Καναδάς – Τουρκία: Στρατηγική συμμαχία Κάρνεϊ και Ερντογάν στη σκιά της σύγκρουσης με τον Τραμπ

Σε μια νέα φάση εισέρχονται οι σχέσεις Καναδά και Τουρκίας, με τον πρωθυπουργό Μαρκ Κάρνεϊ και τον πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν να ανακοινώνουν την Πέμπτη 22 Οκτωβρίου 2026, στην Άγκυρα, την αναβάθμιση των διμερών δεσμών σε στρατηγική συνεργασία,δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στο εμπόριο, τις επενδύσεις, την ενέργεια και την αμυντική βιομηχανία.

Η ιστορική επίσκεψη του Καναδού πρωθυπουργού, η πρώτη διμερής επίσκεψη ηγέτη της χώρας του στην Τουρκία, πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία η Οτάβα επιδιώκει να διαφοροποιήσει τις διεθνείς οικονομικές της σχέσεις και να περιορίσει την εξάρτησή της από τις Ηνωμένες Πολιτείες, στον απόηχο της επιβολής εκτεταμένων δασμών από την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ.

Κατά τη συνάντησή τους στο προεδρικό μέγαρο της Άγκυρας, οι δύο ηγέτες συμφώνησαν σε ένα νέο πλαίσιο συνεργασίας, το οποίο θα στηρίζεται σε τέσσερις βασικούς πυλώνες: το εμπόριο και τις επενδύσεις, την άμυνα και την ασφάλεια, την ενέργεια και την ενίσχυση των σχέσεων μεταξύ των δύο κοινωνιών.

Παράλληλα, υπουργοί των δύο χωρών υπέγραψαν επιμέρους συμφωνίες στους τομείς της ενέργειας, της άμυνας και των αεροπορικών μεταφορών, ενώ προβλέπεται η κατάρτιση τριετούς σχεδίου δράσης για την υλοποίηση των κοινών πρωτοβουλιών.

«Έχουμε φυτέψει τους σπόρους για κάτι νέο: μια στρατηγική συνεργασία που θα δημιουργήσει νέες ευκαιρίες για τους εργαζομένους και τις επιχειρήσεις μας, καθώς και μεγαλύτερη ασφάλεια και ευημερία για τους δύο λαούς», δήλωσε ο Κάρνεϊ, εκφράζοντας την πεποίθηση ότι η συνεργασία αυτή μπορεί να αποκτήσει μακροπρόθεσμο χαρακτήρα.

Από την πλευρά του, ο Ερντογάν χαρακτήρισε τη συμφωνία ιστορικό βήμα, σημειώνοντας ότι οι δύο χώρες αφήνουν πίσω τους μια μακρά περίοδο περιορισμένης συνεργασίας.

«Σήμερα έχουμε περιορίσει τη μακροχρόνια απόσταση μεταξύ Τουρκίας και Καναδά. Τώρα ξεκινάμε μια νέα εποχή», ανέφερε ο Τούρκος πρόεδρος, εξαίροντας παράλληλα την προσέγγιση του Κάρνεϊ στη διεθνή πολιτική σκηνή.

Στόχος τα 10 δισ. δολάρια στο διμερές εμπόριο

Στο επίκεντρο της νέας στρατηγικής συνεργασίας βρίσκεται η ενίσχυση των οικονομικών συναλλαγών, με την Άγκυρα και την Οτάβα να θέτουν φιλόδοξους στόχους για τα επόμενα χρόνια.

Σύμφωνα με τον Ερντογάν, οι δύο χώρες επιδιώκουν να αυξήσουν αρχικά την αξία του διμερούς εμπορίου στα 5 δισεκατομμύρια δολάρια και στη συνέχεια στα 10 δισεκατομμύρια, από περίπου 3 δισεκατομμύρια δολάρια σήμερα.

Το επόμενο ουσιαστικό βήμα θα γίνει τον Νοέμβριο, όταν διαπραγματευτές από τις δύο χώρες αναμένεται να συναντηθούν στην Άγκυρα για τον πρώτο γύρο ουσιαστικών συνομιλιών σχετικά με μια συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών.

