«Κανόνας δαπανών» και πρωτογενή πλεονάσματα – Τι προβλέπει το δημοσιονομικό πρόγραμμα 2026-2029 που δημοσιεύτηκε στο ΦΕΚ

Με βασικό οδηγό το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο εποπτείας όπου στο επίκεντρο μπαίνει η πορεία των καθαρών πρωτογενών δαπανών, η κυβέρνηση ενέκρινε και δημοσίευσε στο ΦΕΚ (Α’ 232/15.12.2025) τον Πολυετή Δημοσιονομικό Προγραμματισμό (ΠΔΠ) για τα έτη 2026-2029. Το κείμενο περιλαμβάνεται στην Πράξη Υπουργικού Συμβουλίου 33/27.11.2025

Το «μακρο» σενάριο: Ανάπτυξη έως 2,4% το 2026, αποκλιμάκωση ανεργίας και πληθωρισμού 

Στον πυρήνα του προγράμματος βρίσκεται το βασικό μακροοικονομικό σενάριο, πάνω στο οποίο «κουμπώνουν» οι δημοσιονομικοί στόχοι. Για το 2026 προβλέπεται ρυθμός ανάπτυξης 2,4% (σε σταθερές τιμές), με σταδιακή επιβράδυνση στο 1,7% το 2027, 1,6% το 2028 και 1,3% το 2029. Σημαντικό «βάρος» δίνεται στις επενδύσεις. Η ακαθάριστη επένδυση παγίου κεφαλαίου εμφανίζεται να «τρέχει» με 10,2% το 2026, πριν πέσει σε πιο ήπιους ρυθμούς τα επόμενα χρόνια.

Στο ίδιο σενάριο, ο εναρμονισμένος πληθωρισμός (ΕνΔΤΚ) τοποθετείται στο 2,2% για το 2026 και το 2027, και στο 2,3% για το 2028-2029, ενώ η ανεργία εκτιμάται ότι υποχωρεί στο 7,2% το 2026, 6,9% το 2027 και 6,8% το 2028-2029.

Το «μήνυμα» του ΠΔΠ είναι διατήρηση υψηλών πρωτογενών αποτελεσμάτων και κίνηση του συνολικού ισοζυγίου της Γενικής Κυβέρνησης γύρω από το μηδέν.

Με βάση τους πίνακες του προγράμματος, το ισοζύγιο Γενικής Κυβέρνησης (ESA) διαμορφώνεται:

2026: έλλειμμα περίπου 0,5 δισ. ευρώ (περίπου -0,2% του ΑΕΠ)

2027: έλλειμμα περίπου 0,6 δισ. ευρώ (περίπου -0,2% του ΑΕΠ)

2028: οριακά θετικό (περίπου 0,0% του ΑΕΠ)

2029: μικρό πλεόνασμα περίπου 0,4 δισ. ευρώ (περίπου 0,1% του ΑΕΠ)

Την ίδια στιγμή, το πρωτογενές αποτέλεσμα παραμένει σταθερά υψηλό, περίπου 2,8% του ΑΕΠ το 2026 και 2,7% του ΑΕΠ για τα έτη 2027-2029 (σε απόλυτα μεγέθη, γύρω από τα 7,2-8,0 δισ. ευρώ ετησίως).

Σημείο-κλειδί είναι και η τροχιά των τόκων. Οι ενοποιημένοι τόκοι της Γενικής Κυβέρνησης προβλέπεται να υποχωρούν ως ποσοστό του ΑΕΠ από περίπου 3,0% το 2026 σε περίπου 2,6% το 2029, ενισχύοντας την εικόνα «αντοχής» των δημόσιων οικονομικών.

Ο ευρωπαϊκός «κόφτης»
Στο νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο, κρίσιμος δείκτης είναι η μεταβολή των καθαρών δαπανών (ιδίως των εθνικά χρηματοδοτούμενων καθαρών πρωτογενών δαπανών). Στο πρόγραμμα αποτυπώνεται τόσο η «δημοσιονομική δέσμευση» (όπως απορρέει από το μεσοπρόθεσμο πλαίσιο) όσο και οι προβολές για την εξέλιξη των δαπανών, μαζί με τον λεγόμενο λογαριασμό ελέγχου (control account) ως ποσοστό του ΑΕΠ.

Με άλλα λόγια το κράτος δεσμεύεται να κινείται μέσα σε συγκεκριμένη «τροχιά» αύξησης των καθαρών δαπανών και να διορθώνει αποκλίσεις, ώστε να μην συσσωρεύονται υπερβάσεις που θα οδηγούσαν σε διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος.

Ρήτρα ευελιξίας για άμυνα, επιβάρυνση περίπου 0,3% του ΑΕΠ από το 2026 και μετά
Το πρόγραμμα καταγράφει επίσης ειδική μεταχείριση για τις αμυντικές δαπάνες, μέσω χρήσης ρήτρας διαφυγής. Η πρόσθετη επιβάρυνση αποτυπώνεται ως περίπου 0,3% του ΑΕΠ υψηλότερη (σε σύγκριση με το 2024) από το 2026 και εφεξής, με αντίστοιχη επίδραση στον σωρευτικό δείκτη απόκλισης που παρακολουθείται στο πλαίσιο των κανόνων.

Ανοδος φόρων, με «φόντο» υψηλές μεταβιβάσεις και επενδύσεις
Στο σκέλος του Κρατικού Προϋπολογισμού (σε όρους ESA), το πρόγραμμα δείχνει τα καθαρά έσοδα να κινούνται σε κλίμακα 80-83 δισ. ευρώ προς το τέλος της περιόδου, με τους συνολικούς φόρους να αυξάνονται σταδιακά και να ξεπερνούν τα 81 δισ. ευρώ το 2029.

Από την πλευρά των δαπανών, κρίσιμο μέγεθος παραμένουν οι μεταβιβάσεις (κοινωνικές και λοιπές), ενώ ιδιαίτερη αναφορά υπάρχει και στο σκέλος των δημοσίων επενδύσεων. Υο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων εμφανίζεται με αυξητικές προβολές προς το 2029, καθώς και με αναφορές στη χρηματοδότηση από ευρωπαϊκούς πόρους.

Υγεία: «οροφές» δαπανών για φάρμακο και παρόχους έως το 2029
Ξεχωριστή θέση στο κείμενο έχει ο τομέας της Υγείας, με ρητές οροφές δαπανών (σε εκατ. ευρώ). Ενδεικτικά:

Το όριο φαρμακευτικής δαπάνης ΕΟΠΥΥ αυξάνει από περίπου 2.236 εκατ. (2025) σε περίπου 2.396 εκατ. (2029).

Το νοσοκομειακό όριο φαρμάκου κινείται από περίπου 565 εκατ. (2025) σε περίπου 605 εκατ. (2029).

Το συνολικό όριο φαρμάκου ανεβαίνει από περίπου 3.201 εκατ. (2025) σε περίπου 3.801 εκατ. (2029).

Για τους παρόχους ΕΟΠΥΥ, το όριο αυξάνει από περίπου 1.698 εκατ. (2025) σε περίπου 1.820 εκατ. (2029).

Το κείμενο παραπέμπει και στη διαχείριση υπερβάσεων (μηχανισμοί αυτόματης επιστροφής) και στη συνολική προσπάθεια να καλυφθούν ανάγκες χωρίς να «εκτροχιαστεί» το δημοσιονομικό πλαίσιο.