Νέοι δασμοί 50% από τις ΗΠΑ σε καναδικά προϊόντα

Ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, ανακοίνωσε την επιβολή πρόσθετων δασμών ύψους 50% σε ένα ευρύ φάσμα εισαγόμενων προϊόντων από τον Καναδά, κατηγορώντας την Οτάβα ότι εφαρμόζει διακριτική μεταχείριση εις βάρος των αμερικανικών αυτοκινήτων, των αλκοολούχων ποτών και των γαλακτοκομικών προϊόντων.

Τα νέα μέτρα, τα οποία αναμένεται να τεθούν σε ισχύ στις 19 Αυγούστου 2026, θα καλύπτουν καναδικές εξαγωγές συνολικής αξίας περίπου 20 δισ. δολαρίων. Το ποσό αντιστοιχεί περίπου στο 5,2% των αγαθών αξίας 382 δισ. δολαρίων που εισήγαγαν οι ΗΠΑ από τον Καναδά το 2025.

Στη λίστα των προϊόντων που θα επιβαρυνθούν περιλαμβάνονται κρασί, τσιμέντο, εξοπλισμός χόκεϊ επί πάγου, έπιπλα, είδη ένδυσης, σπόροι, καλάμια ψαρέματος, πισίνες και περούκες. Αντίθετα, από τους νέους δασμούς εξαιρούνται σημαντικές κατηγορίες καναδικών εξαγωγών, όπως η ενέργεια, η ποτάσα, τα ψάρια και τα κρίσιμα ορυκτά. Εξαιρέσεις προβλέπονται επίσης για προϊόντα που υπόκεινται ήδη σε ειδικούς δασμούς βάσει άλλων αμερικανικών εμπορικών διατάξεων.

Ενεργοποίηση διάταξης του 1930

Για την επιβολή των μέτρων, ο Τραμπ επικαλέστηκε το Άρθρο 338 του αμερικανικού Δασμολογικού Νόμου του 1930. Η διάταξη επιτρέπει στον πρόεδρο να επιβάλλει πρόσθετους δασμούς έως και 50% σε χώρες που κρίνεται ότι εφαρμόζουν διακρίσεις εις βάρος του αμερικανικού εμπορίου.

Πρόκειται, σύμφωνα με τις διαθέσιμες ιστορικές καταγραφές, για την πρώτη γνωστή εφαρμογή του συγκεκριμένου άρθρου από Αμερικανό πρόεδρο κατά τη διάρκεια της σχεδόν εκατονταετούς ισχύος του. Η χρήση του θεωρείται ιδιαίτερα συμβολική, καθώς ο νόμος του 1930 συνδέεται με το κύμα προστατευτισμού και εμπορικών αντιποίνων που, σύμφωνα με οικονομικούς ιστορικούς, επιδείνωσε τη Μεγάλη Ύφεση.

Η μεταπολεμική διεθνής εμπορική τάξη προσπάθησε να απομακρυνθεί από τέτοιες πρακτικές, καθιερώνοντας μέσω της Γενικής Συμφωνίας Δασμών και Εμπορίου την αρχή της ίσης δασμολογικής μεταχείρισης μεταξύ των εμπορικών εταίρων.

Οι κατηγορίες της Ουάσιγκτον

Η αμερικανική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι το καναδικό σύστημα διαχείρισης της προσφοράς στα γαλακτοκομικά προϊόντα περιορίζει την πρόσβαση των Αμερικανών παραγωγών στην αγορά. Παράλληλα, καταγγέλλει ότι ο Καναδάς εφαρμόζει δασμούς και ποσοστώσεις στα αμερικανικά αυτοκίνητα, ενώ παρέχει ευνοϊκότερη μεταχείριση σε οχήματα από άλλες χώρες.

Η Ουάσιγκτον επικαλείται επίσης την απόφαση αρκετών καναδικών επαρχιών να αποσύρουν αμερικανικά αλκοολούχα ποτά από τα καταστήματά τους. Η ενέργεια αυτή είχε ληφθεί ως αντίποινο σε προηγούμενους αμερικανικούς δασμούς.

Σύμφωνα με τον Λευκό Οίκο, οι καναδικές εισαγωγές αμερικανικών αυτοκινήτων μειώθηκαν κατά 22% μέσα σε έναν χρόνο, ενώ οι εισαγωγές αμερικανικών αλκοολούχων ποτών υποχώρησαν κατά 81%.

Ο Αμερικανός εκπρόσωπος Εμπορίου, Τζέιμισον Γκριρ, δήλωσε ότι, σε αντίθεση με άλλους συμμάχους και εμπορικούς εταίρους, ο Καναδάς συνεχίζει να απαντά με αντίμετρα στις προσπάθειες των ΗΠΑ να εξισορροπήσουν τις εμπορικές σχέσεις και να προστατεύσουν στρατηγικούς κλάδους της αμερικανικής βιομηχανίας.

Η απάντηση του Καναδά

Ο Καναδός πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ απέρριψε τις αμερικανικές αιτιάσεις, δηλώνοντας ότι η κυβέρνησή του έχει καταθέσει ολοκληρωμένες προτάσεις για την επίλυση των εμπορικών διαφορών. Υποστήριξε επίσης ότι προηγούμενοι αμερικανικοί δασμοί παραβίαζαν τη Συμφωνία ΗΠΑ-Μεξικού-Καναδά, γνωστή ως USMCA, και ότι τα καναδικά αντίμετρα αντιστοιχούσαν στους περιορισμούς που είχε ήδη επιβάλει η Ουάσιγκτον.

«Η εμπορική αυτή διαμάχη έχει αυξήσει το κόστος για τις οικογένειες, ιδιαίτερα στις Ηνωμένες Πολιτείες», ανέφερε ο Κάρνεϊ, προσθέτοντας ότι ο Καναδάς παραμένει έτοιμος για εντατικές διαπραγματεύσεις προς αμοιβαίο όφελος των πολιτών των δύο χωρών.

Ωστόσο, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση του Καναδά διαθέτει περιορισμένη δυνατότητα να υποχρεώσει τις επαρχίες να επαναφέρουν τα αμερικανικά ποτά στα καταστήματά τους, καθώς οι σχετικές αποφάσεις λαμβάνονται σε επαρχιακό επίπεδο.

Πιθανές επιπτώσεις στις τιμές και στις επιχειρήσεις

Οι δασμοί καταβάλλονται κατά την εισαγωγή των προϊόντων στις ΗΠΑ, γεγονός που σημαίνει ότι ένα μέρος του πρόσθετου κόστους μπορεί να μετακυλιστεί στις αμερικανικές επιχειρήσεις και στους καταναλωτές μέσω υψηλότερων τιμών. Οι επιπτώσεις ενδέχεται να είναι ιδιαίτερα αισθητές σε κλάδους με στενά διασυνδεδεμένες εφοδιαστικές αλυσίδες, όπως η αυτοκινητοβιομηχανία, οι κατασκευές, τα τρόφιμα και τα ποτά. Παράλληλα, οι καναδικές επιχειρήσεις ενδέχεται να αντιμετωπίσουν μείωση της ζήτησης ή να αναζητήσουν νέες αγορές για τα προϊόντα τους.

Ο κίνδυνος νέων καναδικών αντιποίνων θα μπορούσε να επιβαρύνει περαιτέρω τις διμερείς εμπορικές σχέσεις. Ο Καναδάς είχε ήδη ανακοινώσει το 2025 δασμούς σε αμερικανικά προϊόντα, ως απάντηση σε προηγούμενα μέτρα της κυβέρνησης Τραμπ.