Στα 4,41 εκατ. οι εκτοπισμένοι από την Ουκρανία με προσωρινή προστασία στην ΕΕ – Πάνω από 40.000 στην Ελλάδα

Στα 4,41 εκατομμύρια ανήλθαν στο τέλος Ιουνίου του 2026 οι πολίτες τρίτων χωρών που εγκατέλειψαν την Ουκρανία μετά τη ρωσική εισβολή και βρίσκονταν υπό καθεστώς προσωρινής προστασίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, σύμφωνα με τα νέα στοιχεία που δημοσίευσε η Eurostat στις 11 Αυγούστου. Στην Ελλάδα, ο αντίστοιχος αριθμός έφθασε τους 40.310 δικαιούχους, καταγράφοντας αισθητή αύξηση σε σχέση τόσο με τον Μάιο όσο και με τον Απρίλιο. Τα στοιχεία δείχνουν ότι, παρότι η χώρα απέχει σημαντικά από τα επίπεδα της Γερμανίας, της Πολωνίας και της Τσεχίας σε απόλυτους αριθμούς, συνεχίζει να φιλοξενεί έναν υπολογίσιμο αριθμό ανθρώπων που έχουν εγκαταλείψει την Ουκρανία.

Στις 30 Ιουνίου 2026, οι δικαιούχοι προσωρινής προστασίας στην ΕΕ ήταν συνολικά περίπου 4,41 εκατομμύρια. Σε σύγκριση με το τέλος Μαΐου, ο αριθμός τους αυξήθηκε κατά 24.380 άτομα, δηλαδή κατά 0,6%.

Η γεωγραφική κατανομή παραμένει ιδιαίτερα άνιση. Τρεις χώρες συγκεντρώνουν πολύ μεγάλο μέρος των ανθρώπων που έχουν εγκαταλείψει την Ουκρανία:

• Η Γερμανία φιλοξενούσε 1.286.230 δικαιούχους, που αντιστοιχούν στο 29,2% του συνόλου της ΕΕ.
• Η Πολωνία ακολουθούσε με 961.170 άτομα ή 21,8% του ευρωπαϊκού συνόλου ενώ στην Τσεχία βρίσκονταν 390.810 δικαιούχοι, δηλαδή 8,9% του συνόλου.

Μόνο Γερμανία και Πολωνία, επομένως, συγκεντρώνουν πάνω από το 51% όλων των δικαιούχων προσωρινής προστασίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Αύξηση σε 24 από τις 27 χώρες

Η ανοδική τάση τον Ιούνιο ήταν σχεδόν γενικευμένη. Σύμφωνα με τη Eurostat, ο αριθμός των δικαιούχων αυξήθηκε σε 24 από τα 27 κράτη-μέλη. Τη μεγαλύτερη απόλυτη αύξηση κατέγραψε η Ιταλία, με επιπλέον 4.115 άτομα ή +8,8% σε σχέση με τον Μάιο. Ακολούθησε η Τσεχία, με αύξηση κατά 3.835 άτομα ή 1%, και η Γερμανία, με 2.960 περισσότερους δικαιούχους ή άνοδο 0,2%.

Μείωση σημειώθηκε μόνο σε τρία κράτη-μέλη. Στην Πολωνία οι δικαιούχοι περιορίστηκαν κατά 6.335 άτομα ή 0,7%, στο Βέλγιο κατά 35 άτομα και στην Ιρλανδία κατά 15.

Ελλάδα: Στους 40.310 οι δικαιούχοι προσωρινής προστασίας

Η βάση δεδομένων της Eurostat καταγράφει για τη χώρα:

• 38.915 δικαιούχους τον Απρίλιο του 2026
• 39.605 δικαιούχους τον Μάιο
• 40.310 δικαιούχους τον Ιούνιο

Μέσα σε έναν μήνα, επομένως, ο αριθμός των δικαιούχων προσωρινής προστασίας στην Ελλάδα αυξήθηκε κατά 705 άτομα, που αντιστοιχεί σε άνοδο περίπου 1,8%. Η αύξηση είναι αναλογικά μεγαλύτερη από εκείνη που καταγράφηκε στο σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπου η μηνιαία μεταβολή ήταν +0,6%. Σε σχέση με τον Απρίλιο, η αύξηση φθάνει τα 1.395 άτομα μέσα σε δύο μήνες, δηλαδή περίπου 3,6%.

Οι 40.310 δικαιούχοι που καταγράφονται στην Ελλάδα αντιστοιχούν παράλληλα σε περίπου 0,9% του συνολικού αριθμού των 4,41 εκατ. δικαιούχων στην ΕΕ.

