Ιράν: Εξάγει υγραέριο και καύσιμα αεροσκαφών παρά τον αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό

Το Ιράν έχει καταφέρει να εξαγάγει ποσότητες υγροποιημένου αερίου πετρελαίου (LPG) και καυσίμων αεριωθούμενων αεροσκαφών από τον Ιούλιο, παρά τον ναυτικό αποκλεισμό που έχουν επιβάλει οι Ηνωμένες Πολιτείες στις θαλάσσιες μεταφορές ιρανικού πετρελαίου και πετρελαϊκών προϊόντων.

Σύμφωνα με στοιχεία ναυτιλιακών υπηρεσιών δορυφορικές εικόνες και πληροφορίες από πηγές του τομέα της ναυτιλιακής ασφάλειας που επικαλείται το Reuters, ορισμένα δεξαμενόπλοια που μεταφέρουν ιρανικά ενεργειακά προϊόντα έχουν καταφέρει να συνεχίσουν τα ταξίδια τους, παρά τους αμερικανικούς ελέγχους στην περιοχή.

Τις τελευταίες εβδομάδες, η Τεχεράνη φέρεται να εκμεταλλεύεται την αυξημένη δραστηριότητα μεταφορτώσεων από πλοίο σε πλοίο (ship-to-ship transfers – STS) στα ανοικτά του Ομάν. Με τη συγκεκριμένη μέθοδο, ιρανικά φορτία μεταφέρονται μεταξύ δεξαμενόπλοιων σε θαλάσσιες περιοχές όπου πραγματοποιούνται αντίστοιχες μεταφορές ενεργειακών προϊόντων από άλλες χώρες του Κόλπου, γεγονός που δυσχεραίνει τον εντοπισμό της προέλευσής τους.

Τέσσερις πηγές που δραστηριοποιούνται στον τομέα της ναυτιλιακής ασφάλειας και παρακολουθούν τις κινήσεις δεξαμενόπλοιων στην περιοχή περιέγραψαν στο Reuters τη συγκεκριμένη πρακτική.

Αν και οι ποσότητες που έχουν εξαχθεί παραμένουν περιορισμένες σε σύγκριση με τις εξαγωγές του Ιράν πριν από τον αποκλεισμό, τα στοιχεία δείχνουν ότι ορισμένες αποστολές πετρελαϊκών προϊόντων εξακολουθούν να πραγματοποιούνται, την ώρα που οι εξαγωγές αργού πετρελαίου έχουν ουσιαστικά διακοπεί.

Οκτώ δεξαμενόπλοια με ιρανικό υγραέριο – Αποστολή καυσίμων στη Μιανμάρ

Σύμφωνα με ανάλυση της αμερικανικής οργάνωσης United Against Nuclear Iran (UANI), η οποία παρακολουθεί τις κινήσεις δεξαμενόπλοιων που συνδέονται με το Ιράν μέσω δορυφορικών εικόνων και δεδομένων εντοπισμού πλοίων, τουλάχιστον οκτώ πλοία που μετέφεραν ιρανικό υγραέριο αναχώρησαν από τον Κόλπο του Ομάν από τα μέσα Ιουλίου.

Η συνολική ποσότητα υγραερίου που μετέφεραν εκτιμάται σε 4,1 εκατομμύρια βαρέλια.

Παράλληλα, στοιχεία από δορυφορικές εικόνες και ανάλυση της εταιρείας ναυτιλιακών πληροφοριών SynMax δείχνουν ότι ένα ακόμη δεξαμενόπλοιο, το οποίο μετέφερε ιρανικά καύσιμα αεριωθούμενων αεροσκαφών, έφτασε στη Μιανμάρ τον Σεπτέμβριο.

Η αποστολή αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν επιβάλει από το 2023 στοχευμένες κυρώσεις στον τομέα προμήθειας καυσίμων αεροσκαφών της Μιανμάρ. Οι κυρώσεις συνδέονται με τις αεροπορικές επιδρομές των ενόπλων δυνάμεων της χώρας εναντίον αμάχων, οι οποίες, σύμφωνα με στοιχεία των Ηνωμένων Εθνών, έχουν προκαλέσει χιλιάδες θανάτους.

