Στη Ντόχα στρέφονται τα βλέμματα, αλλά οι συνομιλίες ΗΠΑ – Ιράν παραμένουν στον αέρα

Οι διαπραγματευτικές αποστολές των ΗΠΑ και του Ιράν αναμένεται να βρεθούν αυτή την εβδομάδα στη Ντόχα του Κατάρ, ωστόσο παραμένει αβέβαιο αν θα πραγματοποιηθεί τελικά συνάντηση μεταξύ των δύο πλευρών. Η Τεχεράνη ξεκαθάρισε τη Δευτέρα ότι δεν έχει προγραμματιστεί κανένας γύρος συνομιλιών, καθώς οι πυραυλικές επιθέσεις του Σαββατοκύριακου από αμφότερες τις πλευρές δοκίμασαν την προσωρινή εκεχειρία που έβαλε τέλος στον τετράμηνο πόλεμο.

Η Τεχεράνη διαψεύδει τις πληροφορίες για συνομιλίες

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, αποστέλλει τον γαμπρό του, Τζάρεντ Κούσνερ, και τον ειδικό απεσταλμένο του, Στιβ Γουίτκοφ, προκειμένου να ηγηθούν της αμερικανικής αντιπροσωπείας, σύμφωνα με τη γραμματέα Τύπου του Λευκού Οίκου, Καρολίν Λίβιτ.

Την ίδια στιγμή, το Ιράν στέλνει τεχνική αντιπροσωπεία στο Κατάρ, ωστόσο ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγκάεϊ, υποστήριξε ότι η αποστολή «δεν έχει καμία σχέση» με την παρουσία των Αμερικανών.

«Δεν θα έχουμε καμία διαπραγματευτική συνάντηση σε κανένα επίπεδο με την αμερικανική πλευρά τις επόμενες ημέρες», δήλωσε ο Μπαγκάεϊ.

Η διαφωνία σχετικά με το αν τελικά θα πραγματοποιηθούν συνομιλίες αναδεικνύει την ευθραυστότητα της συμφωνίας της 17ης Ιουνίου για την παύση των εχθροπραξιών, σε μια σύγκρουση που έχει διαταράξει τις παγκόσμιες ροές πετρελαίου μέσω του Στενού του Ορμούζ και έχει δημιουργήσει πολιτικές πιέσεις στον Ντόναλντ Τραμπ ενόψει των εκλογών για το Κογκρέσο τον Νοέμβριο.

Σε στασιμότητα η εφαρμογή της συμφωνίας

Οι ΗΠΑ και το Ιράν είχαν θέσει χρονικό ορίζοντα τουλάχιστον 60 ημερών για την εφαρμογή του μνημονίου συνεννόησης των 14 σημείων, το οποίο προβλέπει την παράταση της εκεχειρίας του Απριλίου, τη συζήτηση για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης και τη διαπραγμάτευση μόνιμης συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός.

Ωστόσο, η πρόοδος έχει ουσιαστικά ανασταλεί, καθώς οι δύο πλευρές αλληλοκατηγορούνται για παραβίαση των συμφωνηθέντων όρων.

Μετά την επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, η ναυσιπλοΐα μέσω του Στενού του Ορμούζ —από όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου— ουσιαστικά σταμάτησε.

Επιπτώσεις στη Μέση Ανατολή και στις αγορές

Το Ισραήλ δεν συμμετέχει στις συνομιλίες ΗΠΑ-Ιράν και έχει αποστασιοποιηθεί από τη συμφωνία.

Παράλληλα, οι εντάσεις μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης δυσχεραίνουν τις προσπάθειες τερματισμού των συγκρούσεων στον Λίβανο, όπου ο πρόεδρος του κοινοβουλίου, Ναμπίχ Μπέρι, σύμμαχος της Χεζμπολάχ που υποστηρίζεται από το Ιράν, έχει αμφισβητήσει ξεχωριστή συμφωνία, με αμερικανική διαμεσολάβηση, μεταξύ Λιβάνου και Ισραήλ.

Το κλείσιμο της στρατηγικής πλωτής οδού εκτόξευσε τις τιμές του πετρελαίου πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, εντείνοντας τις πληθωριστικές πιέσεις διεθνώς και αυξάνοντας την πίεση προς τον Τραμπ ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών, καθώς Ρεπουμπλικάνοι βουλευτές τον κατηγορούν ότι εμπλέκει τις ΗΠΑ σε πόλεμο χωρίς την έγκριση του Κογκρέσου.

Οι επαφές μέσω μεσολαβητών

Ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος υποστήριξε ότι την Τρίτη θα πραγματοποιηθεί συνάντηση στη Ντόχα, διευκρινίζοντας ότι, σε αντίθεση με προηγούμενες τεχνικές συνομιλίες στην Ελβετία, η ατζέντα θα επικεντρωθεί στη διαχείριση του Στενού του Ορμούζ και στην αποκλιμάκωση της έντασης.

