ΡΑΣ: Απόφαση κόλαφος και πρόστιμο €120.000 στη Hellenic Train για την ασφάλεια των καθισμάτων και την πυροπροστασία

Μια απόφαση 158 σελίδων, η οποία ανοίγει ένα ιδιαίτερα σοβαρό κεφάλαιο για τον τρόπο με τον οποίο πραγματοποιούνταν και τεκμηριώνονταν εργασίες συντήρησης στο επιβατικό τροχαίο υλικό, εξέδωσε η Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων (ΡΑΣ). Με την υπ’ αριθμόν 65/2026 απόφαση της Ολομέλειάς της, η ΡΑΣ διαπιστώνει σειρά παραβάσεων από τη Hellenic Train ως υπεύθυνο φορέα για τη συντήρηση τροχαίου υλικού και της επιβάλλει δύο διοικητικά πρόστιμα, συνολικού ύψους 120.000 ευρώ. Η απόφαση ελήφθη ομόφωνα στη συνεδρίαση της 3ης Αυγούστου 2026 και εκδόθηκε στις 10 Αυγούστου ενώ δημοσιοποιήθηκε στις 17 Αυγούστου.

Η υπόθεση δεν αφορά μόνο τυπικές ή γραφειοκρατικές παραλείψεις. Αφορά απαιτήσεις ασφαλείας για τη συντήρηση των καθισμάτων επιβατικών βαγονιών, την πιστοποίηση των υλικών που χρησιμοποιήθηκαν, τη δυνατότητα να εντοπιστεί εκ των υστέρων ποιο υλικό τοποθετήθηκε σε ποιο όχημα, αλλά και τη διαχείριση των εργασιών που η Hellenic Train είχε αναθέσει σε εξωτερικούς προμηθευτές. Η ίδια η ΡΑΣ χαρακτηρίζει τις παραβάσεις ως τέτοιες που συνδέονται ευθέως με τους κανόνες ασφάλειας του σιδηροδρομικού συστήματος και σημειώνει ότι η έλλειψη ιχνηλασιμότητας θέτει τη λειτουργία του σε «επισφαλή θέση».

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Νέα «καμπάνα» της ΡΑΣ σε ΟΣΕ και Hellenic Train

Η υπόθεση αφορά συρμό του Προαστιακού, ο οποίος κινήθηκε σε λανθασμένη πορεία και έφθασε ένα βήμα πριν εισέλθει στη σήραγγα της Γραμμής 3 του Μετρό

Από τις καταγγελίες συγγενών και τραυματιών στην ακρόαση

Η διαδικασία άρχισε μετά από δύο εξώδικες διαμαρτυρίες που υποβλήθηκαν το φθινόπωρο του 2025 από συγγενείς θυμάτων και σοβαρά τραυματισμένους του δυστυχήματος των Τεμπών. Η ΡΑΣ, ενεργώντας ως Εθνική Αρχή Ασφάλειας, ξεκίνησε συλλογή στοιχείων για όσα καταγγέλλονταν σχετικά με την ασφάλεια των σιδηροδρομικών μεταφορών και ζήτησε από τη Hellenic Train, μεταξύ άλλων, τις αρχικές προδιαγραφές των καθισμάτων, τις συμβάσεις για επισκευές και αντικαταστάσεις, πρωτόκολλα παραλαβής, πιστοποιητικά συμμόρφωσης και στοιχεία επικοινωνίας με τον κάτοχο του τροχαίου υλικού. Παράλληλα ζήτησε από τον ΕΟΔΑΣΑΑΜ τα αποτελέσματα δειγματοληπτικών ελέγχων πυρασφάλειας σε καθίσματα βαγονιών της IC62.

