Η Κίνα πιέζει το Ιράν να συγκρατήσει τους Χούθι μετά από έκκληση της Σαουδικής Αραβίας

Η Κίνα έχει ζητήσει κατ’ ιδίαν από το Ιράν να χρησιμοποιήσει την επιρροή του στους Χούθι της Υεμένης ώστε να περιοριστεί η στρατιωτική τους δράση, έπειτα από σχετική έκκληση της Σαουδικής Αραβίας προς το Πεκίνο, σύμφωνα με τρεις ιρανικές πηγές που επικαλείται το Reuters.

Η κινεζική παρέμβαση έρχεται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη στιγμή για την περιοχή, καθώς η ταχεία προέλαση των Χούθι κατά μήκος των ακτών της Ερυθράς Θάλασσας και κοντά στο στρατηγικής σημασίας στενό Μπαμπ ελ-Μαντέμπ αυξάνει την πίεση στη Σαουδική Αραβία και δημιουργεί νέους κινδύνους για τις διεθνείς ενεργειακές μεταφορές.

Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, το Ριάντ στράφηκε στο Πεκίνο αναζητώντας διπλωματική βοήθεια, εκτιμώντας ότι η Κίνα είναι μία από τις λίγες δυνάμεις που διαθέτουν ουσιαστικούς διαύλους επικοινωνίας και οικονομική επιρροή στην Τεχεράνη.

Το παρασκήνιο της κινεζικής παρέμβασης

Δημοσίως, η Κίνα έχει επιλέξει προσεκτική γλώσσα, ζητώντας αυτοσυγκράτηση, διάλογο και αποκατάσταση της ασφαλούς ναυσιπλοΐας στην περιοχή. Ωστόσο, σύμφωνα με τις τρεις ιρανικές πηγές, το μήνυμα που μεταφέρθηκε ιδιωτικά προς την Τεχεράνη ήταν σαφέστερο: το Πεκίνο θέλει το Ιράν να συμβάλει στον περιορισμό των Χούθι και να αποτρέψει περαιτέρω επέκταση της σύγκρουσης στις βασικές θαλάσσιες ενεργειακές αρτηρίες.

Δεν έχει διευκρινιστεί με ποιον τρόπο διαβιβάστηκε το αίτημα ούτε εάν τέθηκε ευθέως στη συνάντηση που είχε στις 16 Σεπτεμβρίου στο Πεκίνο ο Κινέζος υπουργός Εξωτερικών Γουάνγκ Γι με τον Ιρανό ομόλογό του Αμπάς Αρακτσί.

Η επίσημη κινεζική ανακοίνωση για τη συνάντηση επιβεβαιώνει, πάντως, την έντονη ανησυχία του Πεκίνου. Ο Γουάνγκ Γι κάλεσε τις εμπλεκόμενες πλευρές να λάβουν μέτρα για την επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ και τόνισε ότι η Κίνα δεν επιθυμεί περαιτέρω εξάπλωση της έντασης προς την Υεμένη και την Ερυθρά Θάλασσα.

Σύμφωνα με τις πηγές του Reuters, η Τεχεράνη απάντησε ότι η σταθερότητα και η ειρήνη στην περιοχή εξαρτώνται από τον τερματισμό του πολέμου με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ. Παραμένει, ωστόσο, ασαφές εάν το Ιράν προτίθεται να αναλάβει συγκεκριμένη δράση έναντι των Χούθι.

Η Ερυθρά Θάλασσα στο επίκεντρο

Για το Πεκίνο, η υπόθεση δεν αποτελεί μόνο ένα ακόμη μέτωπο της γεωπολιτικής κρίσης στη Μέση Ανατολή. Αγγίζει άμεσα την ενεργειακή ασφάλεια της κινεζικής οικονομίας.

Η προέλαση των Χούθι έχει αυξήσει τον κίνδυνο για τη ναυσιπλοΐα μέσω του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, της στενής θαλάσσιας διόδου που συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Κόλπο του Άντεν και αποτελεί κρίσιμο πέρασμα για το παγκόσμιο εμπόριο και τις μεταφορές πετρελαίου.

Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο ευαίσθητη επειδή η κίνηση μέσω του Στενού του Ορμούζ έχει ήδη περιοριστεί δραματικά. Στις 16 Σεπτεμβρίου, μόλις τρία εμπορικά πλοία καταγράφηκαν να διέρχονται από το Ορμούζ, σύμφωνα με προκαταρκτικά στοιχεία παρακολούθησης πλοίων που επικαλείται το Reuters.

Εάν οι δύο βασικές θαλάσσιες «πύλες» των ενεργειακών εξαγωγών της Μέσης Ανατολής —το Ορμούζ και το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ— αντιμετωπίσουν ταυτόχρονα σοβαρές διαταραχές, οι επιπτώσεις θα μπορούσαν να επεκταθούν πολύ πέρα από την περιοχή, στις τιμές ενέργειας, στην παγκόσμια ναυτιλία και στις αλυσίδες εφοδιασμού.

