Λαγκάρντ: «Ανάχωμα» στον υψηλό πληθωρισμό η αύξηση του εισοδήματος από την εργασία

«Η ζώνη του ευρώ έχει αντιμετωπίσει ένα εξαιρετικά δύσκολο περιβάλλον τα τελευταία χρόνια, με υψηλό πληθωρισμό που επηρεάζει τόσο τα νοικοκυριά όσο και τις επιχειρήσεις», τόνισε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), Κριστίν Λαγκάρντ, κατά την ομιλία της στην Επιτροπή Οικονομικών και Νομισματικών Υποθέσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, επισημαίνοντας ότι «κατά την επόμενη περίοδο, η δραστηριότητα αναμένεται να υποστηριχθεί από την αύξηση του εισοδήματος από την εργασία εν μέσω μιας ανθεκτικής αγοράς εργασίας, καθώς και από τις επενδύσεις στην άμυνα, τις υποδομές και τις ψηφιακές τεχνολογίες».

Επίσης, ξεκαθάρισε ότι δεν δεσμεύεται για μειώσεις των επιτοκίων, εκ των προτέρων, καθώς όλα θα εξαρτηθούν από την πορεία του πληθωρισμού στην ευρωζώνη. «Οι αποφάσεις μας για τα επιτόκια θα βασίζονται στην αξιολόγησή μας για τις προοπτικές του πληθωρισμού και τους κινδύνους που τις περιβάλλουν», είπε η κα Λαγκάρντ.

Η ομιλία της Κριστίν Λαγκάρντ, στην ακρόαση της Επιτροπής Οικονομικών και Νομισματικών Υποθέσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου

Είναι χαρά μου να επιστρέφω σε αυτήν την Επιτροπή για τον τακτικό μας διάλογο.

Επιτρέψτε μου να ξεκινήσω με μια επίσημη υπενθύμιση ότι αυτή την εβδομάδα συμπληρώνονται τέσσερα χρόνια από τότε που η Ρωσία εξαπέλυσε την αδικαιολόγητη επιθετικότητά της κατά της Ουκρανίας. Οι σκέψεις μας είναι με τον ουκρανικό λαό, ο οποίος συνεχίζει να υφίσταται τεράστια δεινά, και εκφράζουμε την πλήρη αλληλεγγύη μας με όλους όσους επλήγησαν από αυτόν τον πόλεμο.

Η ζώνη του ευρώ έχει αντιμετωπίσει ένα εξαιρετικά δύσκολο περιβάλλον τα τελευταία χρόνια, με υψηλό πληθωρισμό που επηρεάζει τόσο τα νοικοκυριά όσο και τις επιχειρήσεις.

Μπορούμε τώρα να δούμε, ωστόσο, ότι οι προσπάθειές μας να μειώσουμε τον πληθωρισμό ήταν αποτελεσματικές. Ο πληθωρισμός έχει μειωθεί σημαντικά από την κορύφωσή του, που ήταν το 10,6% τον Οκτώβριο του 2022. Κυμαινόταν σε ένα στενό εύρος γύρω στο 2% το δεύτερο εξάμηνο του περασμένου έτους και διαμορφώθηκε στο 1,7% τον Ιανουάριο. Η αποφασιστική αντίδραση της ΕΚΤ στη νομισματική πολιτική έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην επαναφορά του πληθωρισμού στον στόχο.

Ωστόσο, παρόλο που ο πληθωρισμός έχει μειωθεί, οι έρευνες δείχνουν ότι πολλοί πολίτες εξακολουθούν να αντιλαμβάνονται ότι οι τιμές αυξάνονται ταχύτερα από ό,τι υποδηλώνουν τα επίσημα στοιχεία.

Αυτό το χάσμα μεταξύ του μετρούμενου και του αντιληπτού πληθωρισμού δεν είναι απλώς μια στατιστική περιέργεια – είναι μια ιστορική και παγκόσμια κανονικότητα. Και έχει επιπτώσεις στις οικονομικές αποφάσεις και στην εμπιστοσύνη στους θεσμούς – την εμπιστοσύνη που βοηθά στη σταθεροποίηση των προσδοκιών για τον πληθωρισμό.

Συνεπώς, η σημερινή συζήτηση είναι επίκαιρη και σχετική. Πριν αναφερθώ στο θέμα των αντιλήψεων για τον πληθωρισμό, θα ξεκινήσω σκιαγραφώντας την αξιολόγησή μας για την οικονομία της ζώνης του ευρώ και την κατεύθυνση της νομισματικής πολιτικής μας.

