Η Τεχεράνη σφίγγει τον κλοιό στα Στενά του Ορμούζ «αναχαιτίζοντας» πετρελαιοφόρα

Η Τεχεράνη επανέλαβε την Παρασκευή ότι διατηρεί το δικαίωμα να ελέγχει τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, προειδοποιώντας παράλληλα τα κράτη του Κόλπου να μην συνταχθούν με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η νέα ιρανική παρέμβαση ήρθε μία ημέρα μετά το πλήγμα σε πλοίο κοντά στο Ομάν, περιστατικό που ανέδειξε την ευθραυστότητα της προκαταρκτικής συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου στο Ιράν.

Η ιρανική αντίδραση ήρθε ως απάντηση σε κοινή δήλωση των ΗΠΑ και έξι κρατών του Κόλπου, την οποία η Τεχεράνη χαρακτήρισε «παρεμβατική, ανεύθυνη και προκλητική». Στη δήλωση αυτή απορριπτόταν η επιμονή του Ιράν να επιβάλει τέλη διέλευσης στα πλοία που περνούν από τα Στενά.

«Η ασφαλής διέλευση από το Στενό του Ορμούζ δεν μπορεί να διασφαλιστεί με ασαφείς ρυθμίσεις, παράλληλες διαδρομές ή διαδικασίες λήψης αποφάσεων που αγνοούν τον ρόλο του Ιράν ως παράκτιου κράτους», ανέφερε σε ανάρτησή του στο X ο υφυπουργός Εξωτερικών Καζέμ Γκαριμπαμπάντι.

Αναχαιτίστηκαν τρία ξένα δεξαμενόπλοια

Λίγο αργότερα, η ιρανική κρατική τηλεόραση μετέδωσε ότι τρία ξένα δεξαμενόπλοια, τα οποία φέρονται να επιχείρησαν «μη εξουσιοδοτημένη διέλευση» από τα Στενά, αναχαιτίστηκαν ύστερα από προειδοποίηση του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης. Δεν δόθηκαν περαιτέρω λεπτομέρειες για το περιστατικό.

Οι εξελίξεις επανέφεραν στο προσκήνιο τους κινδύνους για τη διεθνή ναυσιπλοΐα σε μία από τις πλέον κρίσιμες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη. Από τα Στενά του Ορμούζ διέρχεται συνήθως περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.

Παρά την ένταση και τις αντικρουόμενες ερμηνείες της ενδιάμεσης συμφωνίας της περασμένης εβδομάδας μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ, οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν την Παρασκευή περισσότερο από 3%, οδεύοντας προς σημαντικές εβδομαδιαίες απώλειες. Την ίδια ημέρα, σύμφωνα με ναυτιλιακά στοιχεία, η Saudi Aramco επανέλαβε τις φορτώσεις αργού πετρελαίου στον τερματικό σταθμό Ras Tanura στον Κόλπο, το μεγαλύτερο πετρελαϊκό λιμάνι του κόσμου, έπειτα από σχεδόν τέσσερις μήνες διακοπής.

Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, ολοκληρώνοντας περιοδεία στον Κόλπο με στόχο να καθησυχάσει τους περιφερειακούς συμμάχους των ΗΠΑ για την προσωρινή συμφωνία, προειδοποίησε την Πέμπτη ότι οποιαδήποτε ιρανική απειλή ή παρεμπόδιση πλοίων στα Στενά «θα δημιουργήσει πρόβλημα».

Στην κοινή δήλωσή τους, ο Ρούμπιο και το Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου ζήτησαν «ελεύθερη, άνευ όρων και απεριόριστη ναυσιπλοΐα» στα Στενά, χωρίς διόδια ή «απόπειρες ελέγχου». Παράλληλα, υποστήριξαν ότι μια βιώσιμη ειρήνη θα πρέπει να περιλαμβάνει απαντήσεις για το βαλλιστικό πρόγραμμα του Ιράν, τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη και τη στήριξη της Τεχεράνης σε ομάδες πληρεξουσίων στην περιοχή.

Επιβραδύνθηκε η διέλευση τάνκερ από τα Στενό του Ορμούζ

Λιγότερα πλοία διέσχισαν το Στενό του Ορμούζ σήμερα συγκριτικά με προηγούμενες μέρες, μερικές ώρες αφότου πλοίο που τελεί υπό τη διαχείριση ταϊβανέζικης εταιρίας δέχθηκε επίθεση, σύμφωνα με δεδομένα παρακολούθησης πλοίων.

Ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός (ΔΝΟ) ανέστειλε προσωρινά την επιχείρηση για απομάκρυνση εκατοντάδων πλοίων και χιλιάδων ναυτικών στον Κόλπο μετά τις ζημιές που υπέστη το πλοίο στην επίθεση στη θαλάσσια δίοδο ανοικτά του Ομάν.

Η κίνηση των δεξαμενοπλοίων, που περιλαμβάνει πλοία μεταφοράς αργού, πετρελαϊκών και χημικών προϊόντων, έφθασε σήμερα τις 13 διελεύσεις και προς τις δύο κατευθύνσεις, συγκριτικά με 24 χθες και 27 πλοία την Τετάρτη, ο μεγαλύτερος αριθμός από τότε που ξέσπασε η σύγκρουση με αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, σύμφωνα με ανάλυση της Kpler.

Ωστόσο, τουλάχιστον τέσσερα τάνκερ, μεταξύ των οποίων τρία πολύ μεγάλα δεξαμενόπλοια μεταφοράς αργού, που μπορούν να μεταφέρουν το καθένα μέγιστη ποσότητα 2 εκατ. βαρελιών πετρελαίου, εισήλθαν στον Κόλπο για να παραλάβουν πετρέλαιο, σύμφωνα με σημερινά στοιχεία της LSEG και του MarineTraffic.

Δύο άλλα σούπερ τάνκερ εισήλθαν στο Στενό για να παραλάβουν ιρανικό πετρέλαιο, σύμφωνα με άλλα δεδομένα παρακολούθησης πλοίων, ενώ άλλο δεξαμενόπλοιο βγήκε από το Στενό με 2 εκατ. βαρέλια πετρελαίου ανοικτά του Ομάν, σύμφωνα με ανάλυση της Kpler.

Οι αγοραστές πετρελαίου ελπίζουν να εξασφαλίσουν αποθέματα ύστερα από μήνες προβλημάτων που προκλήθηκαν από τον πόλεμο στο Ιράν μετά τη συμφωνία για κατάπαυση πυρός που συνήφθη μεταξύ της Ουάσινγκτον και της Τεχεράνης.

Πριν το ξέσπασμα της σύγκρουσης, οι συνολικές διελεύσεις κατά μέσο την ημέρα ήταν 125 πλοία. Η ταϊβανέζικη Evergreen Marine δήλωσε σήμερα ότι το πλοίο που τελεί υπό τη διαχείρισή της χτυπήθηκε κοντά στο Ομάν από «άγνωστο βλήμα» μετά τις δηλώσεις Αμερικανών αξιωματούχων στο Reuters χθες ότι το Ιράν έβαλε κατά του πλοίου.

«Η επίθεση είναι πισωγύρισμα στα σχέδια για τον απεγκλωβισμό πλοίων και την επανέναρξη της διαμετακόμισης μέσω του Στενού του Ορμούζ, αν και πάλι αναμένονται κάποιες μεταφορές», δήλωσε ο Γιάκομπο Λάρσεν, επικεφαλής ασφάλειας στη ναυτιλιακή ένωση BIMCO.

Προειδοποιήσεις κατά «εχθρικών και παρεμβατικών πολιτικών»

Το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών απάντησε ότι η στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στον Κόλπο αποτελεί πηγή ανασφάλειας και διχασμού για την περιοχή. Υποστήριξε επίσης ότι η διαχείριση των Στενών πρέπει να γίνεται από το Ιράν και το Ομάν, σύμφωνα με τους όρους της ενδιάμεσης συμφωνίας.

«Προειδοποιούμε για τη συνέχιση εχθρικών και παρεμβατικών πολιτικών στην περιοχή», ανέφερε η ανακοίνωση της Τεχεράνης.

Το Ιράν έχει αναλάβει ουσιαστικό έλεγχο της πλωτής οδού μετά τις αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις της 28ης Φεβρουαρίου, οι οποίες πυροδότησαν τον πόλεμο και προκάλεσαν σοβαρές αναταράξεις στις ροές πετρελαίου, στις διεθνείς αγορές ενέργειας και στην ευρύτερη παγκόσμια οικονομία.

Σε ακόμη πιο αυστηρό τόνο, ο Αλί Ακμπάρ Βελαγιατί, κορυφαίος σύμβουλος του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, απηύθυνε προειδοποίηση προς τους συμμάχους της Ουάσινγκτον στον Κόλπο. «Η σταθερότητα των αραβικών κρατών του Περσικού Κόλπου οφείλεται στη διαχείριση των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν επί έναν αιώνα. Η στρατηγική τους επιβίωση βρίσκεται στο έλεος της ανοχής της Τεχεράνης», έγραψε στο X.

