Η ρωσική απαγόρευση στις εξαγωγές ντίζελ αναστατώνει τις αγορές και πυροδοτεί νέο ράλι τιμών

Η απόφαση της Ρωσίας να αναστείλει αυτή την εβδομάδα τις εξαγωγές ντίζελ προκάλεσε έντονες αναταράξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας, επιτείνοντας τις ήδη υφιστάμενες ελλείψεις του καυσίμου και οδηγώντας σε απότομη άνοδο των τιμών, ακόμη και σε αγορές που έχουν διακόψει τις εισαγωγές ρωσικών πετρελαϊκών προϊόντων.

Το ντίζελ αποτελεί το σημαντικότερο προϊόν της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου και η αύξηση της τιμής του έχει ευρείες οικονομικές συνέπειες, καθώς χρησιμοποιείται σε κρίσιμους τομείς, από τη βιομηχανία και τη γεωργία έως τις οδικές μεταφορές και την ηλεκτροπαραγωγή.

Η αγορά βρίσκεται ήδη υπό πίεση τα τελευταία χρόνια, εξαιτίας της ισχυρής ζήτησης που ακολούθησε την πανδημία, των περιορισμών στη διυλιστική δυναμικότητα στη Δύση και των γεωπολιτικών εξελίξεων στη Μέση Ανατολή. Η νέα απόφαση της Μόσχας έρχεται να εντείνει ακόμη περισσότερο τις ανησυχίες για την επάρκεια εφοδιασμού.

Η Ρωσία παραμένει ο δεύτερος μεγαλύτερος εξαγωγέας ντίζελ παγκοσμίως, μετά τις Ηνωμένες Πολιτείες, γεγονός που καθιστά κάθε διαταραχή στις εξαγωγές της καθοριστικό παράγοντα για τη διεθνή αγορά. Μάλιστα, οι ρωσικές αποστολές είχαν ήδη επιβραδυνθεί πριν από την απαγόρευση, καθώς οι επιθέσεις ουκρανικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών σε ενεργειακές εγκαταστάσεις είχαν προκαλέσει ελλείψεις στην εγχώρια αγορά.

Σύμφωνα με στοιχεία της Kpler, οι φορτώσεις ρωσικού ντίζελ περιορίστηκαν σε μόλις 234.000 βαρέλια ημερησίως το διάστημα 1-10 Ιουλίου, έναντι 400.000 βαρελιών ημερησίως τον Ιούνιο και περίπου 817.000 βαρελιών κατά μέσο όρο το 2025.

Η γεωπολιτική κρίση επιτείνει τις ελλείψεις

Πρόσθετες πιέσεις στην αγορά προκάλεσε το νέο κύμα αμερικανικών επιθέσεων κατά του Ιράν, λίγες ώρες μετά την ανακοίνωση της ρωσικής απαγόρευσης. Η εξέλιξη αυτή αναζωπύρωσε τους φόβους για νέες διαταραχές στη ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ και στις εξαγωγές πετρελαϊκών προϊόντων από τη Μέση Ανατολή.

Την ίδια ώρα, τα τελευταία στοιχεία της αμερικανικής Υπηρεσίας Πληροφοριών Ενέργειας (EIA) έδειξαν ότι τα αποθέματα ντίζελ στις ΗΠΑ μειώθηκαν κατά περισσότερα από 4,5 εκατ. βαρέλια μέσα σε μία εβδομάδα, υποχωρώντας στα 97,8 εκατ. βαρέλια στις 3 Ιουλίου, επίπεδο κατά 6% χαμηλότερο από τον μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας.

«Οι εξελίξεις στον Περσικό Κόλπο, σε συνδυασμό με τη διακοπή των ρωσικών εξαγωγών και την εντυπωσιακή έκθεση της EIA, ανάγκασαν όσους είχαν τοποθετηθεί στην πτώση της αγοράς αποσταγμάτων να εγκαταλείψουν τις θέσεις τους», σημείωσε σε ενημερωτικό του σημείωμα ο σύμβουλος της Gulf Oil, Τομ Κλόζα.

