Κατάρρευση τιμών ελαιολάδου στην Ιταλία – Νέος πονοκέφαλος για τους ευρωπαίους παραγωγούς

Την ώρα που η συμφωνία Mercosur πλανάται πάνω από την Ευρωπαϊκή Ένωση οι Ιταλοί ελαιοπαραγωγοί προειδοποιούν ότι η απότομη αύξηση των φθηνών εισαγωγών ελαιολάδου από την Τυνησία έχει οδηγήσει σε κατάρρευση των τιμών, οξύνοντας τις εντάσεις μεταξύ των καλλιεργητών και της ισχυρής βιομηχανίας εμφιάλωσης της χώρας.

Η αγροτική ένωση Coldiretti αναφέρει ότι οι εισαγωγές ελαιολάδου από την Τυνησία αυξήθηκαν περίπου 40% σε ετήσια βάση κατά τους πρώτους δέκα μήνες του 2025. Η εξέλιξη αυτή ανάγκασε πολλούς Ιταλούς παραγωγούς να πουλήσουν κάτω από το κόστος, αδυνατώντας να ανταγωνιστούν τις χαμηλότερες τιμές.

Από την πλευρά της, η ένωση της ιταλικής βιομηχανίας φυτικών ελαίων υποστηρίζει ότι οι εισαγωγές είναι αναπόφευκτες λόγω του διαρθρωτικού ελλείμματος παραγωγής της χώρας.

Οι προειδοποιήσεις της Coldiretti έρχονται τη στιγμή που η Τυνησία επιδιώκει να διπλασιάσει την ποσόστωση ελαιολάδου που μπορεί να εξάγει αδασμολόγητα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, στους 100.000 τόνους ετησίως. Η πρόταση αυτή, ωστόσο, απαιτεί τη συναίνεση των κρατών-μελών, πολλά από τα οποία βρίσκονται υπό αυξανόμενη πίεση από τους εγχώριους αγρότες για τις εισαγωγές τροφίμων.

Ο ιταλικός ελαιοκομικός τομέας αντιμετωπίζει εδώ και χρόνια σοβαρές προκλήσεις, όπως ασθένειες των φυτών, ακραία καιρικά φαινόμενα, ελλείψεις εργατικού δυναμικού και γηράσκοντες ελαιώνες, των οποίων η ανανέωση δυσχεραίνεται από αυστηρούς κανόνες προστασίας του τοπίου.

Η Ιταλία καλύπτει την ετήσια ζήτηση περίπου 600.000 τόνων ελαιολάδου σε μεγάλο βαθμό μέσω εισαγωγών,  παλαιότερα κυρίως από την Ισπανία και ολοένα περισσότερο από την Τυνησία.

Το τυνησιακό λάδι εισέρχεται στην ιταλική αγορά σε τιμές περίπου 3,50 ευρώ ανά κιλό, επίπεδα που καθιστούν ασύμφορη την εγχώρια παραγωγή. Η Coldiretti εκτιμά ότι το 2025 εισήχθησαν στην Ιταλία πάνω από 500.000 τόνοι ελαιολάδου, έναντι εγχώριας παραγωγής περίπου 300.000 τόνων.

Δύο περίοδοι εκτεταμένης κακοκαιρίας στην Ευρώπη, που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή, περιόρισαν την παραγωγή και οδήγησαν τις τιμές σε πολυετή υψηλά το 2024. Η άνοδος αυτή ενθάρρυνε τους Τυνήσιους παραγωγούς να επεκτείνουν τις καλλιέργειες, αυξάνοντας τη μελλοντική προσφορά.

Παράλληλα, έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου ανέφερε ότι το 75% των εισαγωγών ελαιολάδου στην ΕΕ προέρχεται από την Τυνησία, επισημαίνοντας σοβαρά κενά στην εποπτεία. Σύμφωνα με την έκθεση, οι έλεγχοι για υπολείμματα φυτοφαρμάκων και άλλους ρύπους είναι «ανύπαρκτοι ή εξαιρετικά περιορισμένοι» σε αρκετά κράτη-μέλη, μεταξύ των οποίων η Ιταλία και η Ισπανία.

Οι εισαγωγές δεν αποτελούν τη μοναδική ανησυχία των Ιταλών ελαιοπαραγωγών. Η Coldiretti καταγγέλλει ότι η άνοδος των τιμών του γνήσιου ελαιολάδου έχει οδηγήσει σε αύξηση της απάτης, με καταναλωτές να εξαπατώνται ώστε να αγοράζουν προϊόντα που περιέχουν σπορέλαια χρωματισμένα με χλωροφύλλη ή ελαιόλαδο που φέρει εσφαλμένα την ένδειξη «έξτρα παρθένο».