ΗΠΑ και Ιράν σε νέο αδιέξοδο – «Ανοιχτά» τα Στενά του Ορμούζ λέει ο Τραμπ, διαψεύδει η Τεχεράνη

Η αντιπαράθεση Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν συνεχίζεται με αμείωτη ένταση σαν να βολεύει τις δύο πλευρές. Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι δεν βρίσκονται σε εξέλιξη ούτε έχουν προγραμματιστεί συνομιλίες με την Τεχεράνη, επιμένοντας παράλληλα ότι τα Στενά του Ορμούζ είναι ανοιχτά στη ναυσιπλοΐα. Η εικόνα που παρουσιάζει η Ουάσιγκτον έρχεται σε ευθεία αντίθεση με την ιρανική θέση. Η Τεχεράνη υποστηρίζει ότι η στρατηγικής σημασίας θαλάσσια δίοδος θα παραμείνει κλειστή έως ότου οι ΗΠΑ εκπληρώσουν τους όρους της προσωρινής συμφωνίας που είχε συναφθεί τον Ιούνιο.

Με ανάρτησή του στο Truth Social, ο Τραμπ ξεκαθάρισε ότι, κατά την αμερικανική πλευρά, δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή καμία ενεργή διπλωματική διαδικασία με την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν. Παράλληλα υποστήριξε ότι ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός του Ιράν παραμένει σε ισχύ, αλλά ότι τα Στενά του Ορμούζ λειτουργούν και πως οι θαλάσσιες νάρκες έχουν απομακρυνθεί ή καταστραφεί.

Οι δηλώσεις του έρχονται σε αντίθεση ακόμη και με όσα είχε αναφέρει μία ημέρα νωρίτερα ο Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρός και ειδικός απεσταλμένος του Αμερικανού προέδρου, ο οποίος είχε εμφανιστεί αισιόδοξος για τις επαφές με την Τεχεράνη. Το διπλωματικό αδιέξοδο έγινε ακόμη πιο εμφανές μετά τη λήξη, τη Δευτέρα 17 Αυγούστου, της προσωρινής κατάπαυσης του πυρός. Ιρανός αξιωματούχος είχε ήδη προειδοποιήσει ότι η χώρα μεταβαίνει σε «πλήρως επιθετική» στρατιωτική στάση, καθώς δεν διαφαίνεται πρόοδος στις διαπραγματεύσεις.

Η Τεχεράνη θέτει όρους για Ορμούζ

Ο επικεφαλής Ιρανός διαπραγματευτής Μοχαμάντ Μπαγκέρ Καλιμπάφ δήλωσε ότι τα Στενά δεν πρόκειται να ανοίξουν πλήρως προτού η Ουάσιγκτον υλοποιήσει τις δεσμεύσεις που, σύμφωνα με την ιρανική πλευρά, απορρέουν από την ενδιάμεση συμφωνία του Ιουνίου. Μεταξύ των απαιτήσεων της Τεχεράνης περιλαμβάνονται η άρση του αμερικανικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών, η χαλάρωση ή κατάργηση των πετρελαϊκών κυρώσεων, η αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων και η παύση στρατιωτικών επιχειρήσεων και απειλών.

Το μνημόνιο της 17ης Ιουνίου προέβλεπε χρονικό ορίζοντα 60 ημερών για μια ευρύτερη συμφωνία σχετικά με το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα και τις αμερικανικές κυρώσεις. Η προθεσμία αυτή έληξε χωρίς συνολική διευθέτηση, με τον Τραμπ να δηλώνει ότι δεν σχεδιάζει παράταση της συμφωνίας.

Παρά τη διαβεβαίωση του Τραμπ ότι τα Στενά είναι «ανοιχτά και λειτουργούν», τα πραγματικά στοιχεία της ναυσιπλοΐας δείχνουν μια πολύ πιο δύσκολη κατάσταση. Προκαταρκτικά δεδομένα παρακολούθησης έδειξαν ότι τη Δευτέρα πέρασαν από τα Στενά μόλις έξι εμπορικά πλοία μεταφοράς εμπορευμάτων, ενώ δεν καταγράφηκε διέλευση πολύ μεγάλων δεξαμενόπλοιων αργού πετρελαίου ή πλοίων μεταφοράς LNG. Ο αριθμός παραμένει δραματικά χαμηλότερος από τα επίπεδα πριν από την έναρξη του πολέμου, όταν καταγράφονταν περισσότερες από 130 διελεύσεις πλοίων ημερησίως.

