Λιβύη: Ο Χάφταρ εξοπλίζεται με μαχητικά drones παρά το εμπάργκο του ΟΗΕ

Δορυφορικά ευρήματα δείχνουν ότι ο ισχυρός άνδρας της ανατολικής Λιβύης, Χαλίφα Χάφταρ, ενισχύεται με επιθετικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη, αποκαλύπτοντας για ακόμη μία φορά ότι το διεθνές καθεστώς κυρώσεων υπάρχει στα χαρτιά, αλλά δοκιμάζεται στην πράξη, όπως μεταδίδει το Reuters.

Παρά το εμπάργκο όπλων που έχει επιβάλει ο ΟΗΕ στη Λιβύη ήδη από το 2011, ο Χαλίφα Χάφταρ εμφανίζεται να αποκτά νέα μαχητικά drones, σε μια εξέλιξη που δεν συνιστά απλώς ακόμη μία παραβίαση των κυρώσεων, αλλά μια ένδειξη ότι η στρατιωτική εξίσωση στη χώρα παραμένει ενεργή και ρευστή. Σύμφωνα με δορυφορική έρευνα που δημοσίευσε το Reuters στις 2 Απριλίου 2026, στην αεροπορική βάση Αλ Χαντίμ, ανατολικά της Βεγγάζης, εντοπίστηκαν τουλάχιστον τρία drones, τα οποία ειδικοί ταυτοποιούν ως πιθανότατα κινεζικής κατασκευής Feilong-1 και τουρκικά Bayraktar TB2.

Η σημασία αυτής της αποκάλυψης είναι πολλαπλή. Πρώτον, επιβεβαιώνει ότι το εμπάργκο του ΟΗΕ εξακολουθεί να παραβιάζεται συστηματικά, παρά τις επανειλημμένες προειδοποιήσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας και των επιτροπών εμπειρογνωμόνων. Ο ίδιος ο ΟΗΕ έχει καταγράψει ότι το καθεστώς ελέγχου παραμένει σε μεγάλο βαθμό αναποτελεσματικό όταν κράτη-μέλη ελέγχουν τις εφοδιαστικές αλυσίδες προς ένοπλους δρώντες στη Λιβύη, ενώ η απόφαση 2769 του 2025 επανέλαβε την «βαθιά ανησυχία» για τις συνεχιζόμενες παραβιάσεις του εμπάργκο.

Δεύτερον, η άφιξη αυτών των συστημάτων ενισχύει ουσιαστικά το στρατιωτικό και πολιτικό εκτόπισμα του Χάφταρ. Από την εκεχειρία του 2020, η Λιβύη δεν επέστρεψε σε πλήρη πόλεμο, αλλά ούτε και οδηγήθηκε σε πραγματική ενοποίηση. Παραμένει διαιρεμένη ανάμεσα στην ανατολική αρχή που ελέγχει ο Χάφταρ και στη διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση της Τρίπολης υπό τον Αμπντουλχαμίντ Ντμπεϊμπά. Σε αυτό το πλαίσιο, κάθε νέα ενίσχυση αεροπορικής ισχύος δεν είναι απλώς στρατιωτικό γεγονός· είναι διαπραγματευτικό κεφάλαιο. Το Reuters, επικαλούμενο αναλυτές, σημειώνει ότι τα νέα drones μπορούν να παγιώσουν τον έλεγχο του Χάφταρ στην ανατολική και σε μεγάλο μέρος της νότιας Λιβύης, όπου βρίσκονται κρίσιμες πετρελαϊκές περιοχές.