Η στρατιωτική κυβέρνηση της Μιανμάρ αρνείται ότι στοχοποιεί αμάχους και υποστηρίζει ότι οι στρατιωτικές επιχειρήσεις της στρέφονται εναντίον ένοπλων οργανώσεων.

Σύμφωνα με την εξέταση των αμερικανικών καταλόγων κυρώσεων από το Reuters, έξι από τα οκτώ δεξαμενόπλοια μεταφοράς υγραερίου, καθώς και το πλοίο που μετέφερε καύσιμα αεροσκαφών, υπόκεινται ήδη σε αμερικανικές κυρώσεις για τη συμμετοχή τους στη μεταφορά ιρανικού πετρελαίου ή πετροχημικών προϊόντων.

Ορισμένα ιρανικά δεξαμενόπλοια πραγματοποίησαν μεταφορτώσεις κοντά στις παράκτιες πόλεις Σινάς και Σοχάρ του Ομάν, ενώ άλλα παρέμειναν στον Κόλπο του Ομάν πριν συνεχίσουν τα ταξίδια τους μέσω της περιοχής όπου εφαρμόζεται ο αποκλεισμός.

Τα περισσότερα φορτία κατευθύνθηκαν στη θαλάσσια περιοχή των Ανατολικών Εξωτερικών Λιμενικών Ορίων της Μαλαισίας, όπου πραγματοποιούνται μεταφορτώσεις μεταξύ πλοίων. Σύμφωνα με την UANI, η Κίνα συγκαταλέγεται στους πιθανούς τελικούς προορισμούς αυτών των φορτίων.

Η Ουάσινγκτον υποστηρίζει ότι ο αποκλεισμός παραμένει αποτελεσματικός

Η Κεντρική Διοίκηση των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων (CENTCOM) διαβεβαιώνει ότι ο ναυτικός αποκλεισμός εξακολουθεί να εφαρμόζεται αυστηρά.

Ο αποκλεισμός επιβλήθηκε αρχικά στις 13 Απριλίου 2026 στις θαλάσσιες μεταφορές πετρελαίου που συνδέονται με το Ιράν. Ανεστάλη τον Ιούνιο, όταν οι ΗΠΑ και το Ιράν κατέληξαν σε σχέδιο συμφωνίας, αλλά τέθηκε ξανά σε ισχύ στις 14 Ιουλίου, μετά την αποτυχία των διαπραγματεύσεων.

Σύμφωνα με ανακοίνωση της CENTCOM στις 13 Οκτωβρίου, κατά τους τρεις μήνες εφαρμογής του νέου αποκλεισμού τέσσερα εμπορικά πλοία ακινητοποιήθηκαν, ενώ άλλα 135 αναγκάστηκαν να αλλάξουν πορεία έπειτα από παρεμβάσεις των αμερικανικών δυνάμεων.

Αμερικανός στρατιωτικός αξιωματούχος διευκρίνισε στο Reuters ότι το γεγονός πως ένα πλοίο διέρχεται από την περιοχή του αποκλεισμού δεν σημαίνει απαραίτητα ότι έχει παραβιάσει τα αμερικανικά μέτρα.

Όπως εξήγησε, οι αμερικανικές αρχές εξετάζουν κάθε πλοίο ξεχωριστά, ελέγχοντας, μεταξύ άλλων, τα ναυτιλιακά έγγραφα και τα στοιχεία του φορτίου του. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να επιτραπεί η διέλευση για ανθρωπιστικούς λόγους.

Ο ίδιος αξιωματούχος επισήμανε ότι η ένταξη ενός πλοίου σε κατάλογο αμερικανικών κυρώσεων δεν αποτελεί από μόνη της επαρκή λόγο για την αναχαίτισή του. Πρόσθεσε ότι οι αμερικανικές δυνάμεις ενδέχεται να παρακολουθούν συγκεκριμένα πλοία χωρίς να παρεμβαίνουν, για επιχειρησιακούς λόγους.

Το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών αμφισβήτησε επίσης την αξιοπιστία ορισμένων στοιχείων παρακολούθησης των δεξαμενόπλοιων. Εκπρόσωπός του ανέφερε ότι τα πλοία μπορούν να παραποιούν τα δεδομένα γεωγραφικής θέσης τους ή να χρησιμοποιούν ψευδή στοιχεία ταυτότητας κατά τη φόρτωση των εμπορευμάτων.

