Ρήγμα ΗΠΑ – ΕΚΤ για το γιεν: Η Ουάσιγκτον πούλησε ευρώ χωρίς να ενημερώσει τη Φρανκφούρτη

Αιφνιδιασμό στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα προκάλεσε η απόφαση των ΗΠΑ να πουλήσουν ευρώ προκειμένου να αγοράσουν και να στηρίξουν το ιαπωνικό γιεν, καθώς η Φρανκφούρτη φέρεται να ενημερώθηκε για την αμερικανική κίνηση αφού η συναλλαγή είχε ήδη πραγματοποιηθεί.

Σύμφωνα με αποκλειστικό δημοσίευμα των Financial Times, η αμερικανική παρέμβαση πραγματοποιήθηκε την περασμένη Παρασκευή, στο πλαίσιο κοινής προσπάθειας Ουάσιγκτον και Τόκιο να ανακόψουν την έντονη υποχώρηση του ιαπωνικού νομίσματος.

Μάλιστα, σύμφωνα με το ρεπορτάζ των FT, ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, επικοινώνησε με την πρόεδρο της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, μία ημέρα αργότερα, το Σάββατο, προκειμένου να συζητήσουν την αμερικανική παρέμβαση.

Η απουσία προηγούμενου συντονισμού αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς πρόκειται για την πρώτη κοινή προσπάθεια ΗΠΑ και Ιαπωνίας για τη στήριξη του γιεν εδώ και σχεδόν τρεις δεκαετίες. Υπό κανονικές συνθήκες, μάλιστα, θα αναμενόταν η Ουάσιγκτον να χρησιμοποιήσει δολάρια σε μια τέτοια επιχείρηση.

Αντί γι’ αυτό, οι αμερικανικές αρχές επέλεξαν να πουλήσουν ευρώ. Οι συναλλαγές πραγματοποιήθηκαν από τη Fed της Νέας Υόρκης για λογαριασμό του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών.

Η επιλογή αυτή φέρεται να προκάλεσε έντονο προβληματισμό στη Φρανκφούρτη. Ορισμένα υψηλόβαθμα στελέχη της ΕΚΤ θεώρησαν τη χρήση του ευρωπαϊκού νομίσματος χωρίς προηγούμενη συνεννόηση ως μια άνευ προηγουμένου παραβίαση των μακροχρόνιων άγραφων κανόνων συνεργασίας μεταξύ των δυτικών νομισματικών αρχών.

Από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και μετά, οι κεντρικές τράπεζες και τα υπουργεία Οικονομικών των δυτικών χωρών έχουν οικοδομήσει τη συνεργασία τους πάνω στην αμοιβαία εμπιστοσύνη και τη διαβούλευση, ενώ οι μεγάλες παρεμβάσεις στις αγορές συναλλάγματος πραγματοποιούνται κατά κανόνα με κάποιου είδους συντονισμό.

«Αυτό δεν έχει συμβεί ποτέ στο παρελθόν», ανέφερε Ευρωπαίος αξιωματούχος στους Financial Times, εκφράζοντας την ανησυχία ότι δεκαετίες στενής συνεργασίας μεταξύ των δυτικών κεντρικών τραπεζών, οι οποίες συνέβαλαν στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και την οικονομική ανάπτυξη, ενδέχεται πλέον να τίθενται σε δοκιμασία.

Από την πλευρά του, εκπρόσωπος του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών δήλωσε στους FT ότι το υπουργείο δεν συντονίζει με ξένες αρχές τις αποφάσεις του σχετικά με την κατανομή των αποθεματικών του Ταμείου Σταθεροποίησης Συναλλάγματος (Exchange Stabilization Fund), το οποίο χρησιμοποιήθηκε για την πραγματοποίηση της παρέμβασης.