Τρίτον, η υπόθεση φωτίζει ξανά το μόνιμο πρόβλημα της λιβυκής κρίσης: την εξωτερική εμπλοκή. Στον εμφύλιο της περιόδου 2014-2020, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Αίγυπτος και η Ρωσία είχαν στηρίξει τον Χάφταρ, ενώ η Τουρκία είχε ταχθεί υπέρ της κυβέρνησης της Τρίπολης. Το νέο στοιχείο είναι ότι σήμερα εμφανίζονται ίχνη εξοπλισμού που παραπέμπουν τόσο σε κινεζική όσο και σε τουρκική τεχνολογία, την ώρα που οι σχέσεις της Άγκυρας με τον Χάφταρ έχουν βελτιωθεί αισθητά. Το Reuters αναφέρει επαφές του επικεφαλής των τουρκικών μυστικών υπηρεσιών και αλλεπάλληλες επισκέψεις του Σαντάμ Χάφταρ στην Άγκυρα μέσα στο 2025, χωρίς όμως να έχει αποδειχθεί ότι οι συνομιλίες περιλάμβαναν άμεση προμήθεια drones.

Εδώ ακριβώς βρίσκεται και η μεγαλύτερη γεωπολιτική ειρωνεία, καθώς η Λιβύη εξακολουθεί να λειτουργεί ως πεδίο άσκησης επιρροής για περιφερειακές και διεθνείς δυνάμεις, ακόμη και όταν όλες δημοσίως δηλώνουν ότι στηρίζουν τη σταθερότητα και την πολιτική διαδικασία. Το εμπάργκο δεν εμποδίζει αποφασισμένους παίκτες να εξοπλίσουν συμμάχους· απλώς αυξάνει την αδιαφάνεια, πολλαπλασιάζει τους ενδιάμεσους και θολώνει την αλυσίδα ευθύνης.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και το επιχειρησιακό σκέλος. Οι ειδικοί που μίλησαν στο Reuters επισημαίνουν ότι οι δυνάμεις του Χάφταρ δεν είναι γνωστό ότι διαθέτουν από μόνες τους την τεχνική επάρκεια για τη λειτουργία τόσο προηγμένων μη επανδρωμένων συστημάτων. Αυτό γεννά το κρίσιμο ερώτημα: ποιος τα χειρίζεται; Αν τα drones βρίσκονται πράγματι σε επιχειρησιακή ετοιμότητα, τότε πίσω από την υλική παρουσία τους ενδέχεται να υπάρχει και ξένη τεχνική, εκπαιδευτική ή ακόμη και επιχειρησιακή υποστήριξη. Αυτό θα σήμαινε ότι η παραβίαση του εμπάργκο δεν είναι μόνο ζήτημα μεταφοράς οπλικών συστημάτων, αλλά πιθανώς και ζήτημα ενεργού εξωτερικής εμπλοκής επί του πεδίου.

Τα ευρήματα συνδέονται επίσης με μια ευρύτερη τάση επανεξοπλισμού. Το Reuters υπενθυμίζει ότι η Λιβυκή Εθνική Στρατιά του Χάφταρ είχε καταλήξει τον Δεκέμβριο του 2024 σε συμφωνία ύψους 4 δισ. δολαρίων με το Πακιστάν για στρατιωτικό εξοπλισμό, συμπεριλαμβανομένων μαχητικών JF-17. Παράλληλα, ο ΟΗΕ είχε εξετάσει το 2024 κατάσχεση στην Ιταλία εξαρτημάτων drones με προορισμό τη Βεγγάζη, τα οποία, σύμφωνα με προσχέδιο έκθεσης επιτροπής εμπειρογνωμόνων που είδε το Reuters, ήταν συμβατά με δύο Feilong-1.

Στο τέλος, η ιστορία αυτή λέει κάτι μεγαλύτερο από το αν ο Χάφταρ απέκτησε τρία ή περισσότερα drones. Λέει ότι η Λιβύη παραμένει μια χώρα με εύθραυστη εκεχειρία, διπλή εξουσία, ξένες παρεμβάσεις και μηχανισμούς διεθνούς επιτήρησης που δυσκολεύονται να επιβληθούν. Το εμπάργκο του ΟΗΕ εξακολουθεί να υπάρχει νομικά, αλλά πολιτικά και στρατιωτικά μοιάζει διάτρητο. Και όσο αυτό συμβαίνει, κάθε νέα πτήση drone πάνω από την ανατολική Λιβύη θα θυμίζει ότι ο πόλεμος μπορεί να έχει παγώσει, αλλά δεν έχει πραγματικά τελειώσει.