Ουγγαρία: Ο Πέτερ Μαγυάρ κέρδισε γιατί έχασε ο Όρμπαν και μαζί του Τράμπ και Βανς

Η εκλογική ήττα του Βίκτορ Όρμπαν στις βουλευτικές εκλογές της Ουγγαρίας την Κυριακή 12 Απριλίου συνιστά μια από τις σημαντικότερες πολιτικές ανατροπές στην Ευρώπη των τελευταίων ετών. Έπειτα από 16 χρόνια αδιάλειπτης κυριαρχίας, ο πρωθυπουργός έχασε την εμπιστοσύνητων ψηφοφόρων και είδε την εξουσία να περνά στα χέρια του Πέτερ Μαγυάρ, του ηγέτη του κόμματος Tisza, σε μια εκλογική αναμέτρηση που αντιμετωπίστηκε εντός και εκτός συνόρων ως δημοψήφισμα για την κατεύθυνση της χώρας.

Τα τελικά αποτελέσματα αποτυπώνουν το μέγεθος της ανατροπής. Με σχεδόν το σύνολο των ψήφων καταμετρημένο, το Tisza εξασφάλισε 138 έδρες στην 199μελή ουγγρική Βουλή, ενώ το Fidesz του Όρμπαν περιορίστηκε στις 55 και το ακροδεξιό Mi Hazánk στις 6. Το αποτέλεσμα αυτό δίνει στον Μαγυάρ υπερπλειοψηφία δύο τρίτων, άρα και τη θεσμική δυνατότητα να προχωρήσει σε βαθιές αλλαγές, ακόμη και συνταγματικού χαρακτήρα. Η συμμετοχή άγγιξε το 80%, το υψηλότερο επίπεδο στη μετακομμουνιστική ιστορία της χώρας, στοιχείο που υπογραμμίζει πόσο έντονα πολιτικοποιημένη ήταν αυτή η αναμέτρηση.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Ο Πέτερ Μαγυάρ νικητής των εκλογών στην Ουγγαρία

Ο Όρμπαν παραδέχτηκε την ήττα του

Η πτώση του Όρμπαν αποτελεί ταυτόχρονα πλήγμα για ένα ευρύτερο διεθνές πολιτικό ρεύμα. Ο Ούγγρος πρωθυπουργός είχε μετατραπεί σε σημείο αναφοράς για την ευρωπαϊκή και αμερικανική δεξιά, προβάλλοντας ένα κράμα εθνικισμού, συγκεντρωτισμού, σκληρής αντιμεταναστευτικής ρητορικής και συστηματικής σύγκρουσης με τις Βρυξέλλες. Η ήττα του, παρά τη δημόσια στήριξη που είχε λάβει από τον Ντόναλντ Τραμπ και τον Τζέι Ντι Βανς, αποδυναμώνει πολιτικά το «ορμπανικό» μοντέλο και υπενθυμίζει ότι ακόμη και καθεστώτα με ισχυρό έλεγχο επί των θεσμών, των μέσων ενημέρωσης και του κρατικού μηχανισμού δεν είναι ανίκητα.

Την ίδια στιγμή, το αποτέλεσμα στην Ουγγαρία έχει ιδιαίτερη σημασία και για όσους αναζητούν το επόμενο πολιτικό υπόδειγμα στην αντιπολίτευση προς τα παραδοσιακά κατεστημένα. Ο Πέτερ Μαγυάρ δεν προέρχεται από τον κλασικό χώρο της αντιπολίτευσης. Αντιθέτως ήταν στέλεχος του ίδιου του συστήματος Όρμπαν πριν αποσχιστεί και είχε μετατραπεί σε κεντρικό εκφραστή της φθοράς και της διαφθοράς της εξουσίας. Η πολιτική του διαδρομή δείχνει ότι οι πιο επικίνδυνοι αντίπαλοι για τα εδραιωμένα καθεστώτα δεν είναι πάντα οι ιστορικοί τους αντίπαλοι, αλλά συχνά πρόσωπα που προέρχονται από το εσωτερικό τους και γνωρίζουν πώς λειτουργεί ο μηχανισμός που θέλουν να ανατρέψουν.

Η νίκη του Tisza εδράστηκε λιγότερο σε μια καθαρή ιδεολογική επανάσταση και περισσότερο σε μια συσσωρευμένη κοινωνική και πολιτική κόπωση. Ο πληθωρισμός, η στασιμότητα της οικονομίας, η φθορά στις δημόσιες υπηρεσίες, οι καταγγελίες για διαφθορά και η αυξανόμενη απομόνωση της Βουδαπέστης από την Ευρωπαϊκή Ένωση λειτούργησαν ως καταλύτες. Ο Μαγυάρ κατάφερε να ενώσει ετερόκλητα ακροατήρια γύρω από έναν λιγότερο ιδεολογικό και περισσότερο πρακτικό λόγο: αποκατάσταση της θεσμικής κανονικότητας, καλύτερες σχέσεις με την ΕΕ, ενίσχυση των υπηρεσιών υγείας και παιδείας και απομάκρυνση από το μοντέλο μόνιμης σύγκρουσης που εξέφραζε ο Όρμπαν.

Το τι σημαίνει αυτή η εξέλιξη για την Ουγγαρία θα κριθεί τώρα στην πράξη. Σε διεθνές επίπεδο, η επικράτηση του Μαγυάρ αναμένεται να οδηγήσει σε άμβλυνση της έντασης με τις Βρυξέλλες, σε προσπάθεια αποκατάστασης της εμπιστοσύνης με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς και πιθανώς σε επανεκκίνηση συζητήσεων για δεσμευμένα κοινοτικά κονδύλια. Παράλληλα, ανοίγει ο δρόμος για αναθεώρηση επιλογών της προηγούμενης διακυβέρνησης που είχαν φέρει τη χώρα πιο κοντά στη Μόσχα και σε τροχιά σύγκρουσης με βασικές ευρωπαϊκές γραμμές, μεταξύ άλλων και στο ουκρανικό.

Ωστόσο, η εκλογική νίκη δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με εύκολη μετάβαση. Ο Όρμπαν και το Fidesz άφησαν πίσω τους ένα βαθιά διαμορφωμένο σύστημα επιρροής σε θεσμούς, δημόσια διοίκηση και ευρύτερους μηχανισμούς εξουσίας. Ακόμη και με ισχυρή κοινοβουλευτική πλειοψηφία, η αποδόμηση αυτού του πλέγματος θα απαιτήσει χρόνο, πολιτική αντοχή και κοινωνική νομιμοποίηση. Το μεγάλο ερώτημα δεν είναι πλέον αν ο Όρμπαν ηττήθηκε, αλλά αν η νέα ηγεσία μπορεί να μετατρέψει την εκλογική έκρηξη σε σταθερή δημοκρατική ανασυγκρότηση.