Το ισχυρό χαρτί του Πεκίνου απέναντι στην Τεχεράνη

Η Κίνα διαθέτει σημαντική οικονομική επιρροή στο Ιράν. Είναι ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της χώρας εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία και, κυρίως, ο σημαντικότερος αγοραστής ιρανικού πετρελαίου.

Σύμφωνα με στοιχεία της Kpler, η Κίνα απορρόφησε περισσότερο από το 80% των θαλάσσιων εξαγωγών ιρανικού πετρελαίου το 2025, αγοράζοντας κατά μέσο όρο περίπου 1,38-1,4 εκατ. βαρέλια ημερησίως.

Αυτή η σχέση καθιστά το Πεκίνο έναν από τους λίγους διεθνείς παράγοντες που μπορούν δυνητικά να ασκήσουν ουσιαστική πίεση στην Τεχεράνη. Ταυτόχρονα, όμως, περιορίζει και τα περιθώρια της Κίνας: η ίδια εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις ενεργειακές ροές της Μέσης Ανατολής και έχει συμφέρον να διατηρήσει λειτουργικές σχέσεις τόσο με το Ιράν όσο και με τις αραβικές μοναρχίες του Κόλπου.

Η διπλωματική της βαρύτητα είχε φανεί και το 2023, όταν το Πεκίνο μεσολάβησε στην αποκατάσταση των διπλωματικών σχέσεων μεταξύ Ιράν και Σαουδικής Αραβίας, έπειτα από χρόνια έντασης.

Οι Χούθι και η επιρροή του Ιράν

Οι Χούθι εξελίχθηκαν από ένα τοπικό κίνημα που εμφανίστηκε στη βόρεια Υεμένη τη δεκαετία του 1990 σε ισχυρή στρατιωτική δύναμη με δυνατότητες πυραυλικών επιθέσεων και επιθέσεων με drones. Έχουν στενές σχέσεις με την Τεχεράνη και εντάσσονται στον αποκαλούμενο «Άξονα της Αντίστασης». Δυτικές κυβερνήσεις και πηγές στην περιοχή αναφέρουν ότι έχουν λάβει ιρανική στρατιωτική, οικονομική και εκπαιδευτική υποστήριξη. Το Ιράν, από την πλευρά του, έχει δημοσίως απορρίψει τον χαρακτηρισμό των Χούθι ως δύναμης που ενεργεί κατ’ εντολή του.

Η συγκεκριμένη διάσταση είναι κρίσιμη για την κινεζική προσπάθεια: ακόμη και αν το Πεκίνο διαθέτει ισχυρή οικονομική επιρροή στην Τεχεράνη, δεν είναι δεδομένο ούτε πόσο άμεσο έλεγχο μπορεί να ασκήσει το ίδιο το Ιράν στις αποφάσεις των Χούθι ούτε κατά πόσο είναι διατεθειμένο να χρησιμοποιήσει την επιρροή που διαθέτει.

Το δίλημμα του Πεκίνου

Μέχρι στιγμής, σύμφωνα με τις πληροφορίες του Reuters, η Κίνα δεν έχει συνοδεύσει το αίτημά της με σαφείς απειλές οικονομικών αντιποίνων σε περίπτωση που η Τεχεράνη δεν κινηθεί προς την κατεύθυνση που επιθυμεί το Πεκίνο.

Αυτό είναι και το βασικό όριο της κινεζικής παρέμβασης. Η Κίνα έχει σημαντικούς μοχλούς πίεσης, από τις αγορές πετρελαίου μέχρι τις επενδύσεις και την πολιτική στήριξη, αλλά παράλληλα επιδιώκει να διατηρεί τον ρόλο του συνομιλητή όλων των πλευρών και να μην εμφανιστεί ως μέρος της σύγκρουσης.

Το κινεζικό υπουργείο Εξωτερικών έχει τονίσει ότι η περαιτέρω αστάθεια «δεν είναι προς το συμφέρον κανενός» και έχει καλέσει όλες τις πλευρές να σεβαστούν την κυριαρχία και την ασφάλεια των κρατών, να μην πλήττουν κρίσιμες μη στρατιωτικές υποδομές και να επιδιώξουν αποκλιμάκωση μέσω πολιτικών και διπλωματικών μέσων.

Το ερώτημα πλέον είναι εάν αυτή η διπλωματική πίεση θα μεταφραστεί σε πραγματική αλλαγή επί του πεδίου. Για το Πεκίνο, το διακύβευμα είναι διπλό: να προστατεύσει τις ενεργειακές οδούς από τις οποίες εξαρτάται η κινεζική οικονομία και, ταυτόχρονα, να αποδείξει ότι η αυξανόμενη επιρροή του στη Μέση Ανατολή μπορεί να παράγει απτά αποτελέσματα σε μια από τις σοβαρότερες περιφερειακές κρίσεις των τελευταίων ετών.