Παράλληλα, η καναδική Export Development Canada και η τουρκική Eximbank σχεδιάζουν να υπογράψουν νέα συμφωνία χρηματοδοτικής συνεργασίας, η οποία θα διευκολύνει τη συμμετοχή επιχειρήσεων των δύο χωρών σε επενδυτικά προγράμματα και έργα σε τρίτες αγορές.

Παρά το γεγονός ότι η Τουρκία αντιπροσωπεύει λιγότερο από το 0,3% του συνολικού εμπορίου αγαθών του Καναδά, με συναλλαγές ύψους περίπου 4,34 δισεκατομμυρίων καναδικών δολαρίων, οι διμερείς εμπορικές σχέσεις παρουσιάζουν αξιοσημείωτη δυναμική, έχοντας ενισχυθεί κατά σχεδόν 50% την τελευταία πενταετία.

Στις καναδικές εξαγωγές προς την Τουρκία κυριαρχούν οι φακές, τα αεροσκάφη και τα ηλεκτρονικά προϊόντα, ενώ η τουρκική αγορά προμηθεύει τον Καναδά με ιατρικές συσκευές, κινητήρες αεροσκαφών, αλιευτικά σκάφη και κοσμήματα.

Ενέργεια, πυρηνικά και αμυντική βιομηχανία στο επίκεντρο

Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά η συνεργασία στον ενεργειακό και αμυντικό τομέα, όπου η Τουρκία επιδιώκει να προσελκύσει νέες επενδύσεις και τεχνογνωσία για την ανάπτυξη μεγάλων υποδομών.

Σύμφωνα με τουρκική διπλωματική πηγή, οι αρμόδιοι υπουργοί συμφώνησαν να ενισχύσουν τη συνεργασία τους στην πυρηνική ενέργεια, στα κρίσιμα ορυκτά και στο υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG).

Η Άγκυρα επιδιώκει την κατασκευή δεύτερου και τρίτου πυρηνικού σταθμού ηλεκτροπαραγωγής και έχει ήδη πραγματοποιήσει επαφές με την καναδική εταιρεία μηχανικών AtkinsRéalis, καθώς και με ενεργειακούς ομίλους από τη Νότια Κορέα και την Κίνα.

Σημαντικές προοπτικές διαμορφώνονται και στον αμυντικό τομέα, ιδιαίτερα μετά την απόφαση του Καναδά, το 2024, να άρει περιορισμούς στις εξαγωγές στρατιωτικού εξοπλισμού προς την Τουρκία, συμπεριλαμβανομένων οπτικών συστημάτων που χρησιμοποιούνται σε μη επανδρωμένα αεροσκάφη.

Η τουρκική αμυντική βιομηχανία, η οποία έχει ενισχύσει σημαντικά τη διεθνή εξαγωγική της παρουσία, αναζητά νέους τεχνολογικούς και επενδυτικούς εταίρους. Η συνεργασία με τον Καναδά θεωρείται από την Άγκυρα σημαντική ευκαιρία για περαιτέρω ανάπτυξη του κλάδου.

Οι δύο χώρες, άλλωστε, συνδέονται ήδη μέσω της συμμετοχής τους στο ΝΑΤΟ, ενώ τον Ιούλιο είχαν συμφωνήσει να προωθήσουν τις διαπραγματεύσεις για το ελεύθερο εμπόριο. Τότε, η Τουρκία είχε συμφωνήσει επίσης να συμμετάσχει ως ιδρυτικό μέλος στην πρωτοβουλία του Καναδά για την Τράπεζα Άμυνας, Ασφάλειας και Ανθεκτικότητας.

Η γεωπολιτική διάσταση και η προσπάθεια απεξάρτησης από τις ΗΠΑ

Η επίσκεψη Κάρνεϊ στην Τουρκία εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική αναπροσανατολισμού της καναδικής εξωτερικής οικονομικής πολιτικής, καθώς οι σχέσεις της Οτάβας με την Ουάσιγκτον δοκιμάζονται από τις εμπορικές επιλογές και τη ρητορική του Ντόναλντ Τραμπ.

Οι εκτεταμένοι αμερικανικοί δασμοί, σε συνδυασμό με τις δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου που αμφισβητούν την κυριαρχία του Καναδά, έχουν ενισχύσει την προσπάθεια της κυβέρνησης Κάρνεϊ να αναζητήσει εναλλακτικές αγορές και στρατηγικούς εταίρους.