Κατά συνέπεια, υποστήριξε ότι τα δεδομένα αυτά πρέπει να αξιολογούνται με επιφύλαξη και δεν αποδεικνύουν από μόνα τους ότι κάποιο πλοίο παραβίασε τον αποκλεισμό.

Η Ουάσινγκτον συνδυάζει τη στρατιωτική επιτήρηση των θαλάσσιων μεταφορών με οικονομικές κυρώσεις που αποσκοπούν στον περιορισμό των εξαγωγικών εσόδων του Ιράν.

Στο πλαίσιο αυτό, επέβαλε νέες κυρώσεις σε 17 πλοία που συνδέονται με τη μεταφορά ιρανικού αργού πετρελαίου, πετροχημικών και άλλων πετρελαϊκών προϊόντων.

Μηδενικές εξαγωγές αργού τον Σεπτέμβριο – Η Τεχεράνη αναζητά εναλλακτικές

Οι επιπτώσεις του αποκλεισμού είναι ιδιαίτερα σοβαρές για τις εξαγωγές αργού πετρελαίου, οι οποίες αποτελούν μία από τις σημαντικότερες πηγές εσόδων της ιρανικής οικονομίας.

Σύμφωνα με την εταιρεία ανάλυσης ενεργειακών δεδομένων Kpler, οι εξαγωγές ιρανικού αργού πετρελαίου μειώθηκαν στο μηδέν τον Σεπτέμβριο του 2026. Πρόκειται για τον πρώτο μήνα χωρίς καταγεγραμμένες εξαγωγές από το 2013, όταν η εταιρεία άρχισε να παρακολουθεί συστηματικά τις σχετικές αποστολές.

Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, έχει δηλώσει ότι ο αποκλεισμός εμπόδισε τις περισσότερες αγορές ιρανικού πετρελαίου από την Κίνα, περιορίζοντας τη δυνατότητα της Τεχεράνης να παραδίδει αργό στους πελάτες της.

Ωστόσο, η επιδείνωση των οικονομικών συνθηκών στο Ιράν ενδέχεται να οδηγήσει την κυβέρνηση στην ανάληψη μεγαλύτερων κινδύνων, προκειμένου να συνεχίσει τις εξαγωγές ενεργειακών προϊόντων.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα καύσιμα αεριωθούμενων αεροσκαφών. Οι αμερικανικές κυρώσεις έχουν περιορίσει τις δυνατότητες λειτουργίας της ιρανικής αεροπορικής βιομηχανίας, με αποτέλεσμα να αυξάνεται ο αριθμός των καθηλωμένων αεροσκαφών.

Η εξέλιξη αυτή ενδέχεται να έχει δημιουργήσει πλεόνασμα καυσίμων αεροσκαφών στα ιρανικά διυλιστήρια, το οποίο η Τεχεράνη θα μπορούσε να επιχειρήσει να διοχετεύσει σε αγορές του εξωτερικού.

Παρά τις αποστολές υγραερίου και καυσίμων αεροσκαφών που έχουν καταγραφεί από τον Ιούλιο, δεν υπάρχουν στοιχεία που να δείχνουν ότι το Ιράν έχει καταφέρει να αποκαταστήσει σημαντικό μέρος των ενεργειακών εξαγωγών του.

Οι καταγεγραμμένες μεταφορές δείχνουν, ωστόσο, ότι η Τεχεράνη εξακολουθεί να αναζητά τρόπους εξαγωγής ενεργειακών προϊόντων, χρησιμοποιώντας μεταφορτώσεις μεταξύ πλοίων και θαλάσσιες διαδρομές που δυσχεραίνουν την παρακολούθηση της προέλευσης των φορτίων.

Το βασικό ερώτημα πλέον είναι εάν οι συγκεκριμένες αποστολές θα παραμείνουν περιορισμένες ή εάν το Ιράν θα καταφέρει να αυξήσει τη συχνότητά τους, παρά τη συνεχιζόμενη στρατιωτική επιτήρηση και τις οικονομικές κυρώσεις των Ηνωμένων Πολιτειών.