Ρήξη Τραμπ – Νετανιάχου έφερε η συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν

Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου υπολόγιζε ότι η κοινή πολεμική γραμμή με τον Ντόναλντ Τραμπ απέναντι στο Ιράν θα ενίσχυε τη θέση του στο εσωτερικό του Ισραήλ και θα παρουσίαζε τον ίδιο ως τον ηγέτη που μπορούσε να αναδιαμορφώσει τη Μέση Ανατολή μέσω της συμμαχίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ωστόσο, η προκαταρκτική συμφωνία Ουάσινγκτον-Τεχεράνης φαίνεται να οδηγεί τους δύο ηγέτες σε τροχιά σύγκρουσης. Ο Τραμπ επιδιώκει πλέον να τερματίσει τον πόλεμο και να αποκαταστήσει τη σταθερότητα στην περιοχή, ενώ το Ισραήλ θεωρεί ότι τα βασικά του ζητήματα ασφαλείας παραμένουν άλυτα.

Σύμφωνα με Ισραηλινούς αξιωματούχους, η συμφωνία προβλέπει περίοδο 60 ημερών για διαπραγματεύσεις σχετικά με τους οριστικούς όρους, με επίκεντρο το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Στην Ιερουσαλήμ, όμως, υπάρχει έντονη ανησυχία ότι αυτή η περίοδος μπορεί να παραταθεί, περιορίζοντας την ελευθερία στρατιωτικής δράσης του Ισραήλ χωρίς να αντιμετωπιστούν πλήρως οι ιρανικές πυραυλικές δυνατότητες ή η στήριξη της Τεχεράνης σε ένοπλες οργανώσεις της περιοχής.

Το πιο ευαίσθητο μέτωπο παραμένει ο Λίβανος. Το Ιράν έχει συνδέσει τη συμφωνία με κατάπαυση των εχθροπραξιών και εκεί, ενώ η Χεζμπολάχ δηλώνει ότι η στάση της εξαρτάται από το αν το Ισραήλ θα τηρήσει την εκεχειρία. Από την πλευρά του, ο Νετανιάχου ξεκαθαρίζει ότι οι ισραηλινές δυνάμεις θα παραμείνουν στον νότιο Λίβανο και ότι το Ισραήλ θα διατηρήσει «ελευθερία δράσης» απέναντι σε απειλές της Χεζμπολάχ.

Η διαφωνία αυτή έχει προκαλέσει ένταση στις σχέσεις Τραμπ-Νετανιάχου. Ο Αμερικανός πρόεδρος φέρεται να πιέζει το Ισραήλ να αποφύγει νέες επιθέσεις στον Λίβανο, ώστε να μη δυναμιτιστεί η συμφωνία με το Ιράν. Ο Νετανιάχου, αντιθέτως, επιμένει ότι η ασφάλεια του Ισραήλ δεν μπορεί να εξαρτάται από μια συμφωνία στην οποία το Ισραήλ δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος.

Πολιτικά, η κατάσταση είναι δύσκολη και για τον ίδιο τον Νετανιάχου. Ενόψει εκλογών το φθινόπωρο, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός βρίσκεται αντιμέτωπος με ένα κοινό που εμφανίζεται πιο δύσπιστο απέναντι στη δέσμευση του Τραμπ για την ασφάλεια του Ισραήλ. Η εικόνα της στενής σχέσης με τον Ρεπουμπλικανό πρόεδρο, που στο παρελθόν αποτέλεσε ισχυρό προεκλογικό πλεονέκτημα, σήμερα απειλεί να μετατραπεί σε πολιτικό βάρος.

Η προσωρινή συμφωνία προβλέπει επίσης το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, κρίσιμης θαλάσσιας οδού για την παγκόσμια αγορά πετρελαίου. Αυτό εξυπηρετεί τον στόχο της Ουάσινγκτον να αποκλιμακώσει την κρίση και να καθησυχάσει τις διεθνείς αγορές. Για το Ισραήλ, όμως, το κεντρικό ερώτημα παραμένει αν η Τεχεράνη θα περιοριστεί πραγματικά ή αν θα κερδίσει χρόνο για να ανασυγκροτήσει τις στρατιωτικές και πυρηνικές της δυνατότητες.

Ο Νετανιάχου προσπαθεί τώρα να ισορροπήσει ανάμεσα σε δύο ανάγκες: να μην έρθει σε ανοιχτή σύγκρουση με τον σημαντικότερο σύμμαχο του Ισραήλ, αλλά και να πείσει τους Ισραηλινούς ότι δεν θα δεχθεί μια συμφωνία που αφήνει τη χώρα εκτεθειμένη. Το αποτέλεσμα αυτής της ισορροπίας μπορεί να κρίνει όχι μόνο την επόμενη φάση του πολέμου, αλλά και το πολιτικό μέλλον του μακροβιότερου πρωθυπουργού του Ισραήλ.