Καύσωνας και έκλειψη ηλίου εκτινάσσουν τις τιμές ρεύματος στην Ευρώπη

Ένα ασυνήθιστο «κοκτέιλ» ακραίων καιρικών συνθηκών και ενός σπάνιου αστρονομικού φαινομένου δοκιμάζει την ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας, οδηγώντας σε απότομη άνοδο των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας.

Όπως μεταδίδει το Bloomberg, το κύμα καύσωνα που πλήττει μεγάλο μέρος της Ευρώπης συμπίπτει με την ολική έκλειψη ηλίου της 12ης Αυγούστου, δημιουργώντας ταυτόχρονα αυξημένη ζήτηση και περιορισμούς στην προσφορά.

Οι υψηλές θερμοκρασίες έχουν ενισχύσει σημαντικά τη χρήση κλιματιστικών, αυξάνοντας τις ανάγκες για ηλεκτρική ενέργεια. Την ίδια στιγμή, η ζέστη επιβαρύνει την παραγωγή: η άνοδος της θερμοκρασίας και η μείωση της στάθμης των ποταμών δυσκολεύουν την ψύξη θερμικών και πυρηνικών μονάδων, ενώ οι ασθενέστεροι άνεμοι περιορίζουν την αιολική παραγωγή. Οι συνθήκες αυτές έχουν ήδη προκαλέσει έντονες ανατιμήσεις στα συμβόλαια ηλεκτρικής ενέργειας σε βασικές ευρωπαϊκές αγορές.

Στην ήδη πιεσμένη εικόνα προστίθεται η έκλειψη ηλίου. Σύμφωνα με στοιχεία των ευρωπαϊκών διαχειριστών δικτύων, το φαινόμενο αναμένεται να μειώσει προσωρινά την παραγωγή από φωτοβολταϊκά έως και κατά 9,7 GW σε ολόκληρη την Ευρώπη, με περίπου 5 GW της μείωσης να αφορά την Ισπανία και την Πορτογαλία.

Το πρόβλημα δεν είναι τόσο η συνολική ποσότητα ενέργειας που θα χαθεί όσο η ταχύτητα με την οποία θα υποχωρήσει και στη συνέχεια θα επανέλθει η ηλιακή παραγωγή. Οι διαχειριστές των δικτύων καλούνται να καλύψουν τη διαφορά με άλλες πηγές παραγωγής και εφεδρείες, σε μια χρονική στιγμή κατά την οποία το ενεργειακό σύστημα βρίσκεται ήδη υπό πίεση από τον καύσωνα.

Στο επίκεντρο και το φυσικό αέριο

Οι συνθήκες αυτές αυξάνουν παράλληλα τη σημασία των μονάδων φυσικού αερίου, οι οποίες μπορούν να ενεργοποιηθούν γρήγορα για να καλύψουν τα κενά στην παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές. Η μεγαλύτερη ανάγκη για ηλεκτροπαραγωγή με αέριο έρχεται, ωστόσο, σε μια περίοδο κατά την οποία και η ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου αντιμετωπίζει ισχυρές ανοδικές πιέσεις.

Το ευρωπαϊκό benchmark TTF ξεπέρασε πρόσκαιρα τα 62 ευρώ ανά μεγαβατώρα, πλησιάζοντας τα υψηλά του Ιουλίου. Εκτός από τον καύσωνα, την αγορά επηρεάζουν περιορισμοί στην προσφορά LNG και παρατεταμένες εργασίες συντήρησης στη Νορβηγία. Σύμφωνα με τους Financial Times, μόνο τον Ιούλιο η κατανάλωση φυσικού αερίου για ηλεκτροπαραγωγή στην Ευρώπη ήταν κατά 714 εκατ. κυβικά μέτρα υψηλότερη από τα εποχικά φυσιολογικά επίπεδα.

Συναγερμός στη Βρετανία

Χαρακτηριστική είναι η κατάσταση στη Μεγάλη Βρετανία, όπου ο διαχειριστής του συστήματος NESO ζήτησε πρόσθετη διαθέσιμη ισχύ ενόψει της έκλειψης. Η ηλιακή παραγωγή στη χώρα εκτιμάται ότι μπορεί να μειωθεί κατά περίπου 1.100 MW, την ώρα που το πέμπτο κύμα καύσωνα του φετινού καλοκαιριού διατηρεί υψηλή τη ζήτηση.

Οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας για τις ώρες αιχμής εκτινάχθηκαν πάνω από τις 211 λίρες ανά MWh, στα υψηλότερα επίπεδα από τον Ιούνιο. Παρά τις πιέσεις, ο βρετανικός διαχειριστής έχει καταστήσει σαφές ότι δεν διαβλέπει άμεσο κίνδυνο για την τροφοδοσία των καταναλωτών.

Ανάλογα μέτρα ετοιμότητας έχουν λάβει οι διαχειριστές σε Γερμανία, Γαλλία, Ιρλανδία και άλλες χώρες. Η ENTSO-E εκτιμά ότι τα ευρωπαϊκά δίκτυα διαθέτουν τα εργαλεία ώστε να αντιμετωπίσουν την απότομη μεταβολή της φωτοβολταϊκής παραγωγής χωρίς διακοπές στην ηλεκτροδότηση.

Η συγκυρία αναδεικνύει, πάντως, μια νέα πρόκληση για το ευρωπαϊκό ενεργειακό σύστημα. Όσο αυξάνεται η συμμετοχή της ηλιακής και αιολικής ενέργειας στο μείγμα ηλεκτροπαραγωγής, τόσο μεγαλύτερη σημασία αποκτούν η αποθήκευση, οι διασυνδέσεις και οι ευέλικτες μονάδες παραγωγής που μπορούν να εξισορροπούν γρήγορα τις διακυμάνσεις.

Η έκλειψη θα διαρκέσει λίγες ώρες και η επίδρασή της στην παραγωγή θα είναι προσωρινή. Ο καύσωνας, όμως, αποτελεί πιο επίμονο παράγοντα πίεσης. Ο συνδυασμός των δύο προσφέρει μια χαρακτηριστική εικόνα των προκλήσεων που αντιμετωπίζει η ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρισμού: μεγαλύτερη εξάρτηση από μεταβλητές ανανεώσιμες πηγές, αυξανόμενη ζήτηση για ψύξη και ανάγκη για επαρκείς εφεδρείες όταν η παραγωγή υποχωρεί απότομα.