ΗΠΑ και Ιράν σε τεχνικές συνομιλίες στη Ντόχα για μόνιμη εκεχειρία και Στενά του Ορμούζ

Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν πραγματοποίησαν την Τετάρτη τεχνικές συνομιλίες στη Ντόχα, σε μια νέα προσπάθεια να διαμορφώσουν το πλαίσιο για μια διαρκή εκεχειρία και να διασφαλίσουν την ομαλή ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ. Την πληροφορία επιβεβαίωσαν στο Reuters πηγή με άμεση γνώση των διαπραγματεύσεων και Ιρανός αξιωματούχος.

Σύμφωνα με την ίδια πηγή, ο γαμπρός του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, και ο ειδικός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ συναντήθηκαν με τον πρωθυπουργό του Κατάρ, το οποίο, μαζί με το Πακιστάν, διαδραματίζει ρόλο μεσολαβητή. Στόχος της συνάντησης ήταν να τεθούν οι βάσεις των διαπραγματεύσεων, χωρίς ωστόσο οι δύο Αμερικανοί αξιωματούχοι να συμμετέχουν στις τεχνικές συζητήσεις.

Οι συνομιλίες βασίζονται στην ενδιάμεση συμφωνία των 14 σημείων που υπεγράφη τον περασμένο μήνα, με στόχο τον τερματισμό της σύγκρουσης που ξέσπασε μετά τις αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις στο Ιράν τον Φεβρουάριο, την επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ και την έναρξη διαπραγματεύσεων διάρκειας 60 ημερών για μια μόνιμη ειρηνευτική συμφωνία.

Παρά ταύτα, οι δύο πλευρές εξακολουθούν να διαφωνούν ως προς την ερμηνεία της προσωρινής συμφωνίας, γεγονός που οδήγησε σε νέα ανταλλαγή επιθέσεων την περασμένη εβδομάδα.

Το Ιράν επιδιώκει τη διεθνή αναγνώριση του ελέγχου του επί του Στενού του Ορμούζ, καθώς και του δικαιώματός του να επιβάλλει τέλη στα πλοία που διέρχονται από τον Περσικό Κόλπο, ακόμη και με τη χρήση βίας, σύμφωνα με δύο ανώτερες ιρανικές πηγές. Παρότι η ναυσιπλοΐα έχει αποκατασταθεί εν μέρει, η περιοχή παραμένει κρίσιμη για την παγκόσμια αγορά ενέργειας, καθώς πριν από τον πόλεμο από το Ορμούζ διερχόταν περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.

Εστίαση στα Στενά Ορμούζ, παγωμένα περιουσιακά στοιχεία

Οι συνομιλίες στη Ντόχα διεξάγονται σε επίπεδο επικεφαλής διαπραγματευτών και τεχνικών εμπειρογνωμόνων. Ξεκίνησαν το βράδυ της Τρίτης και συνεχίστηκαν καθ’ όλη τη διάρκεια της Τετάρτης, σύμφωνα με τον Ιρανό αξιωματούχο.

Η Τεχεράνη έχει θέσει ως βασικές προτεραιότητες τη συμφωνία για τη διαχείριση των Στενών του Ορμούζ και την αποδέσμευση περίπου 6 δισ. δολαρίων σε παγωμένα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία. Όπως ανέφερε ο ίδιος αξιωματούχος, τα δύο αυτά ζητήματα αποτελούν τον βασικό άξονα του τρέχοντος γύρου διαπραγματεύσεων.

Από την πλευρά τους, οι Ηνωμένες Πολιτείες δίνουν προτεραιότητα στη διασφάλιση της ελεύθερης και ασφαλούς ναυσιπλοΐας μέσω του στρατηγικής σημασίας περάσματος.

Την ίδια ώρα, τα κρατικά μέσα ενημέρωσης του Ιράν μετέδωσαν ότι ξένο πλοίο μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων προσάραξε στα Στενά του Ορμούζ, αφού κινήθηκε εκτός της προκαθορισμένης ναυτιλιακής διαδρομής που έχουν ορίσει οι ιρανικές αρχές.

«Το Ορμούζ ανοίγει σταδιακά, όμως η κατάσταση παραμένει άνιση, απρόβλεπτη και στερείται πλήρους διαφάνειας», σχολίασε η Βαντάνα Χάρι, ιδρύτρια της εταιρείας ανάλυσης της αγοράς πετρελαίου Vanda Insights.

Η σύγκρουση προκάλεσε ιρανικά πλήγματα σε κράτη του Κόλπου που φιλοξενούν αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις, ενώ στοίχισε τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους, κυρίως στο Ιράν και τον Λίβανο. Παράλληλα, προκάλεσε έντονες αναταράξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας, με τις τιμές του πετρελαίου να ενισχύονται εκ νέου την Τετάρτη, μετά την πρόσφατη αποκλιμάκωση των στρατιωτικών επιχειρήσεων.

Η ενδιάμεση συμφωνία προβλέπει επίσης την αποκλιμάκωση της σύγκρουσης μεταξύ του Ισραήλ και της υποστηριζόμενης από το Ιράν Χεζμπολάχ στον Λίβανο.

Παράλληλα, οι Ηνωμένες Πολιτείες προωθούν ξεχωριστό δίαυλο συνομιλιών μεταξύ του Ισραήλ και της κυβέρνησης του Λιβάνου, ο οποίος οδήγησε σε συμφωνία-πλαίσιο για θέματα ασφάλειας. Η Χεζμπολάχ έχει απορρίψει τη συγκεκριμένη πρωτοβουλία, ενώ αναλυτές εκτιμούν ότι ενδέχεται να παγιώσει το πολιτικό αδιέξοδο στη χώρα.

Σύμφωνα με την πηγή που παρακολουθεί τις συνομιλίες, μέχρι αργά το βράδυ της Τρίτης βρισκόταν σε εξέλιξη έντονη διπλωματική κινητικότητα για το μέλλον του Λιβάνου, με τη συμμετοχή όλων των εμπλεκόμενων πλευρών, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών.