ΗΑΕ – Ιράν: Παρασκηνιακή συμφωνία για αποδέσμευση 20 δισ. δολαρίων με αντάλλαγμα τον τερματισμό επιθέσεων

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα φέρονται να συμφώνησαν στην αποδέσμευση δισεκατομμυρίων δολαρίων προς το Ιράν, σύμφωνα με τέσσερις πηγές που επικαλείται το Reuters, σε μια κίνηση που ερμηνεύεται ως τακτική στροφή με στόχο την αποκλιμάκωση των εντάσεων στον Κόλπο.

Η φερόμενη συμφωνία έρχεται έπειτα από εβδομάδες ιρανικών επιθέσεων εναντίον του πλούσιου αραβικού κράτους, στη διάρκεια του πολέμου ΗΠΑ–Ισραήλ με την Ισλαμική Δημοκρατία. Παράλληλα, συμπίπτει με την τελική φάση ευρύτερων διαπραγματεύσεων μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσινγκτον για τον τερματισμό της σύγκρουσης.

Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, οι συνομιλίες αυτές θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν την αποδέσμευση δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων από ιρανικά πετρελαϊκά έσοδα, τα οποία έχουν παγώσει σε ξένες τράπεζες λόγω των αμερικανικών κυρώσεων.

Αντικρουόμενες πληροφορίες για το ύψος των κεφαλαίων

Δύο περιφερειακές πηγές δήλωσαν στο Reuters ότι τα ΗΑΕ συμφώνησαν να εκταμιεύσουν συνολικά 10 δισ. δολάρια, εκ των οποίων ποσό άνω των 3 δισ. δολαρίων έχει ήδη παραδοθεί.

Δύο ακόμη πηγές με γνώση της συμφωνίας ανέβασαν το συνολικό ύψος της στα 20 δισ. δολάρια. Κατά τις ίδιες πηγές, η κίνηση συμφωνήθηκε με αντάλλαγμα τον τερματισμό των ιρανικών επιθέσεων κατά των ΗΑΕ. Μία από αυτές ανέφερε επίσης ότι έχει ήδη διατεθεί πρώτη δόση ύψους 3 δισ. δολαρίων.

Το Reuters σημειώνει ότι δεν μπόρεσε να εξακριβώσει αν τα κεφάλαια που φέρονται να προορίζονται για μεταφορά ανήκουν στα ΗΑΕ ή αν προέρχονται από δεσμευμένους ιρανικούς λογαριασμούς στο τραπεζικό σύστημα των Εμιράτων ή σε άλλες χώρες.

Κατηγορηματική διάψευση από το Άμπου Ντάμπι

Το υπουργείο Εξωτερικών των ΗΑΕ εξέδωσε ανακοίνωση νωρίς το Σάββατο, με την οποία διέψευσε κατηγορηματικά τις αναφορές περί μεταφοράς κεφαλαίων, συμπεριλαμβανομένων των ισχυρισμών για ποσό 3 δισ. δολαρίων.

Στην ανακοίνωση τονίζεται ότι οι σχετικοί ισχυρισμοί είναι «εντελώς ψευδείς και αβάσιμοι» και ότι δεν έχουν αποδεσμευτεί, μεταφερθεί ή διευκολυνθεί μέσω των ΗΑΕ παγωμένα ιρανικά κεφάλαια. Η ανακοίνωση δεν παρείχε περαιτέρω διευκρινίσεις.

Νωρίτερα, όταν το Reuters είχε ζητήσει σχόλιο για τη φερόμενη μεταφορά, αξιωματούχος των ΗΑΕ είχε δηλώσει ότι η εξωτερική πολιτική της χώρας εστιάζει στην αποκλιμάκωση, στη μείωση των εντάσεων και στην προώθηση της ειρήνης και της σταθερότητας στην περιοχή.

Η τελευταία επίθεση στα ΗΑΕ και η αλλαγή κλίματος

Τα ΗΑΕ, τα οποία είχαν βρεθεί έντονα στο στόχαστρο του Ιράν στο αποκορύφωμα της σύγκρουσης, δεν έχουν δεχθεί νέες επιθέσεις τον τελευταίο μήνα. Αντίθετα, σύμφωνα με το Reuters, η Τεχεράνη έχει στρέψει πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη προς το Κουβέιτ και το Μπαχρέιν.

Η τελευταία γνωστή άμεση ιρανική επίθεση κατά των ΗΑΕ σημειώθηκε στις 4 Μαΐου, με στόχο το λιμάνι της Φουτζέιρα στον Κόλπο του Ομάν.

Η φερόμενη συμφωνία σηματοδοτεί εντυπωσιακή μεταβολή σε σχέση με το κλίμα ανοιχτής εχθρότητας που είχε επικρατήσει στις σχέσεις ΗΑΕ–Ιράν κατά τη διάρκεια μεγάλου μέρους του πολέμου. Οι ιρανικές επιθέσεις είχαν πλήξει την εικόνα ασφάλειας της χώρας, είχαν οδηγήσει σε ακυρώσεις στα ξενοδοχεία του Ντουμπάι και είχαν ωθήσει μέρος των ξένων κατοίκων να εγκαταλείψουν προσωρινά την περιοχή.