Η ένταση κλιμακώθηκε μετά το περιστατικό με το πλοίο Ever Lovely της ταϊβανέζικης Evergreen Marine, σημαίας Σιγκαπούρης, το οποίο, σύμφωνα με την εταιρεία, χτυπήθηκε την Πέμπτη κοντά στο Ομάν από «άγνωστο αντικείμενο». Το πλοίο ακολουθούσε διαδρομή που είχε συστήσει η βρετανική ναυτική υπηρεσία UKMTO.

Δεν αναφέρθηκαν τραυματισμοί, ενώ το πλοίο συνέχισε αργότερα την πορεία του εκτός των Στενών. Δύο Αμερικανοί αξιωματούχοι δήλωσαν στο Reuters ότι το Ιράν πυροβόλησε το πλοίο.

Η Αρχή του Περσικού Κόλπου του Ιράν, την οποία έχει συστήσει η Τεχεράνη για τη διαχείριση των αιτημάτων διέλευσης πλοίων από τα Στενά, προειδοποίησε ότι κάθε πορεία μέσω μη εγκεκριμένων διαδρομών θα πραγματοποιείται με ευθύνη του ιδιοκτήτη, του διαχειριστή και του πλοιάρχου.

Από την αμερικανική κυβέρνηση δεν υπήρξε άμεσο σχόλιο. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ είχε προειδοποιήσει νωρίτερα αυτόν τον μήνα ότι, εάν το Ιράν δεν τηρήσει την ενδιάμεση συμφωνία —συμπεριλαμβανομένου του ανοίγματος των Στενών— οι ΗΠΑ είναι πιθανό να επιστρέψουν σε στρατιωτικά πλήγματα κατά της χώρας.

Ανοιχτά μέτωπα σε Λίβανο, πυρηνικές επιθεωρήσεις και οικονομικά κίνητρα

Πέρα από το ζήτημα του ελέγχου των Στενών του Ορμούζ, παραμένουν σημαντικές διαφωνίες και σε άλλα κρίσιμα σημεία της συμφωνίας-πλαισίου για την κατάπαυση του πυρός. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται τα οικονομικά κίνητρα προς το Ιράν, το πλαίσιο των πυρηνικών επιθεωρήσεων και ο παράλληλος πόλεμος του Ισραήλ στον Λίβανο.

Η συμφωνία προβλέπει περίοδο 60 ημερών για συνομιλίες, με στόχο να αντιμετωπιστούν τα δυσκολότερα ζητήματα, μεταξύ των οποίων και το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο πόλεμος αποτελεί σοβαρή πολιτική πρόκληση για τον Τραμπ ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου, οι οποίες θα κρίνουν τον έλεγχο του Κογκρέσου.

Στο μεταξύ, ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός, υπηρεσία του ΟΗΕ, ανέστειλε προσωρινά τις δραστηριότητες συνοδείας πλοίων μέσω των Στενών του Ορμούζ μετά το περιστατικό κοντά στο Ομάν.

Ο ΙΜΟ και το Ομάν είχαν ανακοινώσει αυτή την εβδομάδα νέα νότια διαδρομή μέσω των Στενών, με στόχο την απομάκρυνση εκατοντάδων πλοίων που είχαν εγκλωβιστεί λόγω του πολέμου. Η πρωτοβουλία προκάλεσε την έντονη αντίδραση της Τεχεράνης.

Ο πρόεδρος της Νότιας Κορέας, Λι Τζάε Μιουνγκ, δήλωσε την Παρασκευή ότι τρία νοτιοκορεατικά πλοία αναμένεται να εξέλθουν από τα Στενά μέσα στο Σαββατοκύριακο. Το υπουργείο Ωκεανών της χώρας είχε αναφέρει προηγουμένως ότι ακόμη οκτώ νοτιοκορεατικά πλοία είχαν ήδη αποχωρήσει.

Παράλληλα, δύο πολύ μεγάλα δεξαμενόπλοια μεταφοράς αργού πετρελαίου, υπό τον έλεγχο της ναυτιλιακής Bahri της Σαουδικής Αραβίας, εντοπίστηκαν να φορτώνουν αργό πετρέλαιο στο Ras Tanura, ενώ ένα ακόμη ανέμενε στην περιοχή, σύμφωνα με ναυτιλιακά δεδομένα. Κάθε VLCC μπορεί να μεταφέρει έως και 2 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου.

Το Ras Tanura βρίσκεται στη σαουδαραβική ακτή, δυτικά των Στενών του Ορμούζ. Πριν από τη σύγκρουση, εξήγε περισσότερα από 5 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου ημερησίως.