Κόκκινα δάνεια: Πλειστηριασμοί χωρίς διαταγή πληρωμής. Τι προβλέπει το άρθρο 231 για τις διμερείς ρυθμίσεις

Αλλαγές στο καθεστώς διαχείρισης των μη εξυπηρετούμενων δανείων και στις διαδικασίες αναγκαστικής εκτέλεσης προβλέπει το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, το οποίο βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση. Με το άρθρο 231 οι συμβάσεις διμερούς ρύθμισης μεταξύ δανειοληπτών και πιστωτών αποκτούν ισχύ εκτελεστού τίτλου. Πρόκειται για μεταβολή που επιτρέπει στους πιστωτές να επιδιώκουν την αναγκαστική είσπραξη απαιτήσεων χωρίς να χρειάζεται προηγουμένως να εξασφαλίσουν δικαστική απόφαση ή διαταγή πληρωμής.

Παρότι το νομοσχέδιο περιλαμβάνει αυξημένες εγγυήσεις για όσους τηρούν τις συμφωνίες αποπληρωμής, παράλληλα ενισχύει τη δυνατότητα των πιστωτών να προχωρούν ταχύτερα σε μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης όταν συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις.

Σύμφωνα με το άρθρο 231 του νομοσχεδίου, η υπογεγραμμένη σύμβαση διμερούς ρύθμισης θα αποτελεί εκτελεστό τίτλο, κατά την περίπτωση ζ΄ της παραγράφου 2 του άρθρου 904 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας.

Μέχρι σήμερα, όταν ένας πιστωτής δεν διέθετε ήδη εκτελεστό τίτλο, έπρεπε κατά κανόνα να προσφύγει στις προβλεπόμενες δικαστικές διαδικασίες προκειμένου να αποκτήσει τη δυνατότητα αναγκαστικής εκτέλεσης.

Με το νέο καθεστώς, η ίδια η σύμβαση ρύθμισης θα παρέχει τη νομική βάση για την έναρξη αυτής της διαδικασίας, εφόσον η συμφωνία καταστεί εκτελεστή και πληρούνται οι υπόλοιπες προϋποθέσεις του νόμου.

Αυτό σημαίνει ότι, εάν ο οφειλέτης χάσει τη ρύθμιση, ο πιστωτής θα μπορεί να στηριχθεί στη σύμβαση προκειμένου να κινήσει τις προβλεπόμενες διαδικασίες είσπραξης, οι οποίες μπορούν να οδηγήσουν σε κατάσχεση και πλειστηριασμό περιουσιακών στοιχείων.

Μάλιστα, το άρθρο 231 δεν περιορίζεται στο βασικό δανειολήπτη. Προβλέπει ότι η εκτελεστότητα της συμφωνίας θα εκτείνεται και στους εγγυητές, συνοφειλέτες και ασφαλειοδότες που έχουν συμβληθεί στη ρύθμιση.

Παράλληλα, προβλέπεται η δυνατότητα εγγραφής συντηρητικής κατάσχεσης και προσημείωσης υποθήκης σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας.

Αυτό αφορά κυρίως περιπτώσεις στεγαστικών και επιχειρηματικών δανείων, στα οποία συχνά συμμετέχουν περισσότερα πρόσωπα ως εγγυητές ή συνοφειλέτες.

Τι αλλάζει στη δικαστική προστασία του οφειλέτη

Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που ανακύπτουν αφορά τις δυνατότητες δικαστικής αμφισβήτησης των απαιτήσεων. Η διαταγή πληρωμής, όταν εκδίδεται, μπορεί να προσβληθεί με τα προβλεπόμενα ένδικα βοηθήματα. Εάν όμως η σύμβαση ρύθμισης αποτελεί αυτοτελή εκτελεστό τίτλο, δεν απαιτείται η έκδοση νέας διαταγής πληρωμής, με αποτέλεσμα να μην υπάρχει και η συγκεκριμένη διαδικασία ανακοπής κατά αυτής.

Πάντως, το άρθρο 231 προβλέπει ρητά δικαίωμα ανακοπής για τρίτα πρόσωπα που δεν έχουν συμβληθεί στη ρύθμιση αλλά επηρεάζονται από την εκτελεστότητά της.

Για τα πρόσωπα αυτά προβλέπεται προθεσμία 20 εργάσιμων ημερών από την επίδοση επιταγής προς εκτέλεση, ώστε να προβάλλουν αντιρρήσεις που συνδέονται με τη δική τους υποχρέωση.

Αντίθετα, η διάταξη δεν περιλαμβάνει αντίστοιχη ρητή αναφορά στον πρωτοφειλέτη.

Το ζήτημα αυτό δημιουργεί ανάγκη νομοθετικής αποσαφήνισης, προκειμένου να προσδιοριστεί χωρίς αμφισβητήσεις το εύρος των δικαιωμάτων του δανειολήπτη και η δυνατότητα άσκησης ανακοπής κατά πράξεων αναγκαστικής εκτέλεσης, σύμφωνα με το άρθρο 933 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας.

Το προηγούμενο του Εξωδικαστικού Μηχανισμού

Η προτεινόμενη μεταβολή ακολουθεί το νομοθετικό πλαίσιο που έχει ήδη διαμορφωθεί για τον Εξωδικαστικό Μηχανισμό Ρύθμισης Οφειλών. Ειδικότερα, με τον νόμο 5313/2026 τροποποιήθηκε το άρθρο 27 του νόμου 4738/2020, αναγνωρίζοντας στη σύμβαση αναδιάρθρωσης ισχύ εκτελεστού τίτλου για τις προβλεπόμενες απαιτήσεις προς χρηματοδοτικούς φορείς.

Το νέο νομοσχέδιο επιχειρεί να επεκτείνει ανάλογη δυνατότητα και στη διαδικασία απευθείας διμερούς διαπραγμάτευσης μεταξύ οφειλέτη και πιστωτή.

Έτσι, η σύμβαση ρύθμισης δεν λειτουργεί αποκλειστικά ως συμφωνία αποπληρωμής, αλλά μπορεί, σε περίπτωση αθέτησης και υπό τις νόμιμες προϋποθέσεις, να αποτελέσει τη βάση για την επιδίωξη αναγκαστικής είσπραξης.

Προστασία για τους συνεπείς δανειολήπτες

Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει, πάντως, και σημαντικές προστατευτικές προβλέψεις. Σύμφωνα με την παρουσίαση του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, όσο ο οφειλέτης τηρεί ενεργή ρύθμιση, απαγορεύεται η καταγγελία της, η έκδοση ή εκτέλεση διαταγής πληρωμής, η κατάσχεση και η συνέχιση πλειστηριασμού.

Σε περίπτωση παραβίασης των υποχρεώσεων αυτών από τον πιστωτή, προβλέπονται συγκεκριμένες συνέπειες, μεταξύ των οποίων η ακυρότητα της σχετικής πράξης, πίστωση ποσού ίσου με πέντε μηνιαίες δόσεις στον οφειλέτη και παράταση της ρύθμισης κατά πέντε μήνες χωρίς επιβάρυνση.

Παράλληλα, θεσπίζεται ανώτατο όριο 15% στην προκαταβολή που μπορεί να ζητηθεί στο πλαίσιο απευθείας διμερούς ρύθμισης.

Στις νέες προβλέψεις περιλαμβάνεται επίσης η υποχρέωση του πιστωτή να υποβάλλει τεκμηριωμένη πρόταση ρύθμισης τρεις μήνες πριν από πλειστηριασμό, λαμβάνοντας υπόψη την οικονομική δυνατότητα και την περιουσιακή κατάσταση του δανειολήπτη.