Οι προοπτικές της ζώνης του ευρώ και η νομισματική πολιτική της ΕΚΤ

Η οικονομία εκτιμάται ότι αναπτύχθηκε κατά 0,3% το τέταρτο τρίμηνο του περασμένου έτους και κατά 1,5% στο σύνολο του 2025 – καλύτερα από ό,τι είχε προβλεφθεί για το 2025 στις αρχές του ίδιου έτους.

Η ανάπτυξη το τέταρτο τρίμηνο προήλθε κυρίως από την εγχώρια ζήτηση, με τη δραστηριότητα στον τομέα των υπηρεσιών – ιδίως στον τομέα της πληροφορίας και των επικοινωνιών – να διαδραματίζει βασικό ρόλο. Η μεταποίηση ήταν ασθενέστερη, αλλά συνολικά εξακολουθεί να είναι ανθεκτική στις επιπτώσεις των υψηλότερων δασμών και της γεωπολιτικής αβεβαιότητας, ενώ ο κατασκευαστικός τομέας κερδίζει σταδιακά δυναμική.

Κατά την επόμενη περίοδο, η δραστηριότητα αναμένεται να υποστηριχθεί από την αύξηση του εισοδήματος από την εργασία εν μέσω μιας ανθεκτικής αγοράς εργασίας, καθώς και από τις επενδύσεις στην άμυνα, τις υποδομές και τις ψηφιακές τεχνολογίες. Ταυτόχρονα, το εμπορικό περιβάλλον παραμένει δύσκολο λόγω των υψηλότερων δασμών, ενός ισχυρότερου ευρώ και ενός επίμονα ασταθούς παγκόσμιου πολιτικού περιβάλλοντος.

Ο πληθωρισμός μειώθηκε στο 1,7% τον Ιανουάριο, από 2,0% τον Δεκέμβριο, λόγω του χαμηλότερου πληθωρισμού ενέργειας και υπηρεσιών. Ο δομικός πληθωρισμός – εξαιρουμένων των τιμών της ενέργειας και των τροφίμων – υποχώρησε στο 2,2%, από 2,3% τον Δεκέμβριο.

Με τον πληθωρισμό χαμηλότερο από την ονομαστική αύξηση των μισθών, οι πραγματικοί μισθοί – οι μισθοί που είναι προσαρμοσμένοι στον πληθωρισμό – όχι μόνο έχουν ανακάμψει, αλλά έχουν κατά μέσο όρο αυξηθεί πάνω από τα επίπεδα που παρατηρήθηκαν στις αρχές του 2021. Η αύξηση των μισθών παραμένει υψηλή, αλλά έχει επιβραδυνθεί σταδιακά και αναμένεται να συνεχίσει να μετριάζεται σε περίπου 3% μεσοπρόθεσμα.

Συνεχίζουμε να αναμένουμε ότι ο πληθωρισμός θα σταθεροποιηθεί στον στόχο μας του 2% μεσοπρόθεσμα. Ως εκ τούτου, αποφασίσαμε να διατηρήσουμε αμετάβλητα τα τρία βασικά επιτόκια της ΕΚΤ στη συνεδρίασή μας για τη νομισματική πολιτική στις αρχές αυτού του μήνα.

Κοιτώντας μπροστά, θα συνεχίσουμε να ακολουθούμε μια προσέγγιση που εξαρτάται από δεδομένα και σε κάθε συνάντηση ξεχωριστά για τον καθορισμό της κατάλληλης κατεύθυνσης της νομισματικής πολιτικής. Συγκεκριμένα, οι αποφάσεις μας για τα επιτόκια θα βασίζονται στην αξιολόγησή μας για τις προοπτικές του πληθωρισμού και τους κινδύνους που τις περιβάλλουν, υπό το πρίσμα των εισερχόμενων οικονομικών και χρηματοοικονομικών δεδομένων, καθώς και της δυναμικής του υποκείμενου πληθωρισμού και της ισχύος της μετάδοσης της νομισματικής πολιτικής. Δ

Δεν δεσμευόμαστε εκ των προτέρων για μια συγκεκριμένη πορεία επιτοκίων.

Η απόκλιση μεταξύ πραγματικού και αντιληπτού πληθωρισμού

Επιτρέψτε μου τώρα να αναφερθώ στο θέμα που επιλέξατε – την απόκλιση μεταξύ πραγματικού και αντιληπτού πληθωρισμού – και γιατί αυτή έχει σημασία για την εντολή μας.

Οι αντιλήψεις για τον πληθωρισμό περιγράφουν τις πεποιθήσεις των ανθρώπων σχετικά με τις πρόσφατες μεταβολές των τιμών. Ενώ αυτές οι αντιλήψεις τείνουν να μεταβάλλονται με τον μετρούμενο πληθωρισμό, είναι συνήθως υψηλότερες.