Ακολούθησε, το Νοέμβριο του 2025, αιφνίδιος έλεγχος στις εγκαταστάσεις του Εργοστασίου Θεσσαλονίκης, με αντικείμενο μεταξύ άλλων τη συνεχή συμμόρφωση της Hellenic Train με τις απαιτήσεις που απορρέουν από την πιστοποίησή της ως Υπεύθυνου για τη Συντήρηση Φορέα. Το πόρισμα της αρμόδιας Μονάδας Ασφάλειας της ΡΑΣ οδήγησε τον Απρίλιο του 2026 στην κλήση της εταιρείας και των καταγγελλόντων σε ακρόαση.

Η ακρόαση πραγματοποιήθηκε στις 21 Μαΐου 2026. Η Hellenic Train είχε προηγουμένως καταθέσει γραπτό υπόμνημα και δήλωσε ότι δεν επιθυμούσε προφορική συζήτηση της υπόθεσής της κατά τη συνεδρίαση, ενώ στη συνέχεια τόσο η εταιρεία όσο και οι καταγγέλλοντες υπέβαλαν συμπληρωματικά υπομνήματα. Η Επιτροπή Ακροάσεων ολοκλήρωσε τη διάσκεψή της και στις 31 Ιουλίου υπέβαλε το πόρισμά της στην Ολομέλεια, η οποία αποφάσισε στις 3 Αυγούστου.

Δεν αποδεικνυόταν η ιχνηλασιμότητα

Η ΡΑΣ διαπιστώνει ότι από τα έγγραφα που προσκόμισε η Hellenic Train δεν μπορούσε να διασφαλιστεί η ιχνηλασιμότητα των εργασιών συντήρησης ούτε να τεκμηριωθεί μια οργανωμένη διαδικασία που θα επέτρεπε να εξακριβωθεί με βεβαιότητα ποια ανταλλακτικά χρησιμοποιήθηκαν, σε ποια καθίσματα και σε ποιες συγκεκριμένες επιβατάμαξες, καθώς και αν τα υλικά αυτά χρησιμοποιήθηκαν σύμφωνα με τις οδηγίες συντήρησης, τις προδιαγραφές του κατασκευαστή και την ισχύουσα νομοθεσία.

Η ΡΑΣ δεν διατυπώνει ως συμπέρασμα ότι αποδείχθηκε πως όλα τα υλικά που χρησιμοποιήθηκαν ήταν μη πυράντοχα ή μη συμμορφούμενα. Αυτό που διαπιστώνει είναι ότι η Hellenic Train δεν διέθετε ή δεν προσκόμισε την απαιτούμενη τεκμηρίωση ώστε να αποδεικνύεται η συμμόρφωση και να είναι δυνατή η πλήρης ιχνηλάτηση των υλικών και των εργασιών. Με άλλα λόγια, το πρόβλημα που καταλογίζει η Αρχή είναι ότι σε ένα κρίσιμο για την ασφάλεια αντικείμενο δεν μπορούσε να ανασυσταθεί με πληρότητα η «αλυσίδα» από την προμήθεια και την πιστοποίηση ενός υλικού μέχρι την τοποθέτησή του σε συγκεκριμένο βαγόνι.

Ιδιαίτερα χαρακτηριστικό είναι ότι η απόφαση αναφέρεται σε πίνακα 75 επιβαταμαξών στις οποίες είχαν εκτελεστεί εργασίες επιδιόρθωσης καθισμάτων από την 1η Ιανουαρίου 2020 έως την 1η Σεπτεμβρίου 2025. Σύμφωνα με τη ΡΑΣ, για μόλις τρεις από αυτές –τις Α1, Β3 και Β4 της IC62– είχαν προσκομιστεί και αξιολογηθεί σχετικά στοιχεία συντήρησης, ενώ για τις υπόλοιπες 72 δεν είχαν υποβληθεί στην Αρχή αντίστοιχα στοιχεία που να επιτρέπουν την απαιτούμενη τεκμηρίωση.

Οι τέσσερις συμβάσεις που μπήκαν στο μικροσκόπιο

Η έρευνα επικεντρώθηκε σε τέσσερις συμβάσεις που είχαν συναφθεί την περίοδο 2021-2023 για επισκευές και προμήθεια υλικών και ανταλλακτικών καθισμάτων, με αντισυμβαλλόμενους τη Global Interior Systems (G.I.S.) IKE και την Tennis Craft Interkat.

