Πετρελαιοκηλίδα στον Κόλπο: Φόβοι για μία από τις χειρότερες οικολογικές καταστροφές των τελευταίων ετών

Μια τεράστια πετρελαιοκηλίδα στα ανοικτά του Ομάν εξελίσσεται με μεγάλη ταχύτητα σε μία από τις σοβαρότερες θαλάσσιες περιβαλλοντικές καταστροφές των τελευταίων ετών, καθώς το πετρέλαιο παρέμεινε επί εβδομάδες σχεδόν ανεξέλεγκτο στη θάλασσα.

Σύμφωνα με διεθνείς οργανισμούς, περιβαλλοντικές ομάδες και ειδικούς που ανέλυσαν δορυφορικές εικόνες, η κηλίδα έχει πλέον εξαπλωθεί σε έκταση μεγαλύτερη των 2.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων, ενώ ποσότητες πετρελαίου έχουν ήδη αρχίσει να φτάνουν στις ακτές του Ομάν.

Πηγή της διαρροής φέρεται να είναι το δεξαμενόπλοιο Caroline Bezengi, το οποίο μετέφερε περίπου 800.000 βαρέλια ρωσικού αργού πετρελαίου και τελούσε υπό διεθνείς κυρώσεις. Το πλοίο προσάραξε στις 30 Ιουνίου σε νησί του Ομάν που αποτελεί τμήμα προστατευόμενου θαλάσσιου φυσικού καταφυγίου.

Το δεξαμενόπλοιο είχε αναφέρει για πρώτη φορά προβλήματα ενώ βρισκόταν στα ανοικτά της Υεμένης στις 8 Ιουνίου. Ναυτικές πηγές ανέφεραν ότι στο πλοίο φαίνεται να σημειώθηκε έκρηξη, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει αποσαφηνιστεί τι ακριβώς την προκάλεσε.

Κανένα από τα εμπλεκόμενα μέρη δεν έχει αναλάβει την ευθύνη για ενδεχόμενη επίθεση. Ωστόσο, η πορεία του πλοίου το έφερε σε μια από τις πλέον ευαίσθητες γεωπολιτικά θαλάσσιες ζώνες του πλανήτη.

Το Caroline Bezengi είχε αποπλεύσει τον Απρίλιο από το Νοβοροσίσκ στη Μαύρη Θάλασσα, προτού περάσει στα τέλη Μαΐου από τη Διώρυγα του Σουέζ και στη συνέχεια κινηθεί κοντά στις ακτές της Υεμένης. Η περιοχή έχει βρεθεί επανειλημμένα στο επίκεντρο στρατιωτικών επιχειρήσεων και επιθέσεων κατά της ναυσιπλοΐας.

Κυρώσεις και «πράξη πολέμου» περιπλέκουν την επιχείρηση καθαρισμού

Η αντιμετώπιση της πετρελαιοκηλίδας καθίσταται ακόμη δυσκολότερη εξαιτίας ενός σύνθετου πλέγματος διεθνών κυρώσεων, ασφαλιστικών κανόνων και διατάξεων που σχετίζονται με πολεμικές ενέργειες.

Το IOPC Funds, ο διακυβερνητικός οργανισμός που διαχειρίζεται αποζημιώσεις για περιστατικά ρύπανσης από δεξαμενόπλοια, έχει γνωστοποιήσει ότι δεν πρόκειται να καλύψει το κόστος καθαρισμού, καθώς το περιστατικό αντιμετωπίζεται ως πιθανή «πράξη πολέμου» και όχι ως συμβατικό ναυτικό ατύχημα.

Παράλληλα, το 25 ετών δεξαμενόπλοιο δεν είναι ασφαλισμένο από αναγνωρισμένο δυτικό ασφαλιστικό φορέα, γεγονός που δημιουργεί ακόμη μεγαλύτερη αβεβαιότητα ως προς το ποιος θα χρηματοδοτήσει μια μεγάλης κλίμακας επιχείρηση περιορισμού και απορρύπανσης.