Η στάση των ΗΠΑ και η σιωπή της Τεχεράνης

Ο Λευκός Οίκος δεν απάντησε άμεσα σε αίτημα του Reuters για σχολιασμό της φερόμενης συμφωνίας.

Στην Ουάσινγκτον, ο αντιπρόεδρος Τζ. Ντ. Βανς δήλωσε την Παρασκευή ότι δεν πρόκειται να διατεθούν κεφάλαια στο Ιράν απλώς και μόνο για να υπογράψει συμφωνία με τις ΗΠΑ ή να συμμετάσχει σε συνάντηση. Πρόσθεσε ότι η πιθανή συμφωνία είναι δομημένη με τρόπο που θα επιτρέπει την εισροή οικονομικών οφελών προς την Τεχεράνη μόνο εφόσον αυτή τηρήσει τις δεσμεύσεις της.

Οι ιρανικές αρχές δεν απάντησαν άμεσα σε αίτημα του Reuters για σχόλιο.

Όλες οι πηγές που επικαλείται το πρακτορείο μίλησαν υπό καθεστώς ανωνυμίας, λόγω της ευαισθησίας του θέματος.

Τα πιθανά οφέλη για όλες τις πλευρές

Μία από τις πηγές με γνώση της συμφωνίας υποστήριξε ότι η κίνηση αυτή θα μπορούσε να λειτουργήσει ως μηχανισμός επίλυσης της σύγκρουσης χωρίς καμία πλευρά να παραβιάσει τις «κόκκινες γραμμές» της.

Κατά την ίδια εκτίμηση, το Ιράν θα μπορούσε να παρουσιάσει τα κεφάλαια ως αποζημίωση για πολεμικές ζημιές, η Ουάσινγκτον θα μπορούσε να επιμείνει ότι δεν κατέβαλε η ίδια χρήματα, ενώ το Άμπου Ντάμπι θα εξασφάλιζε μεγαλύτερη ασφάλεια και θα προστάτευε τη θέση του Ντουμπάι ως διεθνούς επιχειρηματικού κόμβου.

Άλλη πηγή ανέφερε ότι, σε αντάλλαγμα για την εκταμίευση, το Ιράν θα σταματούσε τις επιθέσεις με πυραύλους και drones κατά των ΗΑΕ, ενώ θα ακολουθούσε αναθέρμανση των διμερών σχέσεων. Αυτή θα μπορούσε να περιλαμβάνει ανταλλαγή πληροφοριών και ενίσχυση της οικονομικής συνεργασίας.

Η ίδια πηγή πρόσθεσε ότι η Τεχεράνη έχει προσεγγίσει τουλάχιστον δύο ακόμη αραβικά κράτη του Κόλπου με στόχο την επίτευξη παρόμοιων συμφωνιών.

Ο ρόλος των Φρουρών της Επανάστασης

Σύμφωνα με πηγή που γνωρίζει τις συνομιλίες, οι επαφές είχαν ξεκινήσει πριν από αρκετές εβδομάδες, αλλά επιταχύνθηκαν μετά την επίσκεψη αξιωματούχων των Φρουρών της Επανάστασης στο Άμπου Ντάμπι την προηγούμενη εβδομάδα.

Οι Ιρανοί αξιωματούχοι φέρονται να συναντήθηκαν με τον σεΐχη Ταχνούν μπιν Ζαγιέντ αλ Ναχγιάν, σύμβουλο εθνικής ασφάλειας των ΗΑΕ και αναπληρωτή κυβερνήτη του Άμπου Ντάμπι, και να φιλοξενήθηκαν στον ξενώνα του.

Ακολούθησε επίσκεψη αξιωματούχων των ΗΑΕ στην Τεχεράνη, με αντικείμενο τη διαπραγμάτευση των λεπτομερειών του μηχανισμού.

Το Ντουμπάι ως οικονομική γραμμή ζωής για την Τεχεράνη

Η φερόμενη συμφωνία εντάσσεται σε ένα περίπλοκο οικονομικό περιβάλλον, στο οποίο το Ντουμπάι διαδραματίζει κομβικό ρόλο. Ως βασικός εμπορικός κόμβος των ΗΑΕ, αποτελεί εδώ και χρόνια μία από τις σημαντικότερες οικονομικές διόδους του Ιράν.

Τράπεζες του Ντουμπάι διατηρούν διαχρονικά σημαντικές καταθέσεις που συνδέονται με ιρανικά συμφέροντα. Πολλές από αυτές έχουν ουσιαστικά ακινητοποιηθεί εξαιτίας των αμερικανικών κυρώσεων, οι οποίες περιορίζουν την πρόσβαση ιρανικών οντοτήτων στο διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα.

Στις 11 Απριλίου, ανώτερη ιρανική πηγή είχε δηλώσει ότι οι ΗΠΑ συμφώνησαν στην αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων που βρίσκονται στο Κατάρ και σε άλλες ξένες τράπεζες. Αμερικανός αξιωματούχος είχε διαψεύσει γρήγορα τον ισχυρισμό.

Η ίδια ιρανική πηγή είχε συνδέσει την αποδέσμευση των περιουσιακών στοιχείων με τη διασφάλιση της ασφαλούς διέλευσης μέσω του Στενού του Ορμούζ, ενός κρίσιμου θαλάσσιου περάσματος και βασικού ζητήματος στις συνομιλίες για τον τερματισμό της σύγκρουσης.