Οι αρχικές προδιαγραφές κατασκευής των σχετικών επιβαταμαξών προέβλεπαν ότι τα καθίσματα θα είχαν φλογοεπιβραδυντικό υλικό επένδυσης σύμφωνα με το πρότυπο UIC 564-2, ενώ υπήρχαν συγκεκριμένες απαιτήσεις και για τα λοιπά μη μεταλλικά υλικά του οχήματος. Η ΡΑΣ διαπίστωσε, όμως, ότι στις μεταγενέστερες συμβάσεις συντήρησης δεν αποτυπωνόταν με την ίδια σαφήνεια η απαίτηση αυτή: σε ορισμένες περιπτώσεις γινόταν γενική αναφορά ότι το ύφασμα θα ήταν της ίδιας ποιότητας και χρώματος με το αρχικό, ενώ δεν υπήρχε πάντοτε ρητός όρος για προσκόμιση των απαιτούμενων πιστοποιητικών των υλικών.

Η έκταση των παρεμβάσεων που εξετάστηκαν δεν ήταν αμελητέα. Στα στοιχεία της απόφασης καταγράφονται, μεταξύ άλλων, αντικαταστάσεις αφρώδους υλικού και εσωτερικού fire-blocker σε 5.200 πλήρεις έδρες καθισμάτων, αντίστοιχα υλικά σε 200 πλάτες καθισμάτων, καθώς και εκατοντάδες έδρες, πλάτες και προσκέφαλα Α’ και Β’ θέσης στο πλαίσιο άλλων συμβάσεων. Η ΡΑΣ επισημαίνει ότι δεν μπορούσε να διασταυρωθεί σε ποιες επιβατάμαξες τοποθετήθηκαν όλα αυτά τα υλικά.

Το πιστοποιητικό που κάλυπτε το ύφασμα, όχι το σύνολο του καθίσματος

Ένα από τα κεντρικά σημεία της αντιπαράθεσης ήταν το πιστοποιητικό δοκιμών ευφλεκτότητας που προσκόμισε η Hellenic Train για ύφασμα της Camira Fabrics.

Η εταιρεία υπέβαλε αρχικά πιστοποιητικό του εργαστηρίου IFS Laboratories Limited, με ημερομηνία έκδοσης 20 Δεκεμβρίου 2021, και αργότερα αναθεωρημένη εκδοχή του, επιχειρώντας να τεκμηριώσει ότι το ύφασμα που χρησιμοποιήθηκε από τους προμηθευτές της πληρούσε τις απαιτήσεις ευφλεκτότητας. Η ΡΑΣ, ωστόσο, έκρινε ότι το συγκεκριμένο πιστοποιητικό αφορούσε το ύφασμα και όχι όλα τα υλικά που συγκροτούσαν το επισκευασμένο κάθισμα.

Σύμφωνα με την απόφαση, δεν προσκομίστηκαν αντίστοιχα πιστοποιητικά πυροπροστασίας για άλλα υλικά που είχαν χρησιμοποιηθεί στις επισκευές, όπως το αφρώδες υλικό και το εσωτερικό fire-blocker. Η Αρχή υπογραμμίζει ακόμη ότι, για την πλήρη συμμόρφωση με τις αρχικές προδιαγραφές, η πιστοποίηση έπρεπε να αφορά το σύνολο του καθίσματος και όχι μόνο την ταπετσαρία του.

Τι υποστήριξε η Hellenic Train

Η Hellenic Train αντέτεινε, μεταξύ άλλων, ότι οι συγκεκριμένες παρεμβάσεις αποτελούσαν εργασίες συντήρησης και όχι ανακαίνιση ή γενικευμένη αναβάθμιση του τροχαίου υλικού. Κατά τη θέση της, επομένως, δεν ενεργοποιούνταν οι διαδικασίες που θα απαιτούνταν για την εκ νέου θέση σε χρήση ενός ανακαινισμένου ή αναβαθμισμένου υποσυστήματος, ούτε απαιτούνταν έλεγχος της ΡΑΣ ως προς τη συμμόρφωση με το νεότερο πρότυπο EN 45545.

