Πετρελαϊκό σοκ λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή: 6% με 7% πάνω οι τιμές στις αγορές

Οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου σημείωσαν ισχυρή άνοδο τη Δευτέρα 2 Μαρτίου ενώ τα χρηματιστήρια υποχώρησαν, καθώς η στρατιωτική σύγκρουση στη Μέση Ανατολή φαίνεται ότι θα συνεχιστεί για αρκετές εβδομάδες. Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί σοβαρούς κινδύνους για την παγκόσμια οικονομική ανάκαμψη και ενδέχεται να πυροδοτήσει ξανά πληθωριστικές πιέσεις.

Το πετρέλαιο Brent αυξήθηκε 6,4%, φτάνοντας τα 77,57 δολάρια το βαρέλι, ενώ κατά τη διάρκεια της ημέρας ξεπέρασε προσωρινά τα 82 δολάρια. Παράλληλα, το αμερικανικό αργό πετρέλαιο σημείωσε άνοδο 6,2%, στα 71,17 δολάρια το βαρέλι. Την ίδια στιγμή, οι επενδυτές στράφηκαν και σε ασφαλή επενδυτικά καταφύγια, με τον χρυσό να ενισχύεται κατά 1,6%, αγγίζοντας τα 5.360 δολάρια ανά ουγγιά.

Οι στρατιωτικές επιθέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ κατά του Ιράν συνεχίζονται χωρίς ενδείξεις αποκλιμάκωσης. Από την πλευρά του, το Ιράν απάντησε με μπαράζ πυραυλικών επιθέσεων σε διάφορες περιοχές της Μέσης Ανατολής, αυξάνοντας τον κίνδυνο εμπλοκής και άλλων χωρών της περιοχής στη σύγκρουση. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε στην εφημερίδα Daily Mail ότι η σύγκρουση θα μπορούσε να διαρκέσει ακόμη και τέσσερις εβδομάδες, τονίζοντας παράλληλα ότι οι επιθέσεις θα συνεχιστούν έως ότου επιτευχθούν οι στρατηγικοί στόχοι των Ηνωμένων Πολιτειών.

Στρατηγική σημασία των Στενών του Ορμούζ

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ, ένα από τα σημαντικότερα θαλάσσια περάσματα στον κόσμο. Από το σημείο αυτό διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου, καθώς και το 20% των μεταφορών υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG).

Παρότι το πέρασμα δεν έχει επισήμως κλείσει, δεδομένα από συστήματα παρακολούθησης πλοίων δείχνουν ότι πολλά δεξαμενόπλοια έχουν συσσωρευτεί εκατέρωθεν των στενών. Οι εταιρείες μεταφοράς εμφανίζονται επιφυλακτικές, είτε λόγω του φόβου επιθέσεων είτε επειδή δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν ασφαλιστική κάλυψη για τα ταξίδια.

Η ουσιαστική διακοπή της ναυσιπλοΐας στην περιοχή εμποδίζει περίπου 15 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως να φτάσουν στις αγορές. Αν δεν υπάρξουν σύντομα σημάδια αποκλιμάκωσης, οι τιμές του πετρελαίου αναμένεται να αυξηθούν σημαντικά.

Κίνδυνος νέου κύματος πληθωρισμού

Η παρατεταμένη άνοδος των τιμών της ενέργειας θα μπορούσε να επιβαρύνει σημαντικά την παγκόσμια οικονομία. Το ακριβότερο πετρέλαιο αυξάνει το κόστος παραγωγής και μεταφορών για τις επιχειρήσεις και ταυτόχρονα περιορίζει την αγοραστική δύναμη των καταναλωτών.

Αν και ο OPEC+ ανακοίνωσε την Κυριακή μια μικρή αύξηση της παραγωγής κατά 206.000 βαρέλια ημερησίως για τον Απρίλιο, μεγάλο μέρος αυτής της ποσότητας εξακολουθεί να εξαρτάται από τη μεταφορά μέσω δεξαμενόπλοιων από τη Μέση Ανατολή.

Ορισμένοι αναλυτές λένε πως η κατάσταση θυμίζει το πετρελαϊκό εμπάργκο της δεκαετίας του 1970, όταν οι τιμές του πετρελαίου αυξήθηκαν κατά περίπου 300%. Σε σημερινές τιμές, εκείνη η αύξηση αντιστοιχεί περίπου σε 90 δολάρια το βαρέλι, επίπεδο που θεωρείται πλέον πιθανό να ξεπεραστεί αν συνεχιστούν οι διαταραχές στην προσφορά.

Πιέσεις στις διεθνείς χρηματιστηριακές αγορές

Η ενεργειακή κρίση επηρέασε άμεσα και τα χρηματιστήρια παγκοσμίως. Στην Ιαπωνία, ο δείκτης Nikkei υποχώρησε 1,3%, με τις αεροπορικές εταιρείες να καταγράφουν τις μεγαλύτερες απώλειες, καθώς η χώρα εξαρτάται πλήρως από εισαγωγές πετρελαίου.

Στην Κίνα, οι βασικοί χρηματιστηριακοί δείκτες υποχώρησαν οριακά κατά 0,1%, ενώ ο ευρύτερος δείκτης Ασίας-Ειρηνικού εκτός Ιαπωνίας κατέγραψε πτώση 1,2%.

Στη Μέση Ανατολή, τα χρηματιστήρια των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και του Κουβέιτ ανέστειλαν προσωρινά τη λειτουργία τους, επικαλούμενα «έκτακτες συνθήκες».

Στην Ευρώπη, τα προθεσμιακά συμβόλαια του EuroStoxx 50 υποχώρησαν κατά 1,3%, του DAX κατά 1,4%, ενώ του FTSE κατά 0,6%. Στη Wall Street, τα futures του S&P 500 και του Nasdaq σημείωσαν πτώση περίπου 0,8%.

Επιπτώσεις σε νομίσματα και ομόλογα

Η άνοδος των τιμών του πετρελαίου ενίσχυσε το δολάριο, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι καθαρός εξαγωγέας ενέργειας. Το ευρώ υποχώρησε κατά 0,2%, στα 1,1787 δολάρια, ενώ το δολάριο ενισχύθηκε κατά 0,3% έναντι του ιαπωνικού γεν.

Στην αγορά ομολόγων, η απόδοση των 10ετών αμερικανικών ομολόγων σταθεροποιήθηκε γύρω στο 3,97%, αφού νωρίτερα είχε αγγίξει το χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων 11 μηνών.