Στενά του Ορμούζ: Οι νέες διαδρομές που αλλάζουν τον ενεργειακό χάρτη

Η γεωπολιτική ένταση στη Μέση Ανατολή και η αβεβαιότητα γύρω από τα Στενά του Ορμούζ ωθούν κυβερνήσεις και ενεργειακούς κολοσσούς να αναζητήσουν νέες οδούς για τη μεταφορά πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Το πέρασμα, από το οποίο διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου, παραμένει το σημαντικότερο ενεργειακό «σημείο συμφόρησης» στον κόσμο, με κάθε διαταραχή να επηρεάζει άμεσα τις διεθνείς αγορές.

Το σχέδιο για να μειωθεί η εξάρτηση από τα Στενά του Ορμούζ

Η πρόσφατη ανταλλαγή προτάσεων μεταξύ Ιράν και Ομάν, σύμφωνα με το Αl Jazeera, για τη διαχείριση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ καταδεικνύει τη σημασία της περιοχής, αλλά και τη δυσκολία εξεύρεσης κοινά αποδεκτής λύσης. Το Ομάν πρότεινε ένα μοντέλο κοινής διαχείρισης και εθελοντικών τελών διέλευσης, όμως η Τεχεράνη απέρριψε την πρόταση, ζητώντας μεγαλύτερο έλεγχο στις θαλάσσιες λωρίδες που θεωρεί κρίσιμες για την εθνική της ασφάλεια.

Παράλληλα, όλο και περισσότερες χώρες επενδύουν σε εναλλακτικά δίκτυα μεταφοράς ενέργειας. Στο επίκεντρο, σύμφωνα με τη Le Monde, βρίσκεται η Συρία, η οποία επιχειρεί να αξιοποιήσει τη γεωγραφική της θέση για να εξελιχθεί σε νέο ενεργειακό και διαμετακομιστικό κόμβο. Το σχέδιο «Four Seas and Its Nine Corridors» φιλοδοξεί να συνδέσει τη Μεσόγειο με τον Περσικό Κόλπο, τη Μαύρη και την Κασπία Θάλασσα μέσω ενός πλέγματος αγωγών, σιδηροδρομικών γραμμών και εμπορευματικών διαδρόμων. Στόχος είναι η μεταφορά πετρελαίου και φυσικού αερίου προς την Ευρώπη χωρίς αποκλειστική εξάρτηση από τα Στενά του Ορμούζ.

Ταυτόχρονα, η Σαουδική Αραβία αυξάνει τη χρήση του αγωγού East-West Pipeline, ο οποίος μεταφέρει πετρέλαιο από τα ανατολικά κοιτάσματα στο λιμάνι Γιανμπού της Ερυθράς Θάλασσας, παρακάμπτοντας τον Περσικό Κόλπο. Αντίστοιχα, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα αξιοποιούν τον αγωγό Abu Dhabi Crude Oil Pipeline προς το λιμάνι Φουτζάιρα, που βρίσκεται εκτός των Στενών του Ορμούζ. Ωστόσο, η συνολική δυναμικότητα αυτών των διαδρομών δεν επαρκεί για να αντικαταστήσει πλήρως τις ποσότητες που διακινούνται μέσω του στρατηγικού περάσματος.

Παρά τις προσπάθειες διαφοροποίησης, οι ειδικοί εκτιμούν ότι τα Στενά του Ορμούζ θα εξακολουθήσουν να αποτελούν για πολλά χρόνια τον βασικό ενεργειακό κόμβο του πλανήτη. Οι νέοι διάδρομοι μπορούν να περιορίσουν μέρος του κινδύνου και να ενισχύσουν την ανθεκτικότητα των εφοδιαστικών αλυσίδων, όμως δεν μπορούν ακόμη να υποκαταστήσουν τον όγκο μεταφοράς που εξυπηρετεί καθημερινά το στενό. Για τις διεθνείς αγορές, η αναζήτηση εναλλακτικών αποτελεί πλέον στρατηγική προτεραιότητα, καθώς η ενεργειακή ασφάλεια συνδέεται άμεσα με τη γεωπολιτική σταθερότητα και την ομαλή λειτουργία του παγκόσμιου εμπορίου.