Αυτό είναι ένα παγκόσμιο φαινόμενο και δεν είναι μοναδικό στην ευρωζώνη.

Από την έναρξη της Έρευνας Καταναλωτικών Προσδοκιών της ΕΚΤ τον Απρίλιο του 2020, ο αντιληπτός πληθωρισμός στη ζώνη του ευρώ έχει, κατά μέσο όρο, υπερβεί τον μετρούμενο πληθωρισμό κατά 1,2 ποσοστιαίες μονάδες.

Οι αντιλήψεις για τον πληθωρισμό αυξήθηκαν το 2021 και το 2022, σύμφωνα με τον μετρούμενο πληθωρισμό, και έκτοτε έχουν μειωθεί σημαντικά.

Οι αντιλήψεις για τον πληθωρισμό έχουν σημασία για τρεις λόγους.

Καταρχάς, οι αντιλήψεις επηρεάζουν άμεσα την οικονομική συμπεριφορά. Όταν οι άνθρωποι πιστεύουν ότι οι τιμές αυξάνονται ταχύτερα, ενδέχεται να προσαρμόσουν τις αποφάσεις τους για κατανάλωση και αποταμίευση, καθώς και τις μισθολογικές τους απαιτήσεις, ως απάντηση. Αυτό, με τη σειρά του, μπορεί να επηρεάσει τη συνολική οικονομική δραστηριότητα και τη δυναμική του πληθωρισμού.

Δεύτερον, οι αντιλήψεις για τον τρέχοντα πληθωρισμό διαμορφώνουν τις προσδοκίες για τον μελλοντικό πληθωρισμό.

Παρακολουθούμε στενά αυτές τις προσδοκίες για τυχόν ενδείξεις διαρκούς απόκλισης από τον μεσοπρόθεσμο στόχο μας του 2%.

Τρίτον, όπως ανέφερα στην εισαγωγή μου, οι αντιλήψεις για τον πληθωρισμό μπορούν να επηρεάσουν την εμπιστοσύνη του κοινού στους θεσμούς, συμπεριλαμβανομένης της ΕΚΤ.

Η εμπιστοσύνη είναι πολύτιμη από μόνη της – αλλά βοηθά επίσης στη σταθεροποίηση των πληθωριστικών προσδοκιών.Γιατί λοιπόν οι αντιλήψεις συχνά υπερβαίνουν τον μετρούμενο πληθωρισμό;

Ένα χρήσιμο σημείο εκκίνησης είναι ότι δεν υπάρχει μία ενιαία αντίληψη για τον πληθωρισμό.

Οι απαντήσεις στις έρευνες διαμορφώνονται από την προσωπική εμπειρία. Ενώ οι ερωτήσεις συνήθως αναφέρονται σε αλλαγές στο γενικό επίπεδο των τιμών καταναλωτή, τα άτομα τις ερμηνεύουν μέσα από το πρίσμα των δικών τους καταναλωτικών προτύπων και εμπειριών. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι αντιλήψεις για τον πληθωρισμό διαφέρουν μεταξύ των δημογραφικών ομάδων.

Το τι αγοράζουν οι άνθρωποι και πόσο συχνά αγοράζουν ορισμένα αγαθά ή υπηρεσίες έχει σημασία. Οι εξελίξεις στις τιμές των ειδών που αγοράζονται συχνά τείνουν να επηρεάζουν περισσότερο τις αντιλήψεις από ό,τι οι ευρύτερες κινήσεις στο συνολικό καλάθι κατανάλωσης. Η δυναμική των τιμών των τροφίμων είναι ιδιαίτερα σημαντική από αυτή την άποψη . Και ο πληθωρισμός των τροφίμων βρίσκεται πάνω από τον πληθωρισμό ΕνΔΤΚ από τα μέσα του 2022.

Κοιτώντας μπροστά, αναμένουμε ότι θα συνεχίσει να μειώνεται και θα σταθεροποιηθεί κάπως πάνω από το 2% στα τέλη του 2026.

Η ψυχολογία προσθέτει ένα ακόμη επίπεδο. Οι άνθρωποι τείνουν να επικεντρώνονται περισσότερο στις αυξήσεις των τιμών παρά στις μειώσεις ίσου μεγέθους, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε ανοδική προκατάληψη στις αντιλήψεις τους για τον πληθωρισμό.

Αυτές οι καθημερινές εμπειρίες διαμορφώνονται περαιτέρω από το ευρύτερο οικονομικό περιβάλλον. Η πρόσφατη απότομη αύξηση του πληθωρισμού, η αυξημένη αβεβαιότητα -ιδίως σε σχέση με τη γεωπολιτική και τις εμπορικές πολιτικές- και η συνεχής προσοχή των μέσων ενημέρωσης μπορούν όλα να ενισχύσουν την εμπειρία των ανθρώπων με τον πληθωρισμό.

