα διατηρήσει την επαγρύπνησή της».

Η πολιτική της ΕΚΤ πρέπει να παραμείνει αρκετά μετρημένη ώστε να διατηρήσει σταθερές τις προσδοκίες της για τον πληθωρισμό, παρά την αβεβαιότητα που χαρακτηρίζει την γεωπολιτική κατάσταση, δήλωσε από την πλευρά του ο επικεφαλής της Τράπεζας της Ιταλίας, Φάμπιο Πανέτα.

Όπως ανέφερε σε ομιλία του στη Ρώμη, στις επόμενες αποφάσεις του, το ΔΣ της ΕΚΤ θα αξιολογήσει προσεκτικά τις συνθήκες στις αγορές ενέργειας και την εξέλιξη της οικονομικής κατάστασης των μισθών και των τιμών των αγαθών και των υπηρεσιών.

«Ο στόχος είναι να διατηρηθούν οι προσδοκίες για τον πληθωρισμό ιδιαίτερα σταθερές, περιορίζοντας τις έμμεσες και δευτερογενείς επιπτώσεις των σοκ», τόνισε το μέλος του ΔΣ της ΕΚΤ.

Ο Πανέτα δήλωσε ότι ο πληθωρισμός πιθανότατα θα παραμείνει πάνω από το 3% μέχρι τις αρχές του 2027. Εξέφρασε επίσης ανησυχία ότι οι αγορές ενδέχεται να υποτιμούν τους κινδύνους.

«Συνολικά, οι κίνδυνοι που συνδέονται με τις υψηλότερες τιμές ενέργειας, τις αυστηρότερες χρηματοοικονομικές συνθήκες και την επίμονη γεωπολιτική αβεβαιότητα φαίνεται να ενσωματώνονται μόνο εν μέρει στις αξιολογήσεις της αγοράς», τόνισε.

Η απότομη αλλαγή πορείας της ΕΚΤ

Κατά το πρώτο εξάμηνο του 2025, η ΕΚΤ προχώρησε σε τέσσερις μειώσεις επιτοκίων, περιορίζοντας το βασικό επιτόκιο καταθέσεων από το 3% στην αρχή του έτους στο 2% έως τα μέσα Ιουνίου. Τον προηγούμενο μήνα, ωστόσο, αναγκάστηκε να αντιστρέψει την πορεία της, αυξάνοντας το επιτόκιο κατά 25 μονάδες βάσης, στο 2,25%.

Πριν από το ξέσπασμα του πολέμου με το Ιράν, ο γενικός πληθωρισμός κινούνταν κοντά στον στόχο του 2% που έχει θέσει η ΕΚΤ. Στη συνέχεια επιταχύνθηκε, φθάνοντας στο 3,2% τον Μάιο.

Οι αρχικές εκτιμήσεις δείχνουν ότι τον Ιούνιο ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη υποχώρησε στο 2,8%, παρά την ετήσια αύξηση κατά 8,7% του ενεργειακού κόστους. Την ίδια στιγμή, ο δομικός πληθωρισμός περιορίστηκε στο 2,4%, ένδειξη ότι οι δευτερογενείς πληθωριστικές επιδράσεις στην υπόλοιπη οικονομία παραμένουν, προς το παρόν, ελεγχόμενες.

Νέα εκτίναξη του Brent

Η εικόνα άλλαξε εκ νέου αυτή την εβδομάδα, καθώς η κλιμάκωση της σύγκρουσης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν για τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ αναζωπύρωσε τους φόβους για διαταραχές στην παγκόσμια προσφορά πετρελαίου.

Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης Σεπτεμβρίου για το διεθνές πετρέλαιο Brent ενισχύθηκαν πάνω από τα 85 δολάρια το βαρέλι στις πρωινές συναλλαγές της Τετάρτης. Μόλις μία εβδομάδα νωρίτερα, η τιμή τους είχε υποχωρήσει κοντά στα προπολεμικά επίπεδα των 70 δολαρίων.

Η πορεία των τιμών του πετρελαίου έχει ιδιαίτερη σημασία για την οικονομία της ευρωζώνης, η οποία, σύμφωνα με τα πλέον πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία της Eurostat, κάλυψε μέσω εισαγωγών το 57% των ενεργειακών της αναγκών το 2024.

Ο φόβος της ύφεσης

Παρά τις αυξανόμενες πληθωριστικές πιέσεις, οι αξιωματούχοι της ΕΚΤ καλούνται να σταθμίσουν και τον κίνδυνο επιδείνωσης της οικονομικής δραστηριότητας.

Μια υπερβολικά περιοριστική νομισματική πολιτική θα μπορούσε να οδηγήσει την οικονομία της ευρωζώνης σε ύφεση, ιδιαίτερα μετά τη συρρίκνωση του ΑΕΠ κατά 0,2% σε ετήσια βάση το πρώτο τρίμηνο του 2026.

Η απόφαση της 22ας Ιουλίου διαμορφώνεται, επομένως, ως μια λεπτή άσκηση ισορροπίας: από τη μία πλευρά η ανάγκη συγκράτησης των πληθωριστικών πιέσεων που προκαλεί η ενεργειακή κρίση και από την άλλη ο κίνδυνος να επιβαρυνθεί περαιτέρω μια ήδη εύθραυστη οικονομία.