Η αναταραχή αποτυπώθηκε άμεσα στις διεθνείς αγορές καυσίμων. Παρότι Ηνωμένες Πολιτείες και Ευρώπη έχουν διακόψει τις εισαγωγές ρωσικού ντίζελ μετά την εισβολή στην Ουκρανία, η παγκόσμια αλληλεξάρτηση της αγοράς οδήγησε σε έντονη άνοδο των τιμών και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού.

Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης για το αμερικανικό ντίζελ εξαιρετικά χαμηλής περιεκτικότητας σε θείο (ULSD) ενισχύθηκαν κατά 11%, φθάνοντας τα 154 δολάρια ανά βαρέλι, περίπου 80 δολάρια υψηλότερα από το αργό WTI. Αντίστοιχα, τα ευρωπαϊκά συμβόλαια gasoil χαμηλής περιεκτικότητας σε θείο κατέγραψαν ιστορικά υψηλό premium έναντι του Brent, στα 60,77 δολάρια ανά βαρέλι.

Η απώλεια ρωσικών ποσοτήτων αναγκάζει παραδοσιακούς αγοραστές, όπως η Βραζιλία και η Τουρκία, να ανταγωνίζονται ευρωπαϊκές χώρες και άλλους εισαγωγείς για φορτία από τις Ηνωμένες Πολιτείες, αυξάνοντας περαιτέρω τις πιέσεις στην αγορά.

Ο αναλυτής της Vortexa, Μικ Στράουτμαν, προειδοποιεί ότι εάν η Τουρκία επιλέξει να διοχετεύσει το σύνολο της εγχώριας παραγωγής στην εσωτερική αγορά, θα περιοριστεί μια σημαντική πηγή προμήθειας ντίζελ για μονάδες ηλεκτροπαραγωγής στη Μεσόγειο κατά την περίοδο αιχμής της θερινής ζήτησης.

Παράλληλα, η άνοδος των τιμών αυξάνει το κόστος για τον αγροτικό τομέα, καθώς οι παραγωγοί της Βραζιλίας και της αμερικανικής Μεσοδυτικής ζώνης αναμένεται να ανταγωνιστούν για τις ίδιες διαθέσιμες ποσότητες καυσίμου ενόψει της περιόδου σποράς στο Νότιο Ημισφαίριο και της συγκομιδής στο Βόρειο.

«Οι Ηνωμένες Πολιτείες εξελίχθηκαν στον βασικό προμηθευτή ντίζελ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Βρετανίας μετά τις διαταραχές στις θαλάσσιες μεταφορές μέσω των Στενών του Ορμούζ. Ωστόσο, κάθε επιπλέον φορτίο που κατευθύνεται προς τη Λατινική Αμερική αφαιρεί διαθέσιμες ποσότητες από την ευρωπαϊκή αγορά», επισημαίνει η επικεφαλής του τομέα διύλισης της FGE NexantECA, Κίλιν Ταμ.

Όπως σημειώνει, η εικόνα επιβαρύνεται περαιτέρω από τα ήδη χαμηλά αποθέματα ντίζελ τόσο στις ΗΠΑ όσο και στην περιοχή Άμστερνταμ–Ρότερνταμ–Αμβέρσα (ARA), ενώ η αναζωπύρωση της έντασης στη Μέση Ανατολή καθιστά αβέβαιο το ενδεχόμενο συνέχισης της χαλάρωσης των κινεζικών περιορισμών στις εξαγωγές καυσίμων και τον Αύγουστο. Εφόσον αυτό επιβεβαιωθεί, περιορίζονται σημαντικά οι πιθανότητες να ενισχυθεί η παγκόσμια προσφορά από την ασιατική αγορά.