Για τα βαγόνια Β3 και Β4 της IC62 η εταιρεία υποστήριξε επίσης ότι είχαν πραγματοποιηθεί αλλαγές μόνο στο ύφασμα ορισμένων καθισμάτων, ότι το ύφασμα πληρούσε τις προδιαγραφές και ότι προερχόταν από ήδη υπάρχον απόθεμα. Η ΡΑΣ δεν αποδέχθηκε ότι η επιχειρηματολογία και τα στοιχεία αυτά αρκούσαν για να καλύψουν τις υποχρεώσεις τεκμηρίωσης και πιστοποίησης. Σημειώνει, μάλιστα, ότι από τα στοιχεία απογραφής που της προσκομίστηκαν δεν μπορούσε να προκύψει με βεβαιότητα πως τον Νοέμβριο του 2021 υπήρχε στις αποθήκες το συγκεκριμένο ύφασμα που επικαλούνταν η εταιρεία.

Η Αρχή απορρίπτει επίσης τη λογική ότι επειδή μια εργασία χαρακτηρίζεται «απλή συντήρηση» περιορίζονται οι υποχρεώσεις συμμόρφωσης. Κατά την κρίση της, τα υλικά που χρησιμοποιούνται στη συντήρηση πρέπει σε κάθε περίπτωση να συνοδεύονται από την κατάλληλη τεκμηρίωση και τα πιστοποιητικά συμμόρφωσης, ανεξάρτητα από το αν αγοράστηκαν ειδικά για μια εργασία ή υπήρχαν ήδη στις αποθήκες.

Το ζήτημα της εξωτερικής ανάθεσης

Ξεχωριστό σκέλος των παραβάσεων αφορά την ανάθεση εργασιών συντήρησης σε τρίτες επιχειρήσεις. Η ΡΑΣ έκρινε ότι η Hellenic Train δεν είχε ενημερώσει την Αρχή όπως όφειλε για τις εξωτερικές αναθέσεις και ότι στις τέσσερις συμβάσεις δεν είχαν ενσωματωθεί επαρκείς όροι ώστε να διασφαλίζονται η ταυτοποίηση των κρίσιμων για την ασφάλεια προϊόντων και υπηρεσιών και η ιχνηλασιμότητα των σχετικών εγγράφων ασφαλείας.

Το σημείο έχει ιδιαίτερη βαρύτητα για τη ΡΑΣ, καθώς το ευρωπαϊκό σύστημα ασφάλειας δεν απαλλάσσει τον πιστοποιημένο υπεύθυνο συντήρησης από την ευθύνη όταν αυτός αναθέτει επιμέρους λειτουργίες σε τρίτους. Αντιθέτως, παραμένει υπόχρεος να αποδεικνύει ότι ο ανάδοχος, τα υλικά και οι εργασίες ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις ασφάλειας και ότι υπάρχει πλήρης τεχνική τεκμηρίωση.

Τα 120.000 ευρώ και γιατί το ένα πρόστιμο φτάνει στο ανώτατο όριο

Η Ολομέλεια της ΡΑΣ επέβαλε δύο ξεχωριστές διοικητικές κυρώσεις. Το πρώτο πρόστιμο ανέρχεται σε 100.000 ευρώ και αφορά τις πολλαπλές παραβάσεις της εθνικής και ευρωπαϊκής νομοθεσίας για τη συντήρηση οχημάτων, την τεκμηρίωση, την πληροφόρηση και τις εξωτερικές αναθέσεις. Πρόκειται για το ανώτατο ποσό που προβλέπει η συγκεκριμένη διάταξη για πολλαπλές παραβάσεις.