Ο Τζον Έιμος, ειδικός στις πετρελαιοκηλίδες και διευθύνων σύμβουλος της περιβαλλοντικής οργάνωσης SkyTruth, προειδοποίησε για ένα «εφιαλτικό σενάριο» στην περίπτωση που δεν υπάρξει επαρκής και άμεση αντίδραση.

Όπως εκτιμά, το πλοίο θα μπορούσε να συνεχίσει να διαλύεται από την επίδραση των ανέμων και των κυμάτων, απελευθερώνοντας ακόμη μεγαλύτερο μέρος του φορτίου του. Στη χειρότερη περίπτωση, η συνολική διαρροή θα μπορούσε να ξεπεράσει τα 40 έως 50 εκατομμύρια γαλόνια πετρελαίου.

Μια τέτοια εξέλιξη, σύμφωνα με τον ίδιο, θα έφερνε το περιστατικό σε κλίμακα συγκρίσιμη με την πετρελαιοκηλίδα του Exxon Valdez το 1989.

Το Caroline Bezengi είναι επίσης παρόμοιο σε μέγεθος και χωρητικότητα με το ιρανικό δεξαμενόπλοιο Sanchi, το οποίο συγκρούστηκε με φορτηγό πλοίο στα ανοικτά της Κίνας το 2018, προκαλώντας μία από τις σοβαρότερες καταστροφές δεξαμενόπλοιου των τελευταίων δεκαετιών.

Η κηλίδα εξαπλώνεται με δραματικούς ρυθμούς

Ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός (IMO) του ΟΗΕ επιβεβαίωσε ότι πετρέλαιο έχει αρχίσει να φτάνει στην ηπειρωτική χώρα του Ομάν.

Σύμφωνα με τον οργανισμό, η ρύπανση μετακινείται από θαλάσσια περιοχή βορειοανατολικά του νησιού Αλ-Κιμπλίγια, ενώ έχουν ήδη καταγραφεί ποσότητες πετρελαίου στις ακτές. Οι αρχές έχουν ενεργοποιήσει σχέδιο έκτακτης ανάγκης για την αντιμετώπιση της διαρροής.

Δορυφορικές εικόνες δείχνουν επίσης πετρέλαιο στο νησί Al-Qibliyyah, το οποίο αποτελεί τμήμα του προστατευόμενου συμπλέγματος των νησιών Hallaniyat.

Η περιοχή φιλοξενεί ιδιαίτερα ευαίσθητα οικοσυστήματα και σημαντικά είδη άγριας ζωής, μεταξύ των οποίων απειλούμενες θαλάσσιες χελώνες, μεγάπτερες φάλαινες και κοραλλιογενείς υφάλους.

Οι αρχές του Ομάν είχαν αρχικά ανακοινώσει ότι η πετρελαιοκηλίδα κάλυπτε περίπου 400 τετραγωνικά χιλιόμετρα, ωστόσο περιβαλλοντικοί οργανισμοί και ανεξάρτητοι ειδικοί εκτιμούν ότι η πραγματική έκτασή της είναι πολλαπλάσια.

Το πλέον ανησυχητικό στοιχείο είναι η ταχύτητα με την οποία εξαπλώνεται.

Σύμφωνα με στοιχεία της Greenpeace, η πληγείσα περιοχή υπολογιζόταν σε περίπου 45 τετραγωνικά χιλιόμετρα στα τέλη Ιουλίου. Στις αρχές Αυγούστου είχε αυξηθεί στα 150 τετραγωνικά χιλιόμετρα και μέσα σε μόλις δύο ημέρες έφτασε περίπου στα 600.

Η νεότερη εκτίμηση του Τζον Έιμος, που τοποθετεί την έκταση της κηλίδας πάνω από τα 2.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα, υποδηλώνει μια εξαιρετικά γρήγορη επιδείνωση της κατάστασης.