Με γαλλικό πλοίο οι έρευνες για το καλώδιο Ελλάδας, Κύπρου

Ο Κύπριος υπουργός Ενέργειας Μιχάλης Δαμιανός δήλωσε στο ΡΙΚ ότι μέσα στις επόμενες εβδομάδες αναμένεται να εκδοθεί η σχετική NAVTEX, ανοίγοντας το δρόμο για την επανέναρξη των βυθομετρικών και θαλάσσιων ερευνών στη διαδρομή από την οποία προβλέπεται να περάσει το υποβρύχιο καλώδιο. Αυτή τη φορά τις έρευνες αναμένεται να πραγματοποιήσει γαλλικό πλοίο, με την έναρξη των εργασιών να εξαρτάται πλέον από την επιχειρησιακή ετοιμότητα του σκάφους.

Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα καθώς στις 5 Αυγούστου 2026 υπεγράφησαν οι συμφωνίες για την είσοδο της γαλλικής επενδυτικής εταιρείας Meridiam ως πλειοψηφικού μετόχου στην εταιρεία Great Sea Interconnector. Παράλληλα, υπεγράφη συμφωνία μεταξύ GSI, ΑΔΜΗΕ και της γαλλικής Nexans για την πραγματοποίηση των απαιτούμενων ερευνών στον βυθό. Ο ΑΔΜΗΕ παραμένει στρατηγικός μέτοχος, διατηρώντας την τεχνική ηγεσία κατά την κατασκευαστική φάση και την ευθύνη λειτουργίας της διασύνδεσης όταν αυτή τεθεί σε λειτουργία.

Ο Μιχάλης Δαμιανός συνέδεσε ευθέως τη νέα κινητικότητα με τη γαλλική είσοδο στο έργο αλλά και με τις επαφές του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκου Χριστοδουλίδη με τον Κυριάκο Μητσοτάκη και τον Εμανουέλ Μακρόν. Κατά την εκτίμηση της Λευκωσίας, η αυξημένη γαλλική παρουσία προσδίδει στο εγχείρημα όχι μόνο μεγαλύτερο επενδυτικό βάρος αλλά και πρόσθετη διπλωματική και γεωπολιτική διάσταση.

Στο ίδιο πλαίσιο, ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος της Κύπρου Κωνσταντίνος Λετυμπιώτης δήλωσε ότι το έργο εισέρχεται σε «αποφασιστική τροχιά προς την υλοποίησή του». Για το ενδεχόμενο νέας αντίδρασης από την Τουρκία, η κυπριακή πλευρά εμφανίζεται αποφασισμένη να δώσει αρχικά προτεραιότητα στους διπλωματικούς χειρισμούς, επιμένοντας ταυτόχρονα ότι δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή αμφισβήτηση κυριαρχικών δικαιωμάτων.

Η Κάσος και το γεωπολιτικό «αγκάθι»

Το μεγάλο ερώτημα παραμένει τι θα συμβεί όταν το νέο ερευνητικό πλοίο επιχειρήσει να κινηθεί στις θαλάσσιες περιοχές όπου οι προηγούμενες έρευνες είχαν προκαλέσει ένταση με την Άγκυρα. Το καλοκαίρι του 2024, το ιταλικό ερευνητικό σκάφος Ievoli Relume είχε αναλάβει εργασίες για τη χαρτογράφηση της υποθαλάσσιας όδευσης του καλωδίου στην περιοχή νοτίως της Κάσου και μεταξύ Κάσου και Καρπάθου. Η παρουσία τουρκικών πολεμικών πλοίων στην περιοχή προκάλεσε σοβαρή ελληνοτουρκική ένταση και ανέδειξε στην πράξη τον γεωπολιτικό κίνδυνο του έργου. Οι έρευνες δεν συνεχίστηκαν στη συνέχεια με τον αρχικό σχεδιασμό, με αποτέλεσμα η συγκεκριμένη εκκρεμότητα να παραμένει ένα από τα βασικά εμπόδια για το GSI.

Η επιστροφή πλέον ενός γαλλικού ερευνητικού, σε συνδυασμό με την είσοδο γαλλικών κεφαλαίων μέσω της Meridiam και την ήδη ισχυρή παρουσία της Nexans στο κατασκευαστικό σκέλος του καλωδίου, προσδίδει μια σαφώς εντονότερη γαλλική διάσταση στο έργο. Αυτό δεν σημαίνει ότι ο γεωπολιτικός κίνδυνος εξαφανίζεται και η νέα έξοδος του ερευνητικού στη θάλασσα θα αποτελέσει ουσιαστικά το πρώτο μεγάλο τεστ για το κατά πόσο έχουν πράγματι αλλάξει οι ισορροπίες.

Έργο 898 χιλιομέτρων και ευρωπαϊκή χρηματοδότηση

Το τμήμα Κρήτη-Κύπρος έχει μήκος περίπου 898 χιλιόμετρα. Ο συνολικός σχεδιασμός του Great Sea Interconnector προβλέπει σε επόμενη φάση επέκταση προς το Ισραήλ, δημιουργώντας έναν ηλεκτρικό διάδρομο που θα συνδέει την Ανατολική Μεσόγειο με το ευρωπαϊκό σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας. Η προβλεπόμενη αρχική μεταφορική ικανότητα είναι 1.000 MW, ενώ το έργο σχεδιάζεται για πολύ μεγάλα θαλάσσια βάθη, που φθάνουν έως τα 3.000 μέτρα.

Η διασύνδεση έχει χαρακτηριστεί Έργο Κοινού Ενδιαφέροντος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και έχει εξασφαλίσει επιχορήγηση 657 εκατ. ευρώ από το Connecting Europe Facility. Η σημασία του είναι ιδιαίτερη για την Κύπρο, η οποία παραμένει το μοναδικό κράτος-μέλος της ΕΕ χωρίς ηλεκτρική διασύνδεση με άλλο κράτος-μέλος. Η ολοκλήρωση του καλωδίου θα μπορούσε να ενισχύσει την ασφάλεια εφοδιασμού της χώρας, να διευκολύνει μεγαλύτερη διείσδυση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και να επιτρέψει στο κυπριακό σύστημα να εισάγει ή να εξάγει ηλεκτρική ενέργεια ανάλογα με τις ανάγκες του.