Το δεύτερο πρόστιμο, ύψους 20.000 ευρώ, αφορά τη μη συμμόρφωση με συγκεκριμένες απαιτήσεις του ίδιου του Συστήματος Συντήρησης Τροχαίου Υλικού της εταιρείας, μεταξύ άλλων για την έκδοση κανόνων ασφαλείας, την αξιολόγηση προμηθευτών, τη διαχείριση του τεχνικού φακέλου συντήρησης και το πλαίσιο δραστηριοποίησης της συντήρησης.

Για την αξιολόγηση της σοβαρότητας, η ΡΑΣ λαμβάνει υπόψη ότι η Hellenic Train είναι ο βασικός πάροχος επιβατικών και εμπορευματικών σιδηροδρομικών μεταφορών στη χώρα αλλά και υπεύθυνος φορέας συντήρησης του μισθωμένου τροχαίου υλικού. Η Αρχή τονίζει ότι οι συγκεκριμένοι κανόνες έχουν άμεσο περιεχόμενο ασφάλειας και ότι στις τέσσερις συμβάσεις δεν τεκμηριώθηκε η απαιτούμενη ιχνηλασιμότητα των εγγράφων ασφαλείας για το σύνολο των υλικών που χρησιμοποιήθηκαν.

Οι προθεσμίες που θέτει η ΡΑΣ

Η απόφαση θέτει στη Hellenic Train συγκεκριμένες υποχρεώσεις συμμόρφωσης. Η εταιρεία καλείται να συμμορφωθεί με τη Σύσταση Ασφαλείας 2025-RL01-018 του ΕΟΔΑΣΑΑΜ και να ολοκληρώσει, μέσα σε αποκλειστική προθεσμία τριών μηνών από την κοινοποίηση της απόφασης, τις τρέχουσες δράσεις του αναλυτικού σχεδίου δράσης που έχει υποβάλει στη ΡΑΣ. Παράλληλα, οφείλει μέσα σε έναν μήνα να καταθέσει έκθεση προόδου.

Η ΡΑΣ ζητεί επίσης βελτιωμένη διαδικασία ιχνηλασιμότητας για όλες τις πληροφορίες που αφορούν τη συντήρηση των καθισμάτων και τα υλικά που χρησιμοποιούνται, καθώς και νέο σχέδιο δράσης, επίσης εντός ενός μήνα, για την εφαρμογή βραχυπρόθεσμων και μεσοπρόθεσμων μέτρων πυρασφάλειας.

Περαιτέρω, η Hellenic Train υποχρεώνεται να αναθεωρήσει τα Σχέδια Έκτακτης Ανάγκης για πυρκαγιά σε αμαξοστοιχία, λαμβάνοντας υπόψη «τις εμπειρίες και τα διδάγματα» από το δυστύχημα των Τεμπών, και να υποβάλλει το σχετικό σχέδιο σε ετήσια δοκιμή με διαφορετικά σενάρια και τη συμμετοχή των εμπλεκόμενων φορέων.

Επιπλέον πυροσβεστήρες, εκπαίδευση και περιορισμός καύσιμων υλικών

Ιδιαίτερα εκτενές είναι το παράρτημα της απόφασης, στο οποίο η ΡΑΣ καταγράφει σειρά άμεσων και μεσοπρόθεσμων παρεμβάσεων για την πυρασφάλεια. Στα βραχυπρόθεσμα μέτρα περιλαμβάνονται η ενημέρωση των επιβατών για τις διαδικασίες ασφαλείας και έκτακτης ανάγκης, η εγκατάσταση επιπλέον πυροσβεστήρων, ο τακτικός έλεγχός τους, η συντήρηση των εργαλείων διαφυγής και της σήμανσης ασφαλείας, ο έλεγχος των συστημάτων ηχητικών αναγγελιών και του φωτισμού έκτακτης ανάγκης, καθώς και ο συστηματικός καθαρισμός αεραγωγών και άλλων χώρων από χνούδια, χαρτιά και υλικά που θα μπορούσαν να συντηρήσουν μια φλόγα.