Παράλληλα, δεύτερος αξιωματούχος με γνώση των επαφών ανέφερε ότι τεχνικές ομάδες των δύο χωρών αναμένεται να έχουν χωριστές συναντήσεις με τους μεσολαβητές του Κατάρ και του Πακιστάν την Τετάρτη.

Αβεβαιότητα στην Ουάσινγκτον

Ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίστηκε επιφυλακτικός για την έκβαση των επαφών.

«Η συνάντηση στη Ντόχα θα είναι ίσως σημαντική, ίσως όχι. Θα το μάθουμε», δήλωσε σε δημοσιογράφους από το Οβάλ Γραφείο.

Παράλληλα, υποστήριξε ότι «νικάμε στρατιωτικά» και επανέλαβε ότι το Ιράν πρέπει να εμποδιστεί να αποκτήσει πυρηνικά όπλα.

Η Τεχεράνη επιχειρεί να αυξήσει την πίεση μέσω του ελέγχου του Στενού του Ορμούζ, ανακοινώνοντας σχέδια επιβολής τελών στα πλοία που διέρχονται από την περιοχή και αυστηρότερους ελέγχους στη ναυσιπλοΐα.

Οι ΗΠΑ κατηγόρησαν το Ιράν ότι έπληξε τουλάχιστον δύο εμπορικά πλοία με πυραύλους ή drones τις τελευταίες ημέρες και απάντησαν με βομβαρδισμούς κατά ιρανικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων. Το Ιράν, από την πλευρά του, εξαπέλυσε πυραυλικές και μη επανδρωμένες επιθέσεις εναντίον αμερικανικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων στο Κουβέιτ και το Μπαχρέιν.

Ο Στιβ Γουίτκοφ και ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, ενημέρωσαν τηλεφωνικά τα μέλη του Κογκρέσου για τις εξελίξεις. Ο Ρεπουμπλικάνος γερουσιαστής Στιβ Ντέινς δήλωσε ότι οι πληροφορίες που δόθηκαν ήταν περιορισμένες, χαρακτηρίζοντας ωστόσο την ενημέρωση «εποικοδομητική».

Αντίθετα, ο επικεφαλής των Δημοκρατικών στη Γερουσία, Τσακ Σούμερ, έκανε λόγο για ενημέρωση «ελλιπή και χωρίς λεπτομέρειες».

«Αφού έσυρε την Αμερική σε έναν δαπανηρό πόλεμο, η κυβέρνηση Τραμπ δεν μπορεί ακόμη να κατονομάσει ούτε ένα πράγμα που έλαβαν οι Αμερικανοί σε αντάλλαγμα. Αντ’ αυτού, ο υπουργός Ρούμπιο μου επιβεβαίωσε ότι το Ιράν θα αποκομίσει δισεκατομμύρια σε έσοδα από το πετρέλαιο, διατηρώντας παράλληλα επικίνδυνη επιρροή στο Στενό του Ορμούζ», δήλωσε ο Σούμερ.

Αποδέσμευση δεσμευμένων ιρανικών κεφαλαίων

Ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν ανακοίνωσε ότι 6 από τα 12 δισ. δολάρια δεσμευμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων στο Κατάρ θα αποδεσμευθούν και θα επιστραφούν στο Ιράν, σύμφωνα με τα κρατικά μέσα ενημέρωσης της χώρας.

Ο ίδιος χαρακτήρισε το μνημόνιο, το οποίο προβλέπει εξαιρέσεις από τις αμερικανικές κυρώσεις στους τομείς του πετρελαίου και των πετροχημικών, ως «μεγάλη νίκη για τον ιρανικό λαό».

Οι τιμές του πετρελαίου ενισχύθηκαν περισσότερο από 1% μετά τις συγκρούσεις του Σαββατοκύριακου, γεγονός που αντανακλά την ανησυχία των αγορών για τη σταθερότητα της συμφωνίας ΗΠΑ-Ιράν.

Παρέμβαση Μακρόν και απάντηση της Τεχεράνης

Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν δήλωσε ότι συνεργάζεται με το Ομάν για την αποκλιμάκωση της κρίσης και ότι θα συντονιστεί με διεθνείς εταίρους για την αποναρκοθέτηση του Στενού του Ορμούζ.

Ο υφυπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Καζέμ Γκαριμπαμπάντι, απάντησε μέσω ανάρτησης στην πλατφόρμα Χ ότι η απομάκρυνση των ναρκών πρέπει να πραγματοποιηθεί αποκλειστικά από το Ιράν, σύμφωνα με το σχέδιο των 14 σημείων.

Παράλληλα, προειδοποίησε τη Γαλλία να μην περιπλέξει περαιτέρω την κατάσταση.