Γιατί η Ουάσιγκτον επέλεξε να πουλήσει ευρώ

Η επιλογή του ευρώ αντί του δολαρίου δεν θεωρείται τυχαία. Ενδεχόμενες πωλήσεις δολαρίων από τις αμερικανικές αρχές θα μπορούσαν να ερμηνευθούν από τις αγορές ως προσπάθεια αποδυνάμωσης του αμερικανικού νομίσματος και, κατά συνέπεια, να έρθουν σε σύγκρουση με την πολιτική ισχυρού δολαρίου που υποστηρίζει ο Σκοτ Μπέσεντ.

Την ίδια στιγμή, οικονομολόγοι και αναλυτές εκτιμούν ότι η Ουάσιγκτον ενδέχεται να είχε έναν ακόμη λόγο για να συμμετάσχει μαζί με την Ιαπωνία στην παρέμβαση: να αποτρέψει το Τόκιο από το να καταφύγει σε πωλήσεις αμερικανικών κρατικών ομολόγων προκειμένου να χρηματοδοτήσει τη στήριξη του νομίσματός του.

Ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα ήταν ιδιαίτερα ευαίσθητο για τις ΗΠΑ σε μια περίοδο κατά την οποία το μακροπρόθεσμο κόστος δανεισμού της χώρας κινείται κοντά στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων 19 ετών.

Το μέγεθος της προσπάθειας στήριξης του γιεν ήταν, άλλωστε, ιδιαίτερα μεγάλο. Με βάση προσωρινά στοιχεία της Τράπεζας της Ιαπωνίας, αναλυτές εκτιμούν ότι μόνο το Τόκιο ενδέχεται να δαπάνησε περίπου 13,8 τρισ. γιεν, ή 87 δισ. δολάρια, μέσα σε δύο ημέρες, επιχειρώντας να ανακόψει την πτώση του ιαπωνικού νομίσματος.

Η συνδυασμένη παρέμβαση ΗΠΑ και Ιαπωνίας προκάλεσε απότομη ενίσχυση του γιεν. Το ιαπωνικό νόμισμα είχε προηγουμένως υποχωρήσει κοντά στα 164 γιεν ανά δολάριο, στο χαμηλότερο επίπεδό του από το 1986, για να ανακάμψει μετά τις παρεμβάσεις περίπου στα 157 γιεν ανά δολάριο. Στη συνέχεια έχασε μέρος των κερδών του, κινούμενο εκ νέου κοντά στα 158 γιεν ανά δολάριο.

Πέρα, ωστόσο, από την άμεση επίδραση στην ισοτιμία, η υπόθεση αποκτά ευρύτερη σημασία για τις σχέσεις μεταξύ των μεγαλύτερων οικονομικών και νομισματικών αρχών του κόσμου. Η χρήση ευρώ από την Ουάσιγκτον χωρίς προηγούμενη ενημέρωση της ΕΚΤ δημιουργεί ερωτήματα για το κατά πόσο οι παραδοσιακοί μηχανισμοί συνεννόησης εξακολουθούν να λειτουργούν με τον ίδιο τρόπο.

Για τη Φρανκφούρτη, το ζήτημα δεν αφορά μόνο την ίδια τη συναλλαγή. Μεγάλες πωλήσεις ευρώ στις διεθνείς αγορές μπορούν να επηρεάσουν την ισοτιμία του ενιαίου νομίσματος και, κατ’ επέκταση, τις χρηματοπιστωτικές συνθήκες, το κόστος των εισαγωγών και τις προοπτικές του πληθωρισμού στην ευρωζώνη.

Έτσι, μια παρέμβαση που είχε ως αρχικό στόχο τη σταθεροποίηση του γιεν εξελίσσεται σε υπόθεση με πολύ ευρύτερες προεκτάσεις, καθώς φέρνει στο προσκήνιο όχι μόνο τις ισορροπίες στις διεθνείς αγορές συναλλάγματος, αλλά και τους άγραφους κανόνες συνεργασίας που διέπουν εδώ και δεκαετίες τις σχέσεις μεταξύ των μεγάλων δυτικών νομισματικών αρχών.