Η Κομισιόν ενέκρινε το αίτημα της Ελλάδας για ενεργειακή ρήτρα διαφυγής – Επενδύσεις 1 δισ. ευρώ έως το 2028

Το «πράσινο φως» της Ευρωπαϊκής Επιτροπής εξασφάλισε η Ελλάδα, και μάλιστα αποκλειστικά σε ευρωπαϊκό επίπεδο, για την επέκταση της εθνικής ρήτρας διαφυγής στον τομέα της ενέργειας, ανοίγοντας τον δρόμο για επενδύσεις που αναμένεται να προσεγγίσουν το 1 δισ. ευρώ έως το 2028, σύμφωνα με την ανακοίνωση του υπ. Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.

Πρόκειται για μια απόφαση με σημαντικό οικονομικό και πολιτικό αποτύπωμα, καθώς παρέχει πρόσθετη δημοσιονομική ευελιξία για την υλοποίηση έργων που ενισχύουν την ενεργειακή ανθεκτικότητα της χώρας και περιορίζουν την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα.

Η απόφαση ελήφθη την Παρασκευή 9 Οκτωβρίου 2026, σε συνέχεια αιτήματος που είχε υποβάλει το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών με επιστολή του προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 6 Αυγούστου 2026.

Ειδικότερα, εγκρίθηκε η επέκταση του πεδίου εφαρμογής της υφιστάμενης εθνικής ρήτρας διαφυγής, προκειμένου να συμπεριληφθούν σε αυτήν μέτρα για την ενίσχυση της ενεργειακής ανθεκτικότητας. Οι σχετικές επενδύσεις θα χρηματοδοτηθούν από εθνικούς πόρους και θα εξαιρούνται από το όριο αύξησης των καθαρών πρωτογενών δαπανών που προβλέπει το ευρωπαϊκό πλαίσιο οικονομικής διακυβέρνησης, έως το 0,3% του ΑΕΠ σε ετήσια βάση και έως το 0,6% σωρευτικά μέχρι το 2028.

Διευκρινίζεται, ωστόσο, ότι οι δαπάνες αυτές εξακολουθούν να προσμετρώνται στο πρωτογενές αποτέλεσμα και στο δημόσιο χρέος. Συνεπώς, η απόφαση δεν συνεπάγεται την εξαίρεσή τους από τους δημοσιονομικούς δείκτες, αλλά παρέχει μεγαλύτερο περιθώριο για την πραγματοποίηση συγκεκριμένων επενδύσεων εντός των ευρωπαϊκών δημοσιονομικών κανόνων.

Πιερρακάκης: «Η Ελλάδα πρωταγωνιστεί στη διαμόρφωση των ευρωπαϊκών αποφάσεων»

Την ιδιαίτερη πολιτική και οικονομική βαρύτητα της απόφασης υπογράμμισε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, συνδέοντας την ευρωπαϊκή έγκριση με την ενίσχυση της αξιοπιστίας της χώρας και τη δυνατότητα υλοποίησης κρίσιμων ενεργειακών επενδύσεων.

Σε δήλωσή του, ο υπουργός ανέφερε:

«Η σημερινή απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την έγκριση της ενεργειακής ρήτρας διαφυγής, που αφορά αποκλειστικά την Ελλάδα, έχει ιδιαίτερη πολιτική και οικονομική σημασία.

Επιβεβαιώνει ότι η Ελλάδα είναι μια ισχυρή και αξιόπιστη χώρα, που θέτει στόχους, τους πετυχαίνει και πρωταγωνιστεί στη διαμόρφωση των ευρωπαϊκών αποφάσεων.

Η ενεργειακή ρήτρα διαφυγής μάς επιτρέπει να προχωρήσουμε σε κρίσιμες επενδύσεις που θα μειώσουν το κόστος της ενέργειας, θα ενισχύσουν την ενεργειακή μας αυτονομία και θα περιορίσουν την εξάρτησή μας από διεθνείς κρίσεις. Ταυτόχρονα, διατηρούμε τη δυνατότητα να στηρίζουμε τους πολίτες και τις επιχειρήσεις όποτε οι συνθήκες το απαιτούν.

Αυτή είναι η Ελλάδα που χτίζουμε. Με ισχυρή φωνή στην Ευρώπη, δυναμική οικονομία και μεγαλύτερη ασφάλεια για την κοινωνία».