Τέλος, ο οικονομικός αλφαβητισμός έχει σημασία: τα άτομα με μεγαλύτερες οικονομικές γνώσεις τείνουν να αναφέρουν αντιλήψεις που είναι πιο κοντά στους μετρούμενους ρυθμούς πληθωρισμού.

Αυτό εγείρει ένα σημαντικό ερώτημα: τι μπορούν να κάνουν οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής για να ευθυγραμμίσουν τον αντιληπτό πληθωρισμό με τον πραγματικό πληθωρισμό;

Πρώτα και κύρια, πρέπει να συνεχίσουμε να επιτυγχάνουμε τον πρωταρχικό μας στόχο: να διασφαλίσουμε ότι ο πληθωρισμός θα σταθεροποιηθεί στον συμμετρικό μας στόχο του 2% μεσοπρόθεσμα.

Δεύτερον, η αποτελεσματική επικοινωνία είναι απαραίτητη. Σε συνέχεια της αναθεώρησης της στρατηγικής μας για το 2021, έχουμε εργαστεί για να κάνουμε την επικοινωνία μας πιο προσιτή στο ευρύτερο κοινό.

Για παράδειγμα, έχουμε επιδιώξει να εξηγήσουμε τις πολιτικές μας με απλούστερους όρους και έχουμε αυξήσει την παρουσία μας σε ψηφιακές πλατφόρμες.

Τρίτον, η Ευρώπη θα πρέπει να επενδύσει στη χρηματοοικονομική εκπαίδευση για να αυξήσει τα επίπεδα χρηματοοικονομικού αλφαβητισμού. Ενώ έχουν σημειωθεί ενθαρρυντικές βελτιώσεις τα τελευταία χρόνια, ο χρηματοοικονομικός αλφαβητισμός στην Ευρώπη εξακολουθεί να υστερεί σε σχέση με άλλους τομείς.

Στην ΕΚΤ, λαμβάνουμε ενεργά μέτρα για να επικοινωνούμε με πιο προσιτό τρόπο, για παράδειγμα προσφέροντας επεξηγηματικά βοηθήματα στο YouTube (μέσω του καναλιού μας «Espresso Economics»).

Αυτές οι δράσεις αποτελούν ένα στοιχείο μιας ευρύτερης προσπάθειας μεταξύ των εθνικών κεντρικών τραπεζών για τη βελτίωση του χρηματοοικονομικού αλφαβητισμού σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Και χαιρετίζω την πρωτοβουλία για τον οικονομικό αλφαβητισμό στο πλαίσιο της ατζέντας της ένωσης αποταμιεύσεων και επενδύσεων. Η βελτίωση της κατανόησης των οικονομικών και χρηματοοικονομικών εννοιών από τους ανθρώπους όχι μόνο θα φέρει τον αντιληπτό πληθωρισμό πιο κοντά στον μετρούμενο πληθωρισμό, αλλά θα τους επιτρέψει επίσης να κάνουν ενημερωμένες οικονομικές επιλογές, ενισχύοντας την ανθεκτικότητα απέναντι σε μελλοντικούς οικονομικούς κραδασμούς.

Σύνοψη

Επιτρέψτε μου να καταλήξω.

Η ΕΚΤ δίνει ιδιαίτερη προσοχή στις αντιλήψεις των νοικοκυριών για τον πληθωρισμό – όχι μόνο επειδή αυτές έχουν αντίκτυπο στην οικονομική δραστηριότητα και τις προσδοκίες, αλλά και για να διασφαλίσει ότι συνεχίζουμε να κερδίζουμε την εμπιστοσύνη των ανθρώπων που υπηρετούμε.

Ωστόσο, η ενίσχυση της εμπιστοσύνης των ατόμων στην ΕΚΤ είναι ένα κοινό καθήκον. Ο ρόλος σας είναι να διοχετεύσετε τις ανησυχίες τους και να λειτουργήσετε ως γέφυρα μεταξύ της ΕΚΤ και των ανθρώπων που υπηρετούμε. Ο ρόλος μας είναι να επικεντρωθούμε στην εκπλήρωση της εντολής μας και να εξηγήσουμε όχι μόνο τι κάνουμε, αλλά και γιατί και πώς το κάνουμε, και να το κάνουμε αυτό με τρόπο που να μπορεί να γίνει εύκολα κατανοητός.

Συνεργαζόμενοι, μπορούμε να ενισχύσουμε τη δημοκρατική νομιμότητα του κοινού μας νομίσματος. Ο σημερινός διάλογος αποτελεί βασικό μέρος αυτών των προσπαθειών.