ΣτΕ: Δημόσιο και ΟΤΑ θα πληρώνουν για ζημιές σε παράνομα ακίνητα που έχουν χτιστεί σε ρέματα

Ευθύνη του Δημοσίου, των Περιφερειών και των δήμων μπορεί να θεμελιωθεί όταν ιδιώτες υφίστανται ζημία εξαιτίας παράνομων οικοδομικών αδειών ή πολεοδομικών πράξεων σε ακίνητα κοντά σε ρέματα.

Αυτό έκρινε το Συμβούλιο της Επικρατείας με τις αποφάσεις 1177 και 1281/2026, που αφορούν παραρεμάτιες περιοχές εντός ρυμοτομικού σχεδίου.

Σύμφωνα με το ΣτΕ, ιδιοκτήτες, συνιδιοκτήτες και εργολάβοι μπορούν, εφόσον συντρέχουν και οι λοιπές νόμιμες προϋποθέσεις, να αξιώσουν αποζημίωση για ζημίες που προκλήθηκαν από παράνομες πράξεις της διοίκησης.

Το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο επανέλαβε ότι η δόμηση και η τακτοποίηση ιδιοκτησιών σε παραρεμάτιες περιοχές προϋποθέτουν την οριστική οριοθέτηση του ρέματος.

Όσον αφορά τις λεγόμενες «προσωρινές» οριοθετήσεις που βασίζονται στον Κτιριοδομικό Κανονισμό αυτές κρίθηκαν παράνομες, καθώς εκδίδονται χωρίς να υπάρχει η απαραίτητη νομοθετική εξουσιοδότηση και μπορεί να θεμελιωθεί, συντρεχουσών και των λοιπών προϋποθέσεων, ευθύνη του Δημοσίου ή του ν.π.δ.δ. προς αποζημίωση του δικαιούχου της οικοδομικής άδειας ή/και ιδιοκτήτη ή συνιδιοκτήτη του ακινήτου.

Ακόμη, στις αποφάσεις του ΣτΕ αναφέρεται ότι οι σχετικές πολεοδομικές διατάξεις δεν αποσκοπούν μόνο στο γενικό συμφέρον, αλλά «αποσκοπούν στην προστασία ατομικών δικαιωμάτων ή συμφερόντων των ιδιωτών, διότι επιτρέπουν την έκδοση πράξης εφαρμογής ρυμοτομικού σχεδίου, προσκύρωσης, τακτοποίησης και αναλογισμού αποζημίωσης, καθώς και άδειας ανέγερσης οικοδομικής σε παραρεμάτιο ακίνητο, υπό την προϋπόθεση ότι έχει προηγηθεί οριστική οριοθέτηση».

Οι δικαστές επισήμαναν ότι οι σχετικές πολεοδομικές διατάξεις προστατεύουν και τα δικαιώματα ή συμφέροντα των ιδιωτών. Η τήρησή τους, επομένως, έχει σημασία και για τη θεμελίωση αξίωσης αποζημίωσης όταν μια παράνομη διοικητική πράξη προκαλεί ζημία.

Οι δύο υποθέσεις αναπέμφθηκαν για νέα κρίση, αφού το ΣτΕ έκρινε νομικά εσφαλμένες τις σχετικές αποφάσεις του Διοικητικού Εφετείου Πειραιά.