Στην περίπτωση της Ελλάδας χρειάζεται, πάντως, προσοχή στην ερμηνεία των αριθμών. Η ίδια η Eurostat επισημαίνει στις μεθοδολογικές παρατηρήσεις της ότι τα στοιχεία για Ελλάδα, Ισπανία, Ιρλανδία και Κύπρο σχετικά με τα πρόσωπα που καταγράφονται υπό προσωρινή προστασία στο τέλος του μήνα περιλαμβάνουν και ορισμένες περιπτώσεις ανθρώπων των οποίων το καθεστώς προσωρινής προστασίας δεν ήταν πλέον σε ισχύ. Η παρατήρηση αυτή είναι σημαντική, καθώς σημαίνει ότι ο αριθμός των 40.310 δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζεται αυτομάτως ως ο ακριβής αριθμός των ανθρώπων με ενεργό και έγκυρο καθεστώς προστασίας στη χώρα κατά τη συγκεκριμένη ημερομηνία.

Παράλληλα, η Eurostat τονίζει γενικότερα ότι οι διαδικασίες διαγραφής προσώπων από τα εθνικά μητρώα προσωρινής προστασίας διαφέρουν μεταξύ των κρατών-μελών. Εάν οι διαγραφές δεν πραγματοποιούνται σε συνεχή βάση, μπορεί να προκαλούνται σημαντικές διακυμάνσεις από μήνα σε μήνα.

Τσεχία, Σλοβακία και Κύπρος έχουν το μεγαλύτερο βάρος σε σχέση με τον πληθυσμό τους

Η εικόνα αλλάζει σημαντικά όταν οι αριθμοί των δικαιούχων συγκρίνονται με τον πληθυσμό κάθε χώρας. Τον Ιούνιο η Τσεχία είχε την υψηλότερη αναλογία στην ΕΕ, με 35,8 δικαιούχους προσωρινής προστασίας ανά 1.000 κατοίκους. Ακολουθούσαν η Σλοβακία με 27,2 ανά 1.000 κατοίκους και η Κύπρος με 26,8.

Ο μέσος όρος για το σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ήταν πολύ χαμηλότερος, στους 9,8 δικαιούχους ανά 1.000 κατοίκους.

Τα στοιχεία αναδεικνύουν δύο διαφορετικές διαστάσεις του προσφυγικού αποτυπώματος. Η Γερμανία και η Πολωνία σηκώνουν το μεγαλύτερο βάρος σε απόλυτους αριθμούς, ενώ μικρότερες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης –και η Κύπρος– εμφανίζουν πολύ υψηλότερη συγκέντρωση δικαιούχων σε σχέση με το μέγεθος του πληθυσμού τους.

Γυναίκες και παιδιά σχεδόν τα τρία τέταρτα του συνόλου

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η δημογραφική σύνθεση των ανθρώπων που βρίσκονται υπό προσωρινή προστασία. Σύμφωνα με τη Eurostat, περισσότερο από το 98,5% του συνόλου ήταν Ουκρανοί πολίτες. Οι ενήλικες γυναίκες αποτελούσαν το 43,4% όλων των δικαιούχων, ενώ οι ενήλικες άνδρες το 27%. Οι ανήλικοι αντιπροσώπευαν το 29,6%, δηλαδή σχεδόν τρεις στους δέκα δικαιούχους. Αυτό σημαίνει ότι γυναίκες και παιδιά μαζί αντιστοιχούν περίπου στο 73% του συνολικού πληθυσμού που καλύπτεται από το ευρωπαϊκό καθεστώς προσωρινής προστασίας.

Το καθεστώς προσωρινής προστασίας ενεργοποιήθηκε μετά τη μαζική μετακίνηση πληθυσμού που ακολούθησε τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, με βάση την Εκτελεστική Απόφαση 2022/382 του Συμβουλίου της 4ης Μαρτίου 2022.

Πρόκειται για έναν έκτακτο ευρωπαϊκό μηχανισμό που επιτρέπει την άμεση παροχή προσωρινής προστασίας σε μεγάλο αριθμό εκτοπισμένων ανθρώπων, χωρίς να χρειάζεται να ακολουθηθεί για κάθε περίπτωση εξαρχής η συνήθης διαδικασία ασύλου.

Όπως υπενθυμίζει η Eurostat, στις 13 Ιουνίου 2025 αποφασίστηκε η παράταση της προσωρινής προστασίας για την περίοδο από 4 Μαρτίου 2026 έως 4 Μαρτίου 2027.