Επομένως, ακόμη κι αν τα Στενά δεν είναι απολύτως αποκλεισμένα από φυσική άποψη, η εμπορική ναυσιπλοΐα απέχει πολύ από το να έχει επανέλθει σε κανονικές συνθήκες.

Η εικόνα επιβαρύνεται και από νέα περιστατικά ασφαλείας. Η βρετανική υπηρεσία United Kingdom Maritime Trade Operations ανακοίνωσε ότι πλοίο που εξερχόταν από τα Στενά χτυπήθηκε την Τρίτη από άγνωστο βλήμα, με αποτέλεσμα να υποστεί ζημιές στο μηχανοστάσιο και να αναφερθεί θανάσιμος τραυματισμός μέλους του πληρώματος.

Νέα ένταση μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν επίσης καταγγείλει επανειλημμένα επιθέσεις εναντίον της ναυσιπλοΐας στην περιοχή. Τις τελευταίες ημέρες κατηγόρησαν το Ιράν για επιθέσεις σε πλοία που συνδέονται με την ADNOC και ζήτησαν την πλήρη επαναλειτουργία του Ορμούζ. Η Τεχεράνη έχει απορρίψει τις σχετικές κατηγορίες.

Η αντιπαράθεση με το Άμπου Ντάμπι προσθέτει ένα ακόμη επίπεδο αβεβαιότητας, καθώς η κρίση δεν περιορίζεται πλέον στη σχέση Ουάσιγκτον–Τεχεράνης, αλλά επηρεάζει άμεσα τα κράτη του Κόλπου και τις εμπορικές τους οδούς.

Το πετρέλαιο ξανά πάνω από τα 91 δολάρια

Η αβεβαιότητα γύρω από το Ορμούζ έχει ήδη ισχυρό αντίκτυπο στις αγορές ενέργειας. Την Τρίτη το Brent έκλεισε στα 91,02 δολάρια το βαρέλι, στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων τριών και πλέον εβδομάδων, καθώς μειώθηκαν οι προσδοκίες για άμεση ειρηνευτική συμφωνία.

Η άνοδος συνεχίστηκε και την Τετάρτη 19 Αυγούστου, με το Brent να κινείται γύρω από τα 91,44 δολάρια, καταγράφοντας τέταρτη συνεχόμενη ημέρα κερδών. Η αγορά προσπαθεί πλέον να τιμολογήσει το ενδεχόμενο μιας παρατεταμένης κρίσης και όχι μιας σύντομης διακοπής στις ενεργειακές ροές.

Πίεση και στις διεθνείς αγορές ομολόγων

Η ενεργειακή κρίση μεταδίδεται ήδη στην παγκόσμια οικονομία μέσω των φόβων για νέο κύμα πληθωρισμού. Η απόδοση του 30ετούς αμερικανικού ομολόγου έφθασε την Τρίτη έως το 5,3371%, το υψηλότερο επίπεδο από το 2007. Παράλληλα, αποδόσεις κρατικών ομολόγων στη Γερμανία, τη Γαλλία και την Ιαπωνία ανέβηκαν σε επίπεδα που είχαν να καταγραφούν εδώ και πολλά χρόνια.

Το ακριβότερο πετρέλαιο αυξάνει τις πληθωριστικές πιέσεις, ενώ ταυτόχρονα οι κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν υψηλότερο κόστος δανεισμού. Ο συνδυασμός αυτός δημιουργεί έναν ιδιαίτερα δύσκολο οικονομικό γρίφο για τις κεντρικές τράπεζες, καθώς περιορίζει τα περιθώρια χαλάρωσης της νομισματικής πολιτικής.