Η τοποθέτηση του υπουργού αναδεικνύει τη σημασία που αποδίδει η κυβέρνηση στη συγκεκριμένη ευρωπαϊκή απόφαση, τόσο ως εργαλείο ενίσχυσης της ενεργειακής αυτονομίας όσο και ως δυνατότητα άσκησης οικονομικής πολιτικής με μεγαλύτερη ευελιξία απέναντι σε ενδεχόμενες διεθνείς αναταράξεις.

Τα έργα που ανοίγει η ενεργειακή ρήτρα διαφυγής

Το επενδυτικό σχέδιο περιλαμβάνει παρεμβάσεις σε διαφορετικούς τομείς της οικονομίας, με έμφαση στην αποθήκευση ενέργειας, στην ενεργειακή αναβάθμιση νοικοκυριών και δημόσιων υποδομών, αλλά και στην ενίσχυση των μεταφορών.

Μεταξύ των βασικών έργων που προγραμματίζεται να ενταχθούν στο νέο πλαίσιο περιλαμβάνεται πρόγραμμα επιχορήγησης μπαταριών για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, συνολικού ύψους 200 εκατ. ευρώ, με στόχο την ενίσχυση της δυνατότητας αποθήκευσης της παραγόμενης ενέργειας.

Παράλληλα, προβλέπεται νέο πανελλαδικό πρόγραμμα ύψους 200 εκατ. ευρώ για την εγκατάσταση αντλιών θερμότητας και ηλιακών θερμοσιφώνων, το οποίο θα αφορά 100.000 δικαιούχους.

Ιδιαίτερη μέριμνα προβλέπεται για τις περιοχές της Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης, καθώς σχεδιάζεται πρόγραμμα ύψους 50 εκατ. ευρώ για 10.000 δικαιούχους στη Δυτική Μακεδονία και στη Μεγαλόπολη. Οι παρεμβάσεις θα περιλαμβάνουν αντλίες θερμότητας, ηλιακούς θερμοσίφωνες και φωτοβολταϊκά συστήματα στέγης με μπαταρία.

Στον τομέα των δημόσιων κτηρίων, το πρόγραμμα «ΗΛΕΚΤΡΑ», προϋπολογισμού 117 εκατ. ευρώ, αφορά την ενεργειακή αναβάθμιση 109 παλαιών κτηρίων του Δημοσίου και πανεπιστημίων.

Επιπλέον, μέσω του προγράμματος «ΦΟΙΒΟΣ – ΑΘΗΝΑ», ύψους 45 εκατ. ευρώ, προβλέπεται ενεργειακή αναβάθμιση 246 σχολικών και προσχολικών εγκαταστάσεων, μεταξύ των οποίων δημοτικά σχολεία, νηπιαγωγεία και βρεφονηπιακοί σταθμοί.

Στον βιομηχανικό τομέα, σχεδιάζεται δράση δέσμευσης και αποθήκευσης άνθρακα προϋπολογισμού 50 εκατ. ευρώ, ενώ σημαντικό μέρος των προβλεπόμενων παρεμβάσεων αφορά τις μεταφορές. Συγκεκριμένα, περιλαμβάνονται σιδηροδρομικά έργα ενίσχυσης της ασφάλειας και επεκτάσεων, ύψους 320 εκατ. ευρώ, καθώς και έργα δημιουργίας σταθμών φόρτισης λεωφορείων, ύψους 20 εκατ. ευρώ.

Η επέκταση της ρήτρας διαφυγής δημιουργεί έτσι ένα πρόσθετο δημοσιονομικό περιθώριο για την προώθηση επενδύσεων που συνδέονται με την ενεργειακή μετάβαση και την ανθεκτικότητα των υποδομών.

Το ζητούμενο πλέον είναι η έγκαιρη ενεργοποίηση των προγραμμάτων και η αποτελεσματική αξιοποίηση των διαθέσιμων πόρων, ώστε η ευρωπαϊκή έγκριση να μεταφραστεί σε υλοποιημένα έργα, χαμηλότερο ενεργειακό κόστος και μεγαλύτερη προστασία της ελληνικής οικονομίας από τις διακυμάνσεις των διεθνών αγορών ενέργειας.