Η Ιρανική κυβέρνηση κλείνει τα Στενά του Ορμούζ και εκκενώνει την Τεχεράνη

Το Ιράν γνωστοποίησε την απόφασή του να προχωρήσει στο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, μια εξέλιξη που προκάλεσε άμεσες αναταράξεις στη διεθνή ναυτιλιακή κοινότητα και ενίσχυσε την ανησυχία στις αγορές ενέργειας. Η κίνηση αυτή εκδηλώνεται σε μια στιγμή αυξημένης γεωπολιτικής έντασης στη Μέση Ανατολή, με τα πλοία που δραστηριοποιούνται στην ευρύτερη περιοχή να βρίσκονται σε διαρκή επιφυλακή και να αναμένουν επίσημες οδηγίες από τις αρμόδιες αρχές.

Το Ναυτικό των Φρουρών της Επανάστασης απηύθυνε ηχητικό μήνυμα προς όλα τα διερχόμενα πλοία, δηλώνοντας ρητά ότι απαγορεύεται η διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ και ότι κανένα σκάφος δεν επιτρέπεται να τα διασχίσει με οποιονδήποτε τρόπο. Η ανακοίνωση αυτή προκάλεσε έντονες αντιδράσεις όχι μόνο στη ναυτιλιακή αγορά, αλλά και ευρύτερα στον οικονομικό και πολιτικό χώρο, δεδομένης της στρατηγικής σημασίας της περιοχής.

Σύμφωνα με τα δεδομένα της MarineTraffic, σημαντικός αριθμός δεξαμενόπλοιων έχει αγκυροβολήσει σε ασφαλείς αποστάσεις βορειοδυτικά και νότια των Στενών, επιλέγοντας στάση αναμονής. Μόνο περιορισμένος αριθμός πλοίων συνεχίζει τη διέλευση, γεγονός που αποτυπώνει την επιφυλακτικότητα των πλοιοκτητών απέναντι στους αυξημένους κινδύνους σε ένα από τα πιο κομβικά περάσματα για το παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου.

Τα Στενά του Ορμούζ, με πλάτος περίπου 21 μίλια, αποτελούν μία από τις σημαντικότερες «αρτηρίες» της παγκόσμιας ενεργειακής τροφοδοσίας. Από το συγκεκριμένο σημείο διέρχονται καθημερινά περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια αργού, δηλαδή σχεδόν το 20% της παγκόσμιας παραγωγής, καθώς και το μεγαλύτερο μέρος των εξαγωγών πετρελαίου των χωρών του Περσικού Κόλπου. Για τον λόγο αυτό, οποιαδήποτε παρατεταμένη διακοπή της ναυσιπλοΐας θα μπορούσε να έχει σοβαρές επιπτώσεις στις διεθνείς τιμές ενέργειας.

Αναλυτές εκτιμούν ότι εάν η διακοπή διαρκέσει, η τιμή του Brent ενδέχεται να υπερβεί τα 100 δολάρια ανά βαρέλι. Παρά ταύτα, θεωρούν δύσκολο ένα πλήρες και μακροχρόνιο κλείσιμο, καθώς το Ιράν θα έπρεπε να διατηρήσει τον επιχειρησιακό έλεγχο της περιοχής για μεγάλο χρονικό διάστημα. Επιπλέον, μια τέτοια ενέργεια θα είχε κόστος και για την ίδια την ιρανική οικονομία, αφού σημαντικό μέρος των κρατικών εσόδων προέρχεται από τις εξαγωγές πετρελαίου.

Με βάση στοιχεία του OPEC, η ιρανική παραγωγή ανέρχεται κατά μέσο όρο σε 3,2 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, που αντιστοιχούν περίπου στο 4% της παγκόσμιας παραγωγής, κατατάσσοντας τη χώρα στην έκτη θέση διεθνώς παρά τις διεθνείς κυρώσεις. Για την παράκαμψη των περιορισμών αυτών, η Τεχεράνη αξιοποιεί έναν λεγόμενο «σκιώδη στόλο» δεξαμενόπλοιων, διαθέτοντας το πετρέλαιο σε μειωμένες τιμές.

Σε εθνικό επίπεδο, το Λιμενικό Σώμα της Ελλάδας προχώρησε σε επικοινωνία με τις εταιρείες όλων των ελληνικών πλοίων που βρίσκονται στον Περσικό Κόλπο και στα Στενά του Ορμούζ, ώστε να διαπιστωθεί η κατάστασή τους και να δοθούν συγκεκριμένες κατευθυντήριες οδηγίες. Παράλληλα, εκδόθηκαν συστάσεις για αυξημένη επιτήρηση, ενίσχυση των φυλακών, περιορισμό του μη απαραίτητου προσωπικού στα ανώτερα καταστρώματα, έλεγχο της υδατοστεγανότητας και συνεχή επικοινωνία με τις αρμόδιες αρχές. Ο Θάλαμος Επιχειρήσεων παραμένει σε 24ωρη λειτουργία, διατηρώντας ανοιχτή γραμμή με τα πλοία υπό ελληνική σημαία.

Την ίδια ώρα, σύμφωνα με ανταποκρίσεις του αραβικού δικτύου Al Jazeera από την Τεχεράνη, παρατηρείται μαζική αποχώρηση κατοίκων από την ιρανική πρωτεύουσα προς βορειότερες επαρχίες, με έντονη κυκλοφοριακή συμφόρηση στους βασικούς οδικούς άξονες. Οι αρχές φέρονται να διευκολύνουν τη μετακίνηση, παρέχοντας ακόμη και δωρεάν καύσιμα.

Η έξοδος αυτή ακολούθησε σύσταση του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας προς τους περίπου δέκα εκατομμύρια κατοίκους της Τεχεράνης να απομακρυνθούν, εφόσον διαθέτουν ασφαλέστερο προορισμό. Ο εκπρόσωπος της Ιρανικής Ερυθράς Ημισελήνου, Μοτζτάμπα Χαλέντι, ανέφερε ότι τουλάχιστον 20 από τις 32 περιφέρειες της χώρας έχουν δεχθεί επιθέσεις, καλώντας τους πολίτες να αποφεύγουν τα σημεία που έχουν πληγεί.

Η ιρανική κυβέρνηση διαβεβαιώνει ότι υπάρχουν επαρκή αποθέματα τροφίμων και καυσίμων, ενώ παραχωρεί έκτακτες αρμοδιότητες στους κυβερνήτες παραμεθόριων επαρχιών για την εισαγωγή βασικών αγαθών, όπου απαιτείται. Παράλληλα, όλα τα εκπαιδευτικά ιδρύματα παραμένουν κλειστά μέχρι νεωτέρας, με τη διδασκαλία να μεταφέρεται σε διαδικτυακή μορφή όπου είναι εφικτό, αν και πολλά πανεπιστήμια και σχολεία είχαν ήδη υιοθετήσει την εξ αποστάσεως λειτουργία τις προηγούμενες εβδομάδες λόγω φοιτητικών κινητοποιήσεων.