Ο Καναδός πρωθυπουργός έχει θέσει ως στόχο τον διπλασιασμό των εξαγωγών προς χώρες εκτός Ηνωμένων Πολιτειών μέσα στην επόμενη δεκαετία. Στο πλαίσιο αυτής της πολιτικής, ο Καναδάς έχει υπογράψει περισσότερες από 20 εμπορικές συμφωνίες κατά τον τελευταίο χρόνο.

Τον περασμένο Ιανουάριο, ο Κάρνεϊ επισκέφθηκε το Πεκίνο, επιδιώκοντας την αποκατάσταση των σχέσεων με την Κίνα, με αποτέλεσμα συμφωνία για τη μείωση δασμών στα ηλεκτρικά οχήματα και στην κανόλα.

Ωστόσο, η εξάρτηση της καναδικής οικονομίας από τις ΗΠΑ παραμένει ιδιαίτερα υψηλή, καθώς σχεδόν το 70% των εξαγωγών της χώρας κατευθύνεται στην αμερικανική αγορά.

«Αυτό το ταξίδι αποτελεί μέρος της γεωπολιτικής αναγκαιότητας να δείξουμε στους Αμερικανούς ότι δεν καθόμαστε άπραγοι περιμένοντάς τους», σχολίασε η Μπέσμα Μομάνι, καθηγήτρια πολιτικών επιστημών στο Πανεπιστήμιο του Γουότερλου.

Η προσέγγιση με την Τουρκία, επομένως, δεν περιορίζεται στο οικονομικό πεδίο, αλλά αποκτά ευρύτερη γεωπολιτική σημασία, καθώς ο Καναδάς επιχειρεί να ενισχύσει την παρουσία του σε αγορές και περιοχές με αυξανόμενη στρατηγική βαρύτητα.

Οι πολιτικές ευαισθησίες και το ζήτημα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων

Η ενίσχυση των σχέσεων με την Άγκυρα δεν στερείται πολιτικών προκλήσεων για την κυβέρνηση Κάρνεϊ.

Οι διώξεις στελεχών της τουρκικής αντιπολίτευσης και οι συλλήψεις που έχουν προκαλέσει αντιδράσεις για την αντιμετώπιση της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας έχουν βρεθεί στο επίκεντρο διεθνούς κριτικής για την κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Τουρκία.

Η τουρκική κυβέρνηση απορρίπτει τις κατηγορίες περί πολιτικά υποκινούμενων δικαστικών διώξεων, υποστηρίζοντας ότι η δικαιοσύνη λειτουργεί ανεξάρτητα.

Αναλυτές επισημαίνουν ότι ο Κάρνεϊ καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην επιδίωξη νέων οικονομικών συνεργασιών και στην παραδοσιακή θέση του Καναδά ως χώρας που προβάλλει την προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη διεθνή σκηνή.

«Ο Κάρνεϊ θα πρέπει να κινηθεί σε μια πολύ λεπτή γραμμή στην Τουρκία, ανάμεσα στο άνοιγμα νέων οικονομικών δυνατοτήτων και στη διατήρηση του ρόλου του Καναδά ως μεσαίας δύναμης που υπερασπίζεται την ισότητα», σημείωσε η Άννα Αγαθαγγέλου, καθηγήτρια πολιτικής στο Πανεπιστήμιο της Υόρκης.

Παρά τις πολιτικές αυτές ευαισθησίες, οι δύο κυβερνήσεις εμφανίζονται αποφασισμένες να προχωρήσουν στην εμβάθυνση των σχέσεών τους.

Το πρόγραμμα του Καναδού πρωθυπουργού ολοκληρώνεται την Παρασκευή με επαφές στην Κωνσταντινούπολη, όπου αναμένεται να συναντηθεί με κορυφαίους Τούρκους επιχειρηματίες και επενδυτές.

Η επίσκεψη σηματοδοτεί την προσπάθεια της Οτάβας και της Άγκυρας να μετατρέψουν τη συνεργασία τους εντός του ΝΑΤΟ σε μια ευρύτερη οικονομική και στρατηγική σχέση, σε μια περίοδο κατά την οποία οι διεθνείς εμπορικές ισορροπίες αναδιαμορφώνονται και οι δύο χώρες αναζητούν νέες δυνατότητες ανάπτυξης και επιρροής.