Η ΡΑΣ προβλέπει ακόμη την απομάκρυνση μη αναγκαίων καύσιμων υλικών από τους συρμούς –όπως ορισμένα κουρτινάκια, αφαιρούμενα μαξιλάρια, κουβέρτες ή πλαστικοί κάδοι– εφόσον δεν διαθέτουν αποδεκτή πιστοποιημένη συμπεριφορά σε φωτιά. Προβλέπεται επίσης εκπαίδευση του προσωπικού στη χρήση μέσων πυρόσβεσης, στην εκκένωση επιβατών, στη διαχείριση καπνού και πυρκαγιάς και στη διατήρηση ελεύθερων οδεύσεων διαφυγής.

Στο τραπέζι η αντικατάσταση των καθισμάτων

Ιδιαίτερη σημασία έχει η μεσοπρόθεσμη παρέμβαση που καταγράφεται στο παράρτημα: αντικατάσταση των καθισμάτων με νέα, σύμφωνα με τις προβλέψεις του προτύπου EN 45545.

Η ΡΑΣ συνδέει ρητά την πρόταση αυτή με τη Σύσταση Ασφαλείας 2025-RL01-018 του ΕΟΔΑΣΑΑΜ, η οποία, όπως αναφέρει η ίδια η απόφαση, εκδόθηκε μετά τη διερεύνηση του δυστυχήματος των Τεμπών. Στα μεσοπρόθεσμα μέτρα περιλαμβάνονται επίσης αλλαγές στα ράφια αποσκευών, ώστε να είναι ορατός ο χώρος από κάτω για έγκαιρο εντοπισμό μιας πιθανής εστίας πυρκαγιάς, καθώς και παρεμβάσεις σε κάδους και άλλα στοιχεία του εσωτερικού των βαγονιών.

Η ίδια η ΡΑΣ αναγνωρίζει ότι τέτοιες αλλαγές απαιτούν σημαντικές επενδύσεις και τεχνική αξιολόγηση, γι’ αυτό και τις εντάσσει στον μεσοπρόθεσμο σχεδιασμό ανακαίνισης και εκσυγχρονισμού του υφιστάμενου τροχαίου υλικού.

Η κρίσιμη διευκρίνιση για τα Τέμπη

Παρά τη στενή σύνδεση της έρευνας με καταγγελίες συγγενών θυμάτων και τραυματιών, με τα βαγόνια της IC62 και με τις συστάσεις που εκδόθηκαν μετά το δυστύχημα, η απόφαση περιέχει μία απολύτως κρίσιμη νομική και πραγματική διευκρίνιση.

Η ΡΑΣ δεν αποφαίνεται με την απόφαση 65/2026 για το αν τα καθίσματα ή τα υλικά τους προκάλεσαν, ενίσχυσαν ή επηρέασαν τη φωτιά μετά τη σύγκρουση στα Τέμπη. Αντιθέτως, αναφέρει ρητά ότι άφησε εκτός της αξιολόγησής της ισχυρισμούς των δύο πλευρών σχετικά με το τροχαίο υλικό της IC62, στο μέτρο που αυτοί αφορούν ζητήματα τα οποία ανήκουν στην αποκλειστική αρμοδιότητα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ. Επισημαίνει επίσης ότι οι προδιαγραφές πυρασφάλειας που εξετάζει ως Αρχή Ασφάλειας αφορούν την προστασία από πυρκαγιά κατά την κανονική λειτουργία του τροχαίου υλικού και όχι την πυρκαγιά που ακολουθεί σύγκρουση τρένων.

Αυτή η διάκριση είναι καθοριστική για την ανάγνωση της απόφασης. Το αντικείμενο επί του οποίου καταλογίζεται ευθύνη στη Hellenic Train είναι ο τρόπος με τον οποίο οργανώθηκε, ανατέθηκε, πιστοποιήθηκε και τεκμηριώθηκε η συντήρηση του τροχαίου υλικού και όχι η αιτιώδης διερεύνηση της πυρκαγιάς του δυστυχήματος.

